“Ölülər”
Cümə günü Tağıyev teatrında oturdum və “Ölülər” pyesinə diqqətlə baxdım. Pyesin əsas qəhrəmanları – bir tərəfdən təhsilli müsəlman, kefli İskəndər, o biri tərəfdən “ölüdirildən” Şeyx Nəsrulladır ki, onu şeyxin möcüzəsinə inanan, hər dəqiqə əlini və ayağını öpən avam camaat əhatə edir... Camaat öz yaxın adamlarının diriləcəyinə inanır.
Sarsıdıcı və eyni zamanda çox kədərli bir mənzərə.
Camaat qarşısında hər cür yeməkdən imtina edən, ancaq iki-üç xurma ilə dolandığını bildirən şeyx xəlvətdə plov tələb edir, həm də köməkçisinə işarə ilə başa salır ki, “tək yata bilməz və siğəyə (müvəqqəti kəbin) ehtiyacı var”.
Şeyxə heç bir şeyi müzayiqə eləmirlər. Həmin gün ona üç nəfər doqquz yaşlı qız “siğə” olunur.
Özümü çətinliklə saxladım. “Əclaf!” – deyə çığırmaq istəyirdim.
Fırıldağının üstü açılacağını hiss edən şeyx aradan çıxır...
Onun doqquz yaşlı “siğə” arvadları acı göz yaşları tökürlər. Əlbəttə, şeyx üçün yox, özlərinin ləkələnmiş isməti və məhv edilmiş həyatı üçün.
Kefli İskəndər qışqırır: – İndi növbət mənimdir. Ölülər! Budur sizin qızlarınız. Gəlin aparın!
Valideynlər pərt halda qızlarının əlindən tutub aparırlar.
Ürək parçalayan səhnə...
Bu gözəl pyesin təfərrüatı üzərində dayanmıram. Amma əsrlər boyu dini fanatizmə əsaslanaraq bədbəxt müsəlmanları tam cəhalətdə saxlayan Şeyx Nəsrulla kimi şəxslərin şarlatanlığını qamçılayan belə bir əsərin yaranmasını görüb şadlığımı ifadə etməyə bilmirəm.
“Kaspi” qəzeti, 1 may 1916, №97
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/vezirov-oluler
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
– Kərbəlayı! Ay kərbəlayı!– Oğlan, bir gəlsənə görüm!
Balaca mütəfərriqələr 18– Ağacun!Yetişdim bu fəna dünyadə qəmdən canə, ya mövla,
Balaca mütəfərriqələr 19– Ağacun!Duş budəm dər xərabətəm güzar,
Balaca mütəfərriqələr 20– Ağa Dərviş, əhvalını genə pərişan görürəm, nə olub məyər?– Heç soruşma, kərbəlayı, əhvalım qolaydı.
Başqa şairlərin şeirləri
Bəh-bəh, kənə bu çay nədəndir? Bu yəqindir ki, bunun əslini Allah yaradıb xəlqə, vəli Kızlı imiş tapdı bu dürri-ədəni, xarici məzhəb.Edib afaqə huveyda, salıb aləmlərə ğovğa qılıb hər işrəti icad eyləyib, Çayi-Xətanı adını qoydu Xətayi, belə pərmikər xətadır bu xətayı.
AmandıÖzün yaxşı-pis qapılar açarsan,Bir ox atıb könlüm evin yıxarsan,
Təbrizin qarətiGənə təqdiri-qəzadən belə fərman olduZəlzələ keçdi, vəli ayrıca dövran oldu
Gəl könül, pirlərin nəsihətiniGəl könül, pirlərin nəsihətiniBiz tutalım, tutmayanda nəmiz var?