Şərəfnamə, fəsil 18
Məsnəvi nədir?
Məsnəvi: hər beyti öz qafiyəsi ilə gələn uzun nəzm, adətən dastan və ya hekayə.
بیا ساقی آن می که فرخپی استبه من ده که داروی مردم می است
مییی کاوست حلوای هر غمکشیندیده به جز آفتاب آتشی
جهان بینم از میل جوینده پُریکی سوی دریا یکی سوی در
نبینم کسی را در این روزگارکه میلش بود سوی آموزگار
چو من بلبلی را بود ناگزیرکز این گوشگیران شوم گوشهگیر
به مشغولی نغمهٔ این سرودشوم فارغ از شغل دریا و رود
چو بیرون جهم گه گه از کنج باغترنجی به دستم چو روشن چراغ
نبینم کس از هوشیاران مستکه دادن توان آن ترنجش به دست
دگر باره از دست این دوستانگریز آورم سوی آن بوستان
تماشای این باغ دلکش کنمبدو خاطر خویش را خوش کنم
گزارشگر کارگاه سخنچنین گوید از موبدان کهن
که چون شاه روم از شبیخون زنگبرآسود و آمد مرادش به چنگ
پذیره شد آسایش و خواب راروان کرد بر کف می ناب را
به نوروز بنشست و می نوش کردسرود سرایندگان گوش کرد
نبودی ز شه دور تا وقت خوابمغنی و ساقی و رود و شراب
حسابی به جز کامرانی نداشتاز آن به کسی زندگانی نداشت
نشسته جهاندار گیتیفروزبه فیروزی آورده شب را به روز
به پیرامنش فیلسوفان دهرجهان را به داد و دهش داد بهر
ارسطو به ساغر، فلاطون به جاممی خام ریزنده بر خون خام
مغنی سراینده بر بانگ رودبه نوروزیِ شهِ نوآیین سرود
که دولتپناها جوانبخت باش!همه ساله با افسر و تخت باش!
گرو کن به عمر ابد جام راگرو گیر کن باده خام را
بساط می ارغوانی بنهطرب ساز و داد جوانی بده
چو داری جوانی و اقبال هستبه رود و به می شاد باید نشست
چو ترتیب شمشیر کردی تمامبر آرای مجلس به ترتیب جام
جهان گیر در سایه تاج و تختنگیرد جهان با تو این کار سخت
سیاهی گرفتی سپیدی بگیرچنین ابلقی با شدت ناگزیر
علم بر فلک زن، که عالم تراستبه دولت در آویز، کان هم تراست
شه از نصرت مصر و تاراج زنگبه چهره در آورده بود آب و رنگ
زبون کردن دشمن آسان گرفتحساب خراج از خراسان گرفت
به همسنگی خویش در روم و شامنیامد کسش در ترازو تمام
به دارا نداد آنچه داد از نخستهمان داده را نیز ازو باز جست
از آنجا که روز جوانیش بودتمنای کشور ستانیش بود
کمربند ایرانیان سست کردبه ایران گرفتن کمر چست کرد
درختی که او سر برآرد بلندبه دیگر درختان رساند گزند
به نخجیر شد شاه یک روز کشهم او خوشمنش بود و همروز خوش
شکار افکنان دشتها در نَوشتهمیکرد نخجیر در کوه و دشت
فلکوار میشد سری پر شکوهگهی سوی صحرا گهی سوی کوه
گذشت از قضا بر یکی کوهسارکه بود از بسی گونه در وی شکار
دو کبک دری دید بر خاره سنگبه آیین کبکان جنگی به جنگ
گه آن مغز این را به منقار خستگه این بال آنرا به ناخن شکست
در آن معرکه راند شه بارگیهمیبود بر هر دو نظارگی
ز سختی که کبکان در آویختندز نظارهٔ شاه نگریختند
شگفتی فرومانده شه زان شمارکه در مغز مرغان چه بود آن خمار!
