Üçüncü pərdə
Səhifə 3 / 3 · 67%
Altıncı şəkil
Gecə. Bir tərəfdə həyət, qalın ağaclar görünür. O biri tərəfdə Kərəmovun evi. Otaq zövqsüz bəzənmişdir, divarda rəhbərlərin şəkli, həmin şəkillərlə yanaşı Kərəmovun öz şəkli. Kamilə Şeydanın şəklinə baxıb oxuyur. Şeyda həyətə girir. Açıq pəncərədən Kamilənin oxumağına qulaq asır.
Kamilə
Bu dağların başı tütün,
Sevənlərin qəlbi bütün.
Əyil üzündən mən öpüm,
Gəl-gəl, sənə gözüm qurban.
Bu dağların başı haça,
Əllərim dolaşdı saça.
İgid yarı alıb qaça,
Gəl-gəl, sənə özüm qurban.
Şeyda (pəncərədən)
Ay sağ ol, demək ikimiz də bir fikirdəyik.
Kamilə (diksinib ayağa qalxır)
Sən burada neyləyirsən? Get, get, bu saat əmim gələr.
Şeyda (pəncərədən otağa girir)
Gəlsin, ondan qorxmuram ki?
Kamilə
Şeyda, gecənin yarısıdır, görən olar, hamı iclasdadır, sən burada neyləyirsən? Get.
Şeyda
Heç yerə gedən deyiləm, gəlmişəm səni aparmağa.
Kamilə
Şeyda, əmim səni burada görsə, qan düşər.
Şeyda
Onsuz da, iclasda qan düşdü. Böyük müharibə oldu. Kərəmov, Mirzə Hüseyn, Salmanov bizimkilərin hücumuna davam gətirə bilməyib təslim oldular.
Kamilə
Nə danışırsan? Deməli çıxartdılar?
Şeyda
Çıxartdılar. Kərəmovun dövranı qurtardı. Dur gedək.
Kamilə
Hara?
Şeyda
Bizə.
Kamilə
Şeyda, gecənin bu vaxtı mən hara gedirəm? Gecədən keçmiş səni burada görsələr, yaxşı olmaz.
Şeyda
Bax, bu gün iclasda hamı məsləhət gördü ki, səni elə bu gecə bu evdən çıxarıb aparım evimə.
Kamilə
Necə, iclasda? Bizim məsələmizi müzakirəyə qoymuşdular?
Şeyda
Yox, rəsmi iclasda bu barədə danışıq getmədi. İclasdan qabaq hamı mənə dedi ki, götür apar. ZAQS müdiri iclasdan sonra evə getməyib, bizi gözləyəcək. Dur, gedək.
Kamilə
Gecənin yarısı hansı qız ZAQS-a gedib ki, mən də gedim? Tarixdə belə şey görünməyib.
Şeyda
Daha yaxşı. Bizim evlənməyimiz tarixi bir hadisə olacaq.
Kamilə
Şeyda! Ciddi olaraq səndən xahiş eləyirəm...
Şeyda (onun sözünü kəsir)
Kamilə! Mən də ciddi danışıram. Səni bu evdə qoymayacağam... Biz ki, bir-birimizi sevirik, nə vaxta qədər ayrı qalaq? Qoyarammı ki, Kərəmov kimi bir adam mənim sevdiyim bir qızı incitsin? Ona acı söz desin? Bax, bu sözləri düz onun üzünə deyəcəyəm. Bu saat iclasdan o, çox pis qayıdacaq, çünki orada onu çul-palaz eləyiblər, mən də ki, qəti fikirlə bura gəlmişəm, gör indi biz rastlaşanda nə həngamə qopacaq. Sənsiz buradan getməyəcəyəm. Əgər haray-huray qopmağını istəmirsənsə, o gəlməmişdən dur, gedək.
Kamilə
Mən bütün kənddə biabır olaram. Gecənin yarısı pəncərədən aşıb mənim yanıma gəlməyini eşitsələr, gör nələr danışarlar.
