Birinci pərdə
Məclis vaqe olur hacının hücrəsində. Mirzə Yusif stolun dalında oturub hesaba
baxır:
Səfər
Qardaşımdır, Yusif, bu tacirbaşı,
Mən də onun kiçik, doğma qardaşı.
Bir az burda isinməkçin qoy gəlim,
Titrəyirəm, tutmur soyuqdan əlim.
Yusif
Eybi yoxdur, gəl, qardaşıım Səfər, gəl, İstəsən də yat, bir qədər də dincəl.
Səfər
Qovmazsan ki, məni, Yusif, burdan sən? Bax, soyuqdan titrəyirəm, görürsən.
Yusif
Bu nə sözdür, heç belə şey olarmı,
Müsəlman da qonağını qovarmı?
Səfər
Yusif, Allah xoşbəxt eləsin səni,
Düz bir ildir qardaşım qovub məni.
Bu dərbədər Səfər qadanı alsın,
Qoy dərdimi deyim, qəlbim boşalsın.
Nə qədər ki, pulum, malım, var idi,
Mənə hər kəs yoldaş idi, yar idi.
Hər yerdə aş vardı orda baş idim,
Xana qardaş, bəylərə yoldaş idim.
Məstkən molla evinə də gedərdim,
Bir süfrədə çox vaxt nahar edərdim.
İndi heç kəs salamımı almayır,
Yoldaşlar da məni yada salmayır.
Uydum mən axmaq içkiyə, qumara,
Qoydum pulu xanəndəyə, qızlara.
Aşna dediklərim məni soydular,
Axır belə yaman günə qoydular.
Yusif
onun sözünü kəsərək
Yaxşı, indi ki, sən bunu duyursan,
Neçün qumara, içkiyə uyursan?
Səfər
Neçün? Bu aşkar şeydir, axmaqlıqdan, Bədbəxtlikdən, yəqin ki, sarsaqlıqdan.
Yusif
Gəl tərk et içkini, olma qumarbaz.
Səfər
Sən bilmirsən, Yusif, tərk etmək olmaz. Kimsə ki, düşsə belə bir pis yola,
Çox çətindir bir də o aqil ola.
Yusif
Necə? Nə yol?
Səfər
Dinlə şərhi-halımı,
Qoy nəql edim, sən də bil əhvalımı.
İyirmiydi atam öləndə yaşım,
Ayrılmaq istədi məndən qardaşım.
Gər danışsam məni necə ayırdı,
Mülkün çoxun öz adına qayırdı.
Bu...uzundur, Allah özü alimdir,
Mənim bu qardaşım necə zalimdir.
Hər nə isə, axır mənlə bölüşdü.
Mülklər ona, mənə pul, veksil düşdü.
Mən də burdan haydı, getdim Tiflisə,
Yoldaş oldum naəhlə, hər pisə.
Traktirdə, duxanda, padvallarda,
Keyf elədim teatrda, ballarda.
Yusif
Teatra getmək gətirməz nöqsan,
Görər o güzgüdə öz eybin insan.
Səfər
Məgər heç mən ayıq olurdum gecə,
Ta biləydim artist oynayır necə?
Anlamırdım əsla hara gedirdim,
Gedib yar-yoldaşı qonaq edirdim.
Kefli idim, pulum nə qədər vardı,
Ancaq ayıldım onda ki, qurtardı.
Baxdım gördüm nə tas qalıb, nə hamam, Çıxmış əlimdən var-yoxum bittamam. Könlüm içki istəyir, nə etməli,
Pul da yoxdur, kimə, hara getməli? Tutdum satdım bircə-bircə paltarı,
Nəyim vardı: kürkü, börkü, şalvarı.
İndi görürsən bu kökdə laəlac,
Bu qış fəsli əynim cındır, qarnım ac.
Hardan getsəm baxır mənə cəmaət,
İnan ki, öldürür məni xəcalət.
Bir qəpiyim yoxdur cibimdə, acam,
Bir günümün ruzisinə möhtacam.
Ancaq oğurluğa gəlir gümanım,
Yox, ona da razı olmur vicdanım.
Soyuq dəyib, bax qurutmuş belimi,
Ovuşdurub hovxururam əlimi.
Dırnaqlarım donur, yerə döyürəm,
Öz-özümü yorulunca söyürəm.
Səhər tezdən tingələrdə dururam,
Gəlib-gedən məxluqa baş vururam,
Bundan, ondan qəpik-quruş alıram,
Üç gün-üç gün çox vaxtı ac qalıram.
Yox bir adam gedib dərdimi deyim,
Sən de görüm: nə qayırım, neyləyim?
Yusif
Bu yaramaz, yox, çarə tap başına,
Məndən olsa yenə de qardaşına.
Səfər
Yox, demərəm, çün bir dəfə getmişəm, Ağlayaraq dərdimi ərz etmişəm.
Qovdu məni, düşdüm ayaqlarına,
Çox yalvardım arvad-uşaqlarına.
Dedim: saxla məni, qul olum sənə.
Qardaş yox, saleh oğul olum sənə.
Dedi: yoxdur heç şeyə ləyaqətin,
İtil burdan, basar məni nikbətin.