یکی را نشان کرد بر نام خویشبرو بست فال سرانجام خویش
دگر مرغ را نام دارا نهادبر آن فالْ چشم ِ آشکارا نهاد
دو مرغ دلاور در آن داوریزمانی نمودند جنگآوری
همان مرغ شد عاقبت کامگارکه بر نام خود فال زد شهریار
چو پیروز دید آنچنان حال رادلیل ظفر یافت آن فال را
خرامنده کبک ظفر یافتهپرید از برِ کبکِ برتافته
سوی پشتهٔ کوه پرواز کردعقابی درآمد سرش باز کرد
چو بشکست کبک دری را عقابملک کبک بشکست و آمد بهتاب
ز پرواز پیروزی خویشتننبودش همانا غم جان و تن
بدانست کهاقبال یاری دهدبه دارا درش کامگاری دهد
ولیکن در آن دولت کامگارنباشد بسی عمر او پایدار
شنیدم که بود اندر آن خاره کوهمقرنس یکی طاق گردون شکوه
که پرسندگان زو به آواز خویشخبر باز جستندی از راز خویش
صدایی شنیدندی از کوه سختبر آنسان که بودی نمودار بخت
بفرمود شه تا یکی هوشمندخبر باز پرسد ز کوه بلند
که چون در جهان ریزش خون بودسرانجام اقبال او چون بود؟
بپرسید پرسندهٔ نغز فالکه چون مینماید سرانجام حال؟
سکندر شود بر جهان چیره دست؟به دارای دارا درآرد شکست؟
صدایی برآورد کوه از نهفتهمان را که او گفتهبُد باز گفت
از آن فال فرخ دل خسرویچو کوه قوی یافت پشت قوی
به خرمدلی زان طرف بازگشتسوی بزمگاه آمد از کوه و دشت
به تدبیر بنشست با انجمنچو سرو سهی در میان چمن
سخن راند ز اندازه کار خویشز پیروزی صلح و پیکار خویش
که چون من به نیروی گیتیپناهبه گردون گردان رساندم کلاه
گزیت رباخوارگان چون دهمبه خود بر چنین خوارییی چون نهم
به دارا چرا داد باید خراجکزو کم ندارم نه گوهر نه تاج
گر او تاج دارد مرا تیغ هستچو تیغم بود تاجم آید بهدست
گر او لشگر آرد به پیکار مننگهدار من بس نگهدار من
مرا نصرت ایزدی حاصل استکه رایم قوی، لشگرم یکدل است
سپه را که فیروزمندی رسدز یاران یکدل بلندی رسد
دو درزی ز دل بشکند کوه راپراکندگی آرد انبوه را
امیدم چنان شد به نیروی بختکه بستانم از دشمنان تاج و تخت
چه باید رصدگاه دارا شدنبه جزیت دهی آشکارا شدن
شما زیرکان از سرِ یاوریچه گویید؟ چون باشد این داوری؟
چه حجت بود پیش دارا مرانهانی کند آشکارا مرا
شناسندگان سرانجام کاردعا تازه کردند بر شهریار
که تا چرخ گردنده و اخترستوزین هر دو آمیزش گوهرست
چراغ جهان گوهر شاه بادرخ شاه روشنتر از ماه باد
تویی آنکه نیروی بینش به توستبرومندی آفرینش به توست
بههرجا که باشی خداوند باشز تخمی که کاری برومند باش
چو پرسیدی از ما به فرخنده رایبگوییم چون بخت شد رهنمای
چنانست رخصت برای صوابکه شه بر مخالف نیارد شتاب
تو بنشین گر او با تو جنگ آورَدبر او تیغِ تو کار تنگ آورد
ز دست تو یک تیغ برداشتنز دشمن سر و تیغ بگذاشتن
گوزنی که با شیر بازی کندزمین جای قربان نمازی کند
ز دارا نیاید به جز نای و نوشگر آید به تو خونش آید به جوش
تو زو بیش در لشگر آراستنخراج از زبونان توان خواستن
شبیخون تو تا بیابان زنگتماشای او تا شبستان تنگ
تو دینپروری خصمْ کینپرور استفرشته دگر اهرمن دیگر است
تو شمشیرگیری و او جام گیرتو بر سر نشینی و او بر سریر
تو با دادی، او هست بیدادگرتو میزانِ زور او ترازوی زر
تو بیداری، او بیخودی میکندتو نیکی کنی او بدی میکند
بدآن بد که از جمله شهر و سپاهز نیکان ندارد کسی نیکخواه
ببینی که روزی هم آزار اوکسادی در آرد به بازار او