Şeyda
Odur ki, dur ZAQS-a gedək. Onda mən sənin yanına qapıdan gələ bilərəm.
Qapı döyülür.
Kamilə
Əmim gəldi. Şeyda, qadan alım, bu pəncərədən çıx get.
Şeyda
Sağ ol, mən pəncərədən qaçan oğlanlardan deyiləm.
Kamilə
Pəncərədən gələ bilirsən, gedə bilmirsən?
Şeyda
Adam sevdiyi qızın yanına lap bacadan da düşə bilər, ancaq onun əmisinin qorxusundan pəncərədən qaçmaq bir kişilik deyil. Yerim çox rahatdır. Traktor da qoşsalar, buradan tərpənən deyiləm.
Yenə qapı döyülür.
Kamilə
Şeyda! Yalvarıram sənə... Heç olmasa, keç bu biri otağa.
Şeyda
Sonra mənimlə gedəcəksən?
Kamilə
Gedərəm, söz verirəm ki, gedərəm, qurban olum, dur.
Onu yan otağa salır, sonra qapını açır. Kərəmov, Salmanov, Mirzə Hüseyn içəri girirlər.
Kərəmov
Qapını niyə açmırdın?
Kamilə
O biri otaqda idim, əmi, eşitməmişəm.
Kərəmov
Qoy qonaqlar getsin, sonra səninlə danışaram. Get, bizə mane olma.
Kamilə çıxır.
Mirzə Hüseyn
Sizi incitdilər, yoldaş Kərəmov, incitdilər. Ancaq mərkəz buna yol verməz, sizin kimi nəhəngi çıxarıb, yerinə ağzından süd iyi gələn bir qız qoysunlar?
Salmanov
Ziynət sizin ayağınıza su tökməyə belə layiq deyil, yoldaş Kərəmov!
Kərəmov (bir az səssiz durur, sonra)
Mən iyirminci ildə bu qəzanın revkomunun müavini idim. At belinə qalxanda quş quşluğu ilə qorxusundan ağacda otura bilməyib uçurdu. İndi gör nə günə qalmışam, uşaq-muşaqlar da mənim üstümə qalxır.
Salmanov
Ərizəniz hazırdır, yoldaş Kərəmov!
Kərəmov
Nə ərizə?
Salmanov
Sizin ərizəniz. Mərkəzə.
Kərəmov
Sən qabaqcadan bilirdin ki, məni çıxardacaqlar?
Salmanov
Xeyr, nə danışırsınız? İclasın axırında yazdım.
Kərəmov
Hə, o ayrı məsələ. Neçə surət çıxartmısan?
Salmanov
On surəti var.
Kərəmov
Çox gözəl, göndərərsən raykoma, ispalkoma. Kənd təsərrüfatı şöbəsinə, kontrol komissionuna, ictimai təminat şöbəsinə. Birini də tik mənim xüsusi işimə.
Mirzə Hüseyn
Ataları yandı. Sağ ol, yoldaş Kərəmov.
Kərəmov
Ah, bu saat olaydım rayon prokuroru, bu kəndin camaatının hamısını damlayardım, hamısını. Ax... dərd yandırır məni, kişilər! Ziynət kolxoz sədri! Ziynət ha... Demək, mən daha sədr deyiləm? Demək, daha mənim katibim olmayacaq, qol çəkməyəcəyəm, əmr verməyəcəyəm? Yox, mən buna dözə bilmərəm!
Mirzə Hüseyn
Heç elə şey olar? Özbaşınalıq deyil ki?..
Kərəmov
Yanıram, Mirzə, yanıram. Salmanov, o portfeldəkiləri çıxart, görüm. Bu da olmasa, mən çatlayaram. (Salmanov portfeldən araq və kolbasa çıxarır) Birinci badəni içək bu arağı icad eləyənin sağlığına.
Salmanov və Mirzə Hüseyn Kərəmovu qəsdən dalbadal içirdirlər.
Salmanov
Yoldaş Kərəmovun sağlığına.
