Həqiqət acımı, dadlımı?
1
Derlər ki həqiqət acıdır, dadlıdır, amma,
Vardır bu böyük sözdə həlavətli bir iyma.
Bittəb deyildir acı şəhdabi-həqiqət,
Ləzzətlidir ərbabı üçün abi-həqiqət.
Əzvaqımıza nisbətən ol abi-müsəffa –
Can yandırıcı zəhrdir, əslən özü əhla.
Bir çeşmeyi-fəyyazdır, ayrılmış əzəldən,
Çirkabi-xürafatı yusun lövheyi-dildən.
Hər dil olamaz, olmadı məcrayi-həqiqət,
Ən ali gönüllərdir olan cayi-həqiqət.
Hər fikr olamaz, olmadı övrəngi-cəlali,
Hər ruh olamaz, olmadı mir'ati-cəmalı.
Hər hüsn olamaz, olmadı tabişgahi-ani,
Hər ləfzə hülul eyləyəməz ruhi-məani.
Hər cism deyil layiqi-ərvahi-lətifə,
Hər ləfz deyil zərfi-məaniyi-zərifə.
Var isə nəsibin azacıq nuri-zəkadən,
Dinlə bu sözü xameyi-ərbabi-dühadən:
Naz eyləyir ən ali xəyalətə bu afət,
Əfkari-səfilə nərədə, nərdə həqiqət?"
İştə bu sözü etməliyiz hafizəpira,
Mə'nayi-həqiqət nə böyükmüş, nə müəlla!
İndi sürəlim xaməni meydani-mərama,
İfraq edəlim fikrimizi şəkli-kəlamə.
Əshabi-ədəb başlayıb etdikdə hekayət –
Zərbülməsəl ilə edər ifhamına qeyrət.
Anlatmaq üçün biz dəxi məzmuni-dərunu,
İrad edəlim bir məsəli-fikrnümunu:
Getdikdə şita canlanıyor feyzi-təbii,
Xaki-siyəhi parladıyor nuri-rəbii.
Gül qönçədə xəndə, dönür afaq cinanə,
Sərbəst dodaqlar kimi quşlarda tərənə.
Güllər salıyor pərdəni rüxsarlarından,
Göz nur alıyor çöhreyi-nəvvarlarından.
Azad dəhənlər kimi arayişi-gülşən,
Yə'ni ki çiçəklər açılıb, bağçə rövşən.
Göydən tökülür feyzli fəvvareyi-ənvar,
Yerdən duyulur nəfxeyi-canpərvəri-əzhar.
Oyanar günəşin şə'şə'əsi məşcərələrlə,
Zərrin kəpənəklər necə kim məzhərələrlə.
Qayətdə xəfifanə əsən badi-baharı,
Təhziz edər, oxşar, öpüyor məzhərəzarı.
Quşlar, kəpənəklər ediyor şövq ilə pərvaz,
Bülbül oluyor eşq ilə, sevda ilə dəmsaz,
Sevdayi-vətənlə nasıl amalpərəstan –
Hər sübhü məsa çəkmədədir ah ilə əfğan.
2
Bir sövqi-təbiilə o mürğani-xoşəlhan
Ümmidi olan güllərə qarşı atıyor can.
Güldən gülə pək nəş'əli pərvaz ediyorlar,
Müzmər bulunan sözləri ibraz ediyorlar.
Bir gizli məkanda iki sevdazideyi-eşq,
Yekdigərinə sanki açır xatireyi-eşq.
Mə'şuquna aşiq edir e'lani-məhəbbət,
Yox hail olan, yar açıq, aşiq dəxi sərbəst.
İnsanları bədbəxt edən, ey pərdeyi-övham,
Odlara tutmuş, səhnəyə çıxsın o dilaram.
Madam ki, varsan, o həqiqət görünürmü?
Sən yanmasan, əndami-lətafət görünürmü?
Madam asılmış duruyor sitrəyi-əlfaz,
Əndami-məani olamaz şə'şə'əəndaz.
Ol pərdə deyildirmi qılıb millətı ə'ma?