نوازشگریهای بد رام توبرآرد به هفتم فلک نام تو
ز حق دشمنی چند باطل ستیزمکن چون کند باطل از حق گریز
کمربند بیداری بخت گیرکلهدارییی کن سر تخت گیر
نباید که بندد تو را این خیالکه دولت به ملک است و نصرت به مال
سری کردن مردم از مردمیستوگرنه همه آدمی آدمیست
همه مردمی سرفرازی کندسر آن شد که مردمنوازی کند
دد و دام را شیر از آنست شاهکه مهمان نوازست در صیدگاه
جهان خوش بدان نیست کهآری بهدستبه زنجیر و قفلش کنی پایبست
ز عیش خوش آنگه نشانش دهیکز اینش ستانی به آنش دهی
جوانمرد پیوسته با کس بودکس آن را نباشد که ناکس بود
بدان کس که او را خمیریست خامهمه کس دهد نان پخته به وام
مروت تو داری و مردی تو راستبداندیش را گنج با اژدهاست
گر او تندر آمد تو هستی درخشگر او گنجدان شد تویی گنجبخش
پدر گرچه با قوت شیر بودبه کین خواستن نرم شمشیر بود
تو آن شیرگیری که در وقت جنگز شمشیر تو خون شود خاره سنگ
چگوئی سیاهان زنگی سرشتکه بودند چون دیو دژخیم زشت
چو با تیغ تو سرکشی ساختندبه جز سر چه در پایت انداختند؟
چو زان سیلها بر نگشتی چو کوهاز این قطرهها هم نداری شکوه
نهنگی که او پیل را پی کنداز آهوبره عاجزی کی کند؟
هژبر ژیان کی شود صید گور؟سیهمار کی روی تابد ز مور؟
عقابی که نخجیرسازی کندبه فروجکان دستبازی کند
دگر کاختران نیکخواه تواندهمان خاکیان خاک راه تواند
نمودار گیتیگشایی تراستخلل خصم را، مومیایی تراست
به چندین نشانهای فیروزمندبداندیش را چون نیاید گزند؟
به فالی کز اختر توان برشمردتو داری درین داوری دستبرد
همان در حروف خط هندسیتو غالبتری گر سخن بررسی
پلنگر که لشکرکش زنگ بودبه وقتی که با قوّت چنگ بود
به مغلوب و غالب چو بشتافتیمدر آن فتح غالب تو را یافتیم
چو پیروز بود آن نمونش به فالدر این هم توان بود پیروز حال
شه از نصرت رهنمایان خویشحساب جهانگیری آورد پیش
بههرجا که شمشیر و ساغر گرفتبه نیک اختری فال اختر گرفت
به فرخندگی فال زن ماه و سالکه فرخ بود فال فرخ به فال
مزن فال بد، کهآورد حال بدمبادا کسی کاو زند فال بد
Ey saqi, mübarək şərabdan doldur,Mənə ver, igidlər dərmanı odur!
O mey bir halvadır dərdlilər üçün,Onu atəş deyil, bəsləmişdir gün.
Dünyada axtaran adamlar hədsiz,Biri inci arar, birisi dəniz.
Dünyada görmürəm elə bir nəfərÖyrədən insana o salsın nəzər.
Mən kimi bülbülə gərəkdir ancaqQulaq tutanlardan çəkilsin uzaq.
Oxuyum nəğməmi, saz çalım həzin,Dincəlim dərdindən çayın, dənizin.
Arabir çıxarkən bağdan dişarı,Əlimdə çıraqtək narınc sapsarı,
Orda görməyirəm elə bir ayıq,Mən kimə verim bu narıncı artıq?
Qaçıram dostlardan yenə bir yana,Qaçıram yenidən haman bostana.
Seyr edim könlümü açan bağçanı,Onunla şənlənsin könlümün canı.
Sözün dəsgahına şəkər səpənlərKeçmiş möbidlərdən belə nəql edər:
Zənci döyüşündən olunca azadDincəldi tacidar, qəlbi oldu şad.
Meyl etdi bir zaman istirahətə,Əlinə mey aldı, daldı işrətə.
Vaxtını keyfə sərf elədi bütün,Nəşəli çalğılar dinlədi hər gün.
Xanəndə, gülgün mey, saqi, kamançaOndan ayrılmadı gecə yatınca.
Dünyadan kam almaq onun muradı,Heç kəs ondan gözəl həyat qurmadı.