Kərəmov
Sağ olun, dostlar, sizsiniz mənim pənahım. Mən dünyada iki həqiqətpərəst dost tapmışam, dünyada iki həqiqi insan var. O da Salmanov və Mirzə Hüseyndir. Sağ olun, gül olun, bülbül olun, qəfəsdə olmayın. Sağ olun!
Mirzə Hüseyn
İnsan ki, var, quş misalı bir şeydir. Bu gün buradadır, sabah ayrı yerdə. Ortada gərək vəfa ola, vəfa. İndi yoldaş Kərəmov müvəqqəti olaraq işdən çıxıb ha, sən öl, salam verən olmayacaq.
Salmanov
Adam ki, böyük vəzifədə oldu, dostu çox olur. Vəzifədən çıxarılan kimi, elə bil, dostlara güvə düşür. Bir-bir yox olurlar.
Mirzə Hüseyn
Amma mərkəz buna yol verməz. Kərəmov kimi adamı uşaq-muşağın əlinə vermək olmaz ki, doğrayıb ulduz qayırsınlar.
Kərəmov
A dostlar, qəm yeməyin, mən yenə sədr olacağam, onların da hamısının anasını ağladacağam. Öpürəm, öpürəm, Salmanov, sənin sağ üzündən, Mirzə Hüseyn, sənin sol üzündən. (Oxuyur)
Fələyin bir belə dövrü olacaqmış, nə bilim?
Saralıb bağı-gülüstan solacaqmış, nə bilim?
Kərəmov yavaş-yavaş keflənir.
Mirzə Hüseyn
Yuxuladı?
Salmanov
Deyəsən, yuxuladı?
Mirzə Hüseyn
Di tez ol, görüm. (Araq doldurur) Kərəmov, yoldaş Kərəmov, indi içirik sizin gələcəyinizin sağlığına.
Kərəmov (sərxoş halda)
Yox, daha içən deyiləm.
Salmanov
Yoldaş Kərəmov, axırıncı badəni gərək içəsiniz.
Kərəmov
Sənin canın üçün, içən deyiləm, dilimə də dəyməyib, yox, yox, sədr araq içməz, mən içən deyiləm. (Yatır)
Mirzə Hüseyn
Lül keflidir, altı-beş vurur.
Salmanov
Onda bəs gecikməyək.
Mirzə Hüseyn
Sən öl, arağa bir dərman qatmışam ki, üç gün ayılmaz... Götür cibindən çekləri, möhürü, gedək.
Salmanov
Hansı cibindədir? Tapançası da var, götürüm?
Mirzə Hüseyn
Götür, götür... (Kərəmov tərpənir) Yoldaş Kərəmov, sizi soyundururuq ki, yatırdaq, yatasınız, rahat olasınız...
Kərəmov yatır.
Salmanov
Çekləri, möhürü götürdüm, axtarım, bəlkə cibində nağd pul var.
Mirzə Hüseyn
Tez ol, yubanma, qaçaq.
Bu halda Şeyda yan otaqdan çıxır, aralarında bir vuruşma gedir. Kərəmov atılıb ayağa qalxır. Mirzə Hüseyn və Salmanov pəncərədən qaçırlar. Həyətdə gizlənirlər.
Kərəmov (Şeydadan bərk yapışır)
Tutmuşam, tutmuşam. Demək, sən məni öldürmək istəyirdin, hə? Mirzə Hüseyn, Salmanov, kəndir gətirin qollarını bağlayaq.
Şeyda
A kişi, burax məni, onlar səni soyub qaçdılar. Burax!
Kərəmov
Buraxmıram... (Çığırır) Milisioner, milisioner...
Şeyda
Kamilə, tez ol, qaç, kəndə xəbər ver. A kişi, burax məni... İşə düşmədim?!
Kamilə çığıra-çığıra kəndə qaçır. Otağın işığı sönür. Həyət işıqlanır. Ağacların arasında gizlənmiş Mirzə Hüseyn və Salmanov görünürlər.
