Töhfeyi-Sami, bölmə 14
همایون بن بابر پادشاه، پادشاهی است که بکثرت فضیلت و هنر پروری از اساتین سلاطین روزگار منفرد بود و بوفور سخاوت و فرط معدلت و دادگستری از عظمای خواقین منفرد در فن حکمت خصوصا ریاضی ثالث افلاطون و اقلیدوس بود و در کثرت خیل و حشم ثانی اثنین اسکندر فلیقوس، بعد از پدر پای بر تخت سلطنت نهاد و دست احسان و انعام برگشاد، وسعت ملکش از قندهار تا بنگاله که از اقصای ممالک هند است رسید و در شهور سنه اربع و اربعین و تسعمایه یکی از آحاد الناس افغان که موسوم بود به شیرخان در سلک ملازمان خدام رفیع مقام او منتظم بود خروج کرد در اوایل از او اعتباری نگرفته آهسته آهسته شعله فتنه او بالا گرفته ایلغار بر سر پادشاه آورده خرمن حیات بعضی از لشکریان او را سوخته وهنی تمام بکار و بار او آورده خلل کلی روی نمود، پادشاه به تلافی آن معرکه کرت اخری لشکر همایون جمع آورده بجانب او شتافت اما چون گردون میمون سیرت تابع شیرخان بود روباه بازی نمود از غلبه عساکر شیر شکار و هجوم سپاه بسیار نتیجه ای بر آن مترتب نگشت .
ز هامان فزون بود بیژن بزور
هنر عیب گردد چو برگشت هور
بنابر آن عروس مملکت هند را طلاق داده روی فکر، بجانب بکر آورد و در آنجا نیز او را کاری از پیش نرفته بنا بر عداوت اخوان از مملکت زابلستان دست شسته روی امید و رجا بدرگاه گیتی پناه جنت انتباه آورد، و در حدود ابهر بشرف ملاقات صاحبقرانی فایز شد و به امداد آن حضرت بار دیگر بسر حد ولایت موروثی رسید، و تمامی برادران را در کمند تسخیر کشد.
زهی ز بادیه آز کاروان امل را
انامل تو بسر حد آرزو شده رهبر
و تاکنون که سنه سبع و خمسین و تسعمایه هجری است بر مسند سلطنت آن دیار متمکن است و در نظم اشعار خسرو ارباب فهم، و در حسن المقال سر دفتر ارباب نظم و در ایراد خطش حظی کامل و در باب توقیعات انشایش رسایل.
همایون خط او توقیع خوبی راست طغرائی
که ننوشتست منشی قضا هرگز مثال او
در حینی که همایون پادشاه بخدمت شاه غفران پناه آمده گفته :
خورشید اوج رفعت طهماسب شاه عادل
شاهی که در دو گیتی کارش بود بدلخواه
صیت عدالت او رفته ز فرش تا عرش
فرمان پذیر حکمش از ماهی اند تا ماه
پا در رکاب تا کرد دشمن فتاد از پای
چون تیغ کین علم کرد شد دست فتنه کوتاه
گر اهل هفت اقلیم سویش پناه آرند
یابند در رکابش صد سال حشمت و جاه
این مطلع نیز زاده طبع شریف ایشان است :
آن نه سرو است که در باغ قد افراخته است
شمع سبزیست که پروانه آن فاخته است
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/sam-mirze-tohfeyi-sami-14
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
از اعیان شهر لار است و اکثر علوم را ورزیده و از جمله شاگردان مولانا جلال الدین محمد دوانی است، مدتی مدید در هند و بعضی بلاد سفر کرده با مردم نیک صحبت داشته و در شعر به تخصیص در نعت و منقبت قصاید دارد اما شعر او خالی از نمکی نیست این مطلع از اوست :چون شیشه ساعت نتوان یافت دو دل
Töhfeyi-Sami, bölmə 206پسر مولانا حسین واعظ است و او نیز همچون پدر بوعظ مردم می پرداخت روزی در اثنای وعظ گفت اگر از جانب شیعیان سخن میگویم سنیان را بد میآید و اگر از جانب اهل سنت حرف میگویم امامیه را خاطر می رنجد حال آنکه من نه سنی ام و نه شیعهمی ندانم تو را چه نام کنم
Töhfeyi-Sami, bölmə 207مردی فاضل خوش طبع و درویش مشرب بوده ارادت بیش از بیش به جامی داشته اکثر تصانیف او بخط مولانای مذکور است مولانا عصام الدین ابراهیم دانشمند مشهور شرحی برکافیه نوشته در دیباچه این عبارت درج کرده است که « اوردت فیه بعض مهملاته! » یعنی در بعضی محل ها که جامی در آنجا اهمال نموده است من اینجا بتلافی آن اقدام نموده ام اگر چه لفظ مهمل متحمل معنی دیگر است . او را دولت خواجه نام نهاده بودند باعتبار آنکه جهت دولت خواجه نظام الملک فاتحه میخوانده، مولانا مومی الیه جهت او این رباعی تعرض آمیز گفته :ذمش نتوان به مهمل دیباچه
Töhfeyi-Sami, bölmə 208مولانای مذکور در خط نستعلیق مشهورتر از آنست که او را احتیاج بنوشتن تعریف باشد این مطلع از اوست :با وجود آنکه سن او از شصت متجاوز بود، خوب مینوشت چنانکه این دو بیت را بر وزن مثنوی برای خود در رشته نظم کشیده :