Dünyanı şənlədən böyük İskəndərGecəni şənliklə edərdi səhər.
Filosoflar ilə edər məsləhət,Dünyaya ədlindən verərdi qismət.
Ərəstu qədəhə, Əflatun camaTəzə mey tökürdü qan dama-dama.
Şanlı bir zəfərlə dönmüşdü qeysər,Xanəndə oxuyur yeni nəğmələr:
“Ey dövlət pənahı, gənc olsun baxtın!Əbədi yaşasın bu tacın, taxtın!
Həyatın olduqca əlinə cam al,Qədəhi al ələ, şərab iç, kam al!
Ərğəvan şərabdan bir büsat başla!Şənlik qur, gəncliyə murad bağışla!
Gənclik var olduqca, iqbalın kömək,Çalğı, mey məclisi qurasan gərək!
Qılınc meydanını qoydun bir yola,Cam üsuliylə də məclis hazırla!
Taxtınla, tacınla get dünyanı al,Fələk də bəndəndir, sənə yox zaval!
Qaranı tutdun da, qalmasın ağlıq,Alaca görünmək verər yaraşıq.
Bayrağı göyə vur, cahan sənindir!Dövlətə sarıl ki, hər yan sənindir!”
Misrin köməyindən, zənci hərbindən,Şahın qolu güclü, çöhrəsi də şən.
Zəfəri çox asan sanıb dururdu,Xorasan mülkündən xərac umurdu.
Çıxmadı Şam ilə Rumdan bir nəfər,Onunla çəkidə olsun bərabər.
Daraya bir daha vermədi xərac,Əmr etdi qayıtsın göndərdiyi bac.
Coşurdu gəncliyin qızğın günləri,Fəth etmək istərdi bütün kişvəri.
Xoş baxdı İranın igidlərinə,Hazırlıq başladı İran fəthinə.
Adətdir, ağac boy atdığı zamanBaşqa ağaclara yetirər ziyan.
Gözəl gün seçərək şikara qoşdu,Həm nəşəsi xoşdu, həm də gün xoşdu.
Çöllərdən keçərkən uca hökmüdarDağlarda, düzlərdə edirdi şikar.
Fələyi andırır möhtəşəm başı,Gah çölü gəzirdi, gah da dağ, daşı.
Bir dağa təsadüf etdi şəhriyar,O dağda var idi hər çeşid şikar.
Gördü iki kəklik qonmuş bir daşa,Kəklik kəklik ilə girmiş savaşa.
Bu onun başını deşər, dimdiklər,O bunun döşünü caynaqla dələr.
İskəndər at sürdü onlara sarı,Nəzərdən keçirtdi iki şikarı.
Bir hesab götürdü bu çarpışmadan,Onlardan gözünü almadı bir an.
Kəkliklər çarpışır elə hiddətlə,Qorxmayır padşahı görərkən belə.
Şah düşüb heyrətə, aradı tədbir:“Quşların başında bu sövda nədir?”
Birini fal vurdu uca adına,Bəxtinin falını bağladı ona.
O biri kəkliyə ad qoydu Dara,Nəticə almaqçın baxdı onlara.
Quşların vuruşu elədi şiddət,Kin ilə çarpışdı uzun bir müddət.
İskəndər falını daşıyan kəklik,Daranı yenərək göstərdi mərdlik.
İskəndər görüncə belə şən halı,Zəfərə yozdu bu uğurlu falı.
Qalib kəklik qanad çaldı xuraman,Əzilən kəkliyin uçdu yanından,
Qayaya qonmağa tapmamış macalKəkliyin üstünü aldı bir qartal.
Üzərək başını öldürdü quşu,Pərişan oldu şah, dağıldı huşu.
Fal olan kəkliyin şən uçmasındanQəlbindən silindi qorxu və duman.
Bildi ki, taleyi ona yar olar,Daranı əzərək bəxtiyar olar.
Lakin bəxtəvərlik çox uzun sürməz,O da bu dövrandan bir vəfa görməz.
Eşitdim, o yerdə uca dağ vardı,Onda göy şövkətli qövsi tağ vardı.
O dağdan hər kimsə bir dilək istər,Sirrindən haman dağ verərdi xəbər.
O sirli qayadan ucalar bir səs,Sanki öz bəxtilə görüşər hər kəs.