Mirzə Hüseyn
Amma, işi bu cür eləmək böyük səhv oldu. İndi daha quş olub göyə də uçsaq da, bizi tutacaqlar.
Salmanov
Yavaş... Eşidərlər, qorxaq!
Mirzə Hüseyn
Mən, qardaş, boynuma alıram ki, qorxuram. Elə qorxuram ki, qorxudan cibimdə saatım dayanıb... Salmanov, mən yazığam, balalarım var, çarə tap.
Salmanov
Çarəsi yoxdur. Bu saat kənddə dayanmaq olmaz, taparlar. Siçan tələyə düşən kimi tutularıq. Qaçmaq lazımdır.
Mirzə Hüseyn
Hara qaçaq? Hörmətimiz olan bir kənd qalıb ki?
Salmanov
Mənim yalnız şəhərə ümidim gəlir.
Mirzə Hüseyn
Düzdür, dahiyanə fikirdir.
Salmanov
Qaçarıq şəhərə, bir-iki həftə gizlənərik, sonra da gedərik uzaq rayonlardan birinə.
Mirzə Hüseyn
Onda daha yubanmaq olmaz.
Salmanov
Danışma, özünü ver dağ yoluna, ayrı əlac yoxdur.
Çıxırlar. Otaq işıqlanır.
Şeyda
A kişi, burax məni.
Kərəmov
Hara buraxıram? Mən hələ siyasi sayıqlığımı itirməmişəm ki, səni buraxım. Milisioner, milisioner...
Bu halda Kamilə, Ziynət, Zalxa, Mehralı, Şirəli və bir neçə kolxozçu içəri girirlər.
Şeyda
Onların dalınca adam göndərin, qaçdılar!
Kərəmov
Xoş gəlmisiniz... Buyurun, narzan içək.
Zalxa
Lül keflidir ki... Bura bax, it iyi verir. Haradan qaçdılar, Şeyda!
Şeyda
Bu pəncərədən qaçdılar. Kərəmov qoymadı ki, dallarınca qaçım.
Zalxa
Bəs sən burada neyləyirdin?
Şeyda
Mən yan otaqda idim.
Mehralı
Görünür, adaxlıbazlığa gəlibmiş.
Ziynət
Hə, daha yubanmaq olmaz. Mehralı kişi, götür iki nəfər, dayan qaya başında, onlar oradan keçib Sarılar tərəfə ötə bilərlər. Şirəli dayı, tez ol, götür tüfəngi, çıx poçt yoluna, ay Təmraz, sən də Şirəli dayı ilə get. Gərək bu gecə onları tapaq.
Çıxırlar.
Kərəmov (tək)
Yoldaşlar, səs salmayın, iclası bağlayıram.
Pərdə
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/sabit-rehman-toy-ucuncu-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Üçüncü şəkilPərdə qabağı*
Dördüncü pərdəDördüncü şəkilYasəmən pərdə qabağına çıxır.*
Şirin bülbül1**Elə bir zamandan danışıram ki, böyüklərin xatirəsində çox yaxşı qalıb, kiçiklərin isə heç ağlına gəlməz.
Nəfəs puluƏsgər ağa konyak butulkasını boşaltdıqdan sonra qolunun bütün qüvvəti ilə bağın aşağısına doğru fırlatdı və ayağa durub donuq gözləri ilə o yan-bu yana baxmağa başladı.Uzaqdan qulağına incə bir zarıltı gəldi.
Başqa şairlərin şeirləri
Bir kimsə yox izhar edim dərdimi,Deyim, dursun dərdə dərman eləsin.
Gəraylı: Məndən özgə gözəl yarımMəndən özgə gözəl yarımQədr-izzət bilən olmaz
OynaşırKatiblərin şahı dəftər içindəQələm ilə nazik əllər oynaşır.
Övzai-çərx sanma ki, biixtilaf olurÖvzai-çərx sanma ki, biixtilaf olur,Cuyi-zəmanə gah bulanır, gah saf olur.