Nə etməli, Allah versin bəlasın,
Napak qulun haq dinlər iddəasın. Yusif istəyir çıxarıb ona pul versin
Yusif, mənə pul vermə... Yəni yox,
Deyirəm ki, versən, az ver, vermə çox.
Yusif
Buyur, nə qədr istər isən verərəm,
Səndən məgər müzayiqə elərəm?
Səfər
O ağ puldur, istəmirəm, qoy dursun, Bu bir şahı hələ bəsimdir bu gün.
Hacı Dəmir daxil olur
Hacı
Sən burdasan yenə, kim verdi rüsxət? Bir də bura gəlməyə etdin cürət?
Deməmişəm bu ətrafa dolanma,
İtil burdan, daha artıq dayanma!
tərəfə
Bax, bax buna, üz-gözündən bit yağır, Məsx olubdur, insana da oxşamır.
Şəxsi tutanda Allahın qəzəbi,
Əlbəttə ki, özü olar səbəbi.
Səfər
Qardaş, sənə bircə kəlmə sözüm var.
Hacı sözünü kəsərək
Hacı
Çıx bayıra, etmə buranı murdar.
Get, get. Hələ bu saat şüğlüm çoxdur.
Danışmağa səninlə vaxtım yoxdur.
Səfər gedir, Hacı çəkib hücrənin qapısını örtür
HacıYusif, bu gün bir yaxşı fikr etmişəm, Ağsu bəyi Əhməd bəy, eşitmişəm, –
Bir az pul istər edə müamilə,
Artıq tənzil ilə bir neçə ilə.
Fikrim budur onu çağırım qonaq,
Az pul verib kəndini girov alaq.
Vədə tamamında işi düzəlməz,
Nə ki, fərin, əslin də verə bilməz.
İldən-ilə şişib artar tənzili,
Təzələrəm nastoykayla veksili.
Sonra çıxardaram kəndi əlindən,
Dolanarıq fariğ-bal hasilindən,
Bir nəfər də var aramızda dəllal,
Tanırsanmı? Binəkdar Şuşan baqqal.
Bir az şey də ona rüşvət verərik,
Gələcəkdə kəndə yiyələnərik.
Sabah gecə gələcəkdir o bizə,
Sən də nahar yeməginən gündüzə.
Axşam olcaq tez gəl bizdə, şam elə,
Yaz kağızın, işi tez tamam elə.
Mən gedirəm, var qeyri-yerdə işim,
Ancaq bununçündü bura gəlişim.
Hacı gedir. Yusif yalnız, tərəfə
Yusif
Görürsüzmü necə qara vicdandır,
İnsan cildində yırtıcı heyvandır.
Utanmır da, deyir mən müsəlmanam,
Hacıyam, möminəm, əhli-Quranam.
Görüz necə pambıq ilə baş kəsir! Öz doğma qardaşı soyuqdan əsir,
Köhnəciyin qıyıb ona verməyir,
Artıq-artıq min-min yaman söz deyir. Hər gün gedir camaatla namaza,
Başlayır məsciddə razü niyaza.
Bığın vurdurmuş, uzatmış saqqalı,
Ağzın etmiş qırxıq pendir motalı.
Əldə təsbih, dodaqların tərpədir,
Xalq da elə zənn edir ki, zikr edir.
Halbuki, tənzilin sayır pulunun.
Şəhrin yetim-yesirinin, dulunun
Bu fənd ilə əldən alır var-yoxun,
Qəbul edir, dolaşdırır az-çoxun.
Sonra vermir, göyə çıxsa da ünü,
Göy əskiyə düyünləyir gününü.
Mən də onun acığına Səfəri,
Tapıb verəcəyəm həmin xəbəri.
Gecə gəlsin, həm qoy yesin aşından, Əhməd bəyin yanında qardaşından
Pul istəyəndə kəsilər əlacı.
Az da olsa, boş yola salmaz Hacı.
Qoy hücrəni bağlayım. Durum gedim, Səfəri bu işdən xəbərdr edim.
Pərdə
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/sehhet-yoxsulluq-eyib-deyil-birinci-perde
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
Zindan kimi, qəbir kimi qaranlıq –Bir gecəydi, hər şey, hər kəs yatmışdı.
Sual və cavab– Nə düşünməkdəsən, a divanə?Yenə bir uyku görmüsən, ya nə?
Yay səhəriOd tutub qırmızı atəşlə yenə yandı üfüq,Şəfəqin qırmızı rəngilə işıqlandı üfüq.
Oğlum üçünMələkim, yavrucuğum, şükr edirəm Allaha,Rəhm edib sən kimi nemət mənə əhsan etdi.
Стихи других поэтов
Netmişəm məndən, əya sərvi-rəvan, ayrıldın,Eylədin gülşəni-ömrümü xəzan, ayrıldın.
OlurZərrəcə qəm çəkmə, aliyi-həzrətim,Qadir Mövlamız sənə yar olur,
Əlifba(Əlif) Allah ismin əzbər eylədim(Bə) buyurdu lütf-i ehsan çağıdır
SoxtalarAləm içrə zahirən çox mehribandır soxtalar,Qəlbiniz heç sınmasın kim əlamandır soxtalar