Bilici bir kəsə dedi hökmüran:Bir xəbər soruşsan o uca dağdan.
Nə qədər qan axar - soruşsun onu,Nə olur padşahın bəxtinin sonu.
O dağdan soruşdu fal üçün gedən:“Nə olur nəticə, bir xəbər ver sən
Dünyanı alacaq böyük İskəndər?Daranı əzərək çalacaq zəfər?”
Səsləndi əsrarlı qaya aşikar,Söylənən sözləri eylədi təkrar.
O faldan qeysərin coşdu ürəyi,Fal onun dağ kimi oldu köməyi.
Kədəri silindi, çox şən göründü,O dağdan, təpədən saraya döndü.
Çəmən ortasında uca sərvtəkOturdu məclisdə tədbir tökərək.
Gələcək işindən söz açdı qeysər,Sülhmü, ya savaşmı çox fayda verər?
“Dünyalar pənahı olsa pənahımFələyə ucalar qızıl külahım.
Bu sələm yeyənə xəracmı vermək?Alçaqlıq deyilmi bu iş, nə demək!
Daraya nə üçün getsin xəracım?Ondan əskikmidir, xəzinəm, tacım?
Onda tac, məndə də kəskin qılınc var,Qılıncla alınır bütün bu taclar.
Üstümə gətirsə qoşun hər yandan,Mənə də köməkdir o böyük yəzdan.
Tanrının köməyi mənə təsəlli,Ordumsa həmrəydir, hər kəsə bəlli.
Birlikdən yaranıb zəfər döyüşdə,Dostların birliyi gərək bu işdə.
İki qəlb bir olsa dağı parçalar,Böyük bir kütləni edər tarmar.
Bəxtimin gücüylə qərar verdim mən,Təxt alım, tac alım zalim düşməndən.
Daraya əlaltı olmaq nə demək?Nə üçün Daraya xərac göndərmək?
İgidlər, söyləyin, fikriniz nədir?Bu döyüş haqqında göstərin tədbir.
Daramı haqlıdır, söyləyin, artıq?Şərh edin, vardırsa burda qaranlıq!”
Bu işin sonunu duyan hər nəfərYenidən baş əyib şaha dedilər:
“Nə qədər seyr edir ulduzlar, göylər,Onlarla həmahəng olur dörd gövhər,
Vücudun dünyaya olsun bir çıraq,Olsun şahın üzü aydan da parlaq.
Səndədir biliyin qüvvəti, səndə,Xilqətin bəxtiyar şövkəti səndə.
Hara sahib olsan sən, ey tacidar,Saçdığın toxumlar versin gözəl bar.
İndi ki istərsən bizdən məsləhət,Biz yeri gəldikcə verərik əlbət.
Şübhəsiz, çarpışma olacaq tez-gec,Ancaq bu döyüşdə tələsmə sən heç.
Sən otur, qoy Dara hərb açsın sana,Qılıncın o zaman qalxsın düşmana.
Sənə ancaq qılınc oynatmaq yetər,Düşmənin qılıncı və başı gedər.
Bir maral aslanla çıxdı meydana,Özü yer təmizlər zəif qurbana.
İşrətdir Daranın işi, oyunu,Üstünə gəlməkdə qan çəkir onu.
Ordu bəsləməkdə artıqsan ondan,Zəifdən alınır xərac hər zaman.
Sənin şəbxununu zəncilər bilir,Onun seyrəngahı hərəmxanədir.
O bir kin bəsləyir, sən din bəslərsən,Sən bir firiştəsən, o bir Əhrimən.
Sən qılınc vuransan, o qədəh tutan,O taxt üstündədir, sən bir atlısan.
Sən qüvvət ölçənsən, o qızıl çəkən,Sən adil, o isə zalım, qan tökən.
O şaşqın sərxoşdur, sən isə ayıq,O yamanlıq edər, sən hey yaxşılıq.
Arasan ölkəni, bütün ordunu,Bir nəfər tapılmaz ki, sevsin onu.
Etdiyi zülümlər hey yana-yanaBir qıtlıq salacaq öz bazarına.
Səndəki nəvaziş, uca tərbiyəAdını ucaldar yeddinci göyə.
Haqsızlıq haqq ilə olursa düşman,Haqq tutar yerini, haqsız peşiman.