Rəqqaseyi-hürriyyətə olmaz gözü bina.
Hürriyyət olan bağdə gül, bülbül – iki yar
Biz anlamayan ləhcəni onlar edir izhar.
Hər canlının öz növ'ünə məxsus lisanı –
Vardır ki, onunla açıyor razi-nihanı.
Əfkarını bildirməyə qadir olamaz lal,
Lal olmayalım, dillənəlim biz də bəhərhal.
Mürğan belə hifz etmədədir kəndi lisanın,
Məxsus dililə deyir əfkari-cənanın.
Yoxdur dilimiz fikrimizi etsin ifadə,
Quşdan geriyiz, vaəsəfa, bağı-fənadə!
Sərbəst qələmlər kimi övraqi-ədəbdə,
Pərvaz ediyor cümləsi əlhani-tərəb də.
Bir mürğ qədər, ey vətənim, olmadın abad,
Bir quş qədər, ey xaməciyim, olmadın azad.
Bir gül qədər olsun, dodağın olmadı xəndan,
Ey qönçeyi-xoşbuyü səfapərvəri-vicdan.
Zülmün küləyi əsdi də, soldurdu yanağın,
Ey vah ki, pamali-xəzan oldu da bağın!
Şəhbaz kimi, söyləməm, ülviyyətimiz yox,
Kuçik kəpənəkcə belə hürriyyətimiz yox.
Məhcub olacaq baxsa bizə ruyi-həqiqət,
Bu hali-rəzilanəyə heyrət, yenə heyrət!
Bu cəhlə, bu nadanlığa payan olamazmı?
Bu qövm, əcəba, haizi-ürfan olamazmı?
İnsanlığa bir ləkkeyi-ar olduq, a millət,
Eylərsə əcəbmi, Qladston bizə nifrət?
Ar eyləyirəm söyləməyə kəndimə insan,
İnsan sifətində görünür çünki müsəlman.
Zahirdə bu söz pək acıdır, təlxdir, amma –
Bu zəhrin içində duruyor bal kimi mə'na.
Dərman nə qədər təlx ola ol rütbə şəfadır,
İç, qorxma, o zəhri ki, verənlər hükəmadır.
İslahi-vücud etməyə iç zəhri-həqiqət,
Mə'nada odur şəhdi-şəfapərvəri-səhhət,
Dərlər ki, həqiqət acıdır, məğzini dərk et,
İnsanlığa gəl, təb'i-bəhimanəni tərk et.
Mən eyləyirəm bir, üç bu sözü təkrar:
Rüxsari-əfifi-bəşəriyyətdə biziz ar.
İffətli olan çöhrədə ar olmayalım gəl,
Fikri yuyalım nur ilə, tar olmayalım gəl!
Ziruh olalım, əhli-məzar olmayalım gəl,
Diz-diz sürünən şil kimi zar olmayalım gəl!
Bisayə çocuqlar kimi xar olmayalım gəl,
İzzətlənəlim, zillşüar olmayalım gəl!
Həmnöv'imizin duşuna bar olmayalım gəl,
Bu rəhgüzəri-ömrdə mar olmayalım gəl!
Şəkli-bəşəriyyətdə himar olmayalım gəl!
Payi-bəşərə batmağa car olmayalım gəl!
İnsanları yandırmağa nar olmayalım gəl!
İrşad edəriz millətı insanlığa daim,
Bəsdir, yetər artıq, ayılıb dursana, naim!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/hadi-heqiqet-acimi-dadlimi
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
İştə növzadın edib zibi-kənar,Gah öpər, oxşar onu, gəh qoxular.
Həqiqi bir xəyal, yaxud bir lövheyi-cəmalEy kainati-fikrətimin şəmsparəsi,Bilməm üful qıldımı bəxtim sitarəsi?
Həsbhal, yaxud bizim Hadinin iztirabıHadi – nədir o?Mürəttib – Gəncədən bir kimsə göndəribdi sizə.
Hübbi-vətənXoşca tənzir etməyə övladi-millət halını,Lövheyi-vicdanə təhrir et vətən amalını.