Hər zaman öz ayıq bəxtından yapış,Vuruşlarda yüksəl, taxtından yapış.
Bağlanma bu fikrə, düşünmə belə,Dövlət mülk ilədir, nüsrət mal ilə.
İnsana baş olmaq insanlıq - istər,Yoxsa hər bir adam, insandır bəşər.
Böyüklük eyləsək hər kəsə asan,Ancaq baş olacaq şəfqətli insan.
Heyvanlar onunçun sevir aslanı,O, qonaq sevəndir şikar zamanı.
Qıfılı zəncirlə saxlanan vardan,Onu yəqin et ki, xoşlanmaz cahan.
Səadət o zaman yar olar sana,Ondan aldığını verəsən buna.
İnsanla yaşayan mərddir, kişidir,Kimsəni sevməmək namərd işidir.
Xəmiri yoğrulmuş olan kimsəyə,Bir çörək kim verməz, “borc olsun” deyə?
Rəhmin var, igidlik yaraşar sana,Xəzinə, əjdaha qalsın düşmana.
Düşmən çox gurultu, sən şimşək rəftar,Sən gövhər saçansan, o xəzinədar.
Aslandan güclüydu rəhmətlik atan,Lakin qılıncını çəkməzdi qından.
Sən elə aslansan çarpışan zamanQılıncından olar daşın bağrı qan.
Gördünmü zəncilər nə sayaq coşdu,Kinli divlər kimi üstünə qoşdu.
Sənin qılıncına etdi sərkəşlik,Başını çeynədi qılınc və təpik.
O seldən dağ kimi üz çevirmədin,Səni bu damcı da qorxutmaz yəqin.
Filləri budayan qızmış bir aslan,Qorxarmı ən aciz körpə ceyrandan?
Qızmış bir aslana neylər bir maral?Qarışqa ilana verərmi zaval?
İti caynaq qartal edərkən şikarKörpə quşlar ilə kef üçün oynar.
Ulduzlar bəxtinlə dostdur, bu, bəlliYolunun tozudur bu torpaq əhli.
Dünyanı fəth etmək qismətdir sana,Hər fayda sənədir, ziyan düşmana.
Sənə məxsus olan bu mübarək falDüşmənə verməzmi böyük bir zaval?
Ulduzlarla fallar göstərir bütün,Bu qanlı döyüşdə olarsan üstün.
Həndəsi hərflər, cizgili xətlərBildirir sənindir şanlı bir zəfər.
Zənci padşahı Pələngər, şəksiz,Güclü pəhləvandı, coşğun bir dəniz.
Qaliblə məğluba bir fal vurarkənO məğlub göründü, qalib idin sən.
İndi ki uğurlu çıxmışdır falın,Bundan da doğacaq mübarək halın”.
Hər yerdən görüncə həmiyyət, zəfər,Fatehlik fikrinə düşdü İskəndər.
Əlinə alırkən qılınc, ya qədəh:“Uğurdur” deyərək tapırdı fərəh.
Hər işdə xeyrə yaz falı, ey filan,Mübarək fal olur xeyrə yozulan.
Yaman fal vurma ki, doğar yaman hal,Bir kimsə vurmasın əsla yaman fal...
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/nizami-serefname-18
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Sarayın əhlindən, mərhəm bir nəfərŞaha əhvalatı tez verdi xəbər.
Xosrov və Şirin, fəsil 56Şah dinlədi bir-bir hər danışanı,Əmr etdi: "Gətirin o dağ çapanı!"
Xosrov və Şirin, fəsil 57Xosrov əvvəl sordu: "Hardansan, cavan?"Fərhad cavab verdi: "Dost diyarından."
Xosrov və Şirin, fəsil 58Bisütunda şəkli qurtardı Fərhad,Könlündə bir həsrət, dilində fəryad
Başqa şairlərin şeirləri
Neylmişdim sənə, ey çərxi-gərdunBizim ilə düşübsən inadə, fələk
PəriSərasər sərində mürəssə kuləh,Siyah pirahən sən, simtən pəri,
EdəsənBaşına döndüyüm ədalətli şahGəlmişəm dərdimə dərman edəsən
Məhəmməd bəy Arifə cavabMən kimi xəstəyə əlbəttə ki, həmam gərək,Necə kim aşiqə bir yari-güləndam gərək.