Səslərin görüşü
Şairin səsiBir şəhid apardılar torpağa tapşırmağa,Birdən-birə elə bil baharım qışa döndü.Baxdım qara tabutda qızıl qərənfillərə,Çiçəklər gözlərimdə qanlı yağışa döndü.
Tər gəncliyin təzəcə barını dərən oğul,Amansız döyüşlərə köksünü gərən oğul,Bu torpağın yolunda ömrünü verən oğul,Budaqdan uçub gedən yaralı quşa döndü.
Boylandım dünənimə, boylandım sabahıma,Heç özüm də bilmədim nə deyim Allahıma.Göydə nə ki bulud var fəryadıma, ahıma,Göydə nə ki yağış var gözümdə yaşa döndü.
Kimə ağız açım, kimi çağırım,Şirin arzularım puç olub, Allah!Gec başa düşmüşəm kor olduğumu,Gör məndə nə qədər suç olub, Allah!
Vətəndi, millətdi qəddi bükülən,Atadı, anadı bağrı sökülən.Şəhid qardaşımın üstə tökülən,Anamın yolduğu saç olub, Allah!
Özümü döymüşəm səbrim daşanda,Yada dost demişəm ağlım çaşanda.Hər dəfə Qurana yaxınlaşanda,Hər dəfə qənimim xaç olub, Allah!
Ananın səsiŞəhid anası nalə çəkirdi. Oxşama deyə-deyə qolgötü rüb oynayırdı. Oğul toyunda oynamaq arzusu gö -zündə qaldığına görə son dəfə doyunca oynamaq, odunusöndürmək istəyirdi. Ancaq odu sönmürdü. Bayatıdilini, ağı dodağını yandırırdı. Ayağı yerdən üzül müşdü.Əllərini buludlara qaldırıb göylərdən imdad diləyirdi.Saçını süpürgə edib yollara sərirdi. Ona bax dıqca qanlıüzündən, yorğun baxışlarından bu fikirləri oxuyurdum:
Sahibim yox, yiyəm yoxdu,Yeyəm yoxdu, geyəm yoxdu.Sökülməmiş dəyəm yoxdu,Köçümün yaman günüdü!
Bu dağa bir hücum vardı,Dağ oynadan gücüm vardı.Dopdolu bir içim vardı,İçimin yaman günüdü!
Ölüm ucuz, həyat baha,Ümid qalıb bir Allaha.Başıma qar yağıb daha,Saçımın yaman günüdü!
Açıb başına oyunu,Tutmuşam haqqın toyunu.Qabağa verdim qoyunu,Qoçumun yaman günüdü!
Yerdən axır, göydən damır,Sağım lildi, solum çamır.Allah məni bağışlamır,Suçumun yaman günüdü!
Şairin səsiSən haqlısan, ay ana,Yaman günün başındaPalıd ağacı olmur,Yaman gün çox görmüşük,Oğul itkisi qədərHeç biri acı olmur.Şəhid qəbiristanında,Tale hər gün artırırQəbirlərin sayını.Eşitmək çətin olurAtanın fəryadını,Ananın harayını!Güllənin qəlbi yoxdu,Duya xalqın qəmini.Güllənin gözü yoxdu,Görə gözün yaşını,Kirpiklərin nəmini,Tuşlanan silahların,Allahı, vallahı yox!Güllənin nə vecinə,Kimlərin günahı var,Kimlərin günahı yox!Tətiyi çək bir anda,Canavartək ulasın.Götürdüyü hədəfiAl-qanına bulasın!Qurşuna bax, qurşuna,Dəmirə bax, dəmirə!Bircə anın içindəNöqtə qoyur ömürə!Alışan bir ocağınKözü dönür kömürə!Baha oturur bizəYağıların hədəsi.
Bir milləti göynədirBir güllənin zədəsi!Özünü tox tut, ana,Qatillərin önündəQamətini əymə, gəl!Düşməni sevindirib,Qara paltar geymə, gəl!Qoy, sənin şax qəddiniBükənlər qara geysin.Mərmini yağış kimi,Bu torpağın üstünəTökənlər qara geysin!
Ana qəmli-qəmli şairə baxdı. Baxışlardan yenəağrılı-acılı duyğular süzülürdü. Ananın gözləri dil açıbdeyirdi ki:
Hələ ki, düşmənin bəxti yetirir,Hələ ki, qaralar geyinən mənəm.Dizim meydan oldu yumruqlarıma,Əzilən, döyülən, döyünən mənəm.
Çökən bulud olar, enən çən olar,Üzdə qırış olar, saçda dən olar.Dərdlilər həmişə deyinən olar,Allaha üz tutub deyinən mənəm.
Nə günah tutmuşam haqqın yanında,Əllərim qızardı övlad qanında.Dərdin daş əridən dəyirmanında,Un kimi, dən kimi üyünən mənəm!
Şairin səsiAna, şəhid qanıdı,Bu qan adi qan deyil!
Bu qan təkcə yaradan,Damardan axan deyil!Göyün üzündən axıb,Qızardır üfüqləri.Dan yerinə can verib,Yandırır şəfəqləri.Bəzən yüz sərkərdəninBir xalqa, bir millətəVerə bilmədiyiniBircə damla qan verir!Oğulların qəlbinəTəpər, həyəcan verir!Min il sonra dünyayaGələn nəsillərə dəKimliyini bildirir,Özünü nişan verir.Oğlun özgənin deyil,Öz ulu babasınınTorpağını qorudu.Kökünə arxalandı,Budağını qorudu.Məsləkini, andını,Bayrağını qorudu.Vətənin ömür yoluƏrəndən, ərdən keçir.Əsgərin ömür yolu,Nəmli səngərdən keçir.Şəhidin son qisməti –Gülləyə hədəf olmaq!Şəhidin xoşbəxtliyi –Tarixə şərəf olmaq!Şəhidin yaratdığı –Qanla yazılan kitab!Tarixdən nə soruşsan,Orda taparsan cavab!
Harda şəhid məzarı,Harda şəhid qəbri var,Orda ana dözümü,Orda ata səbri var.Harda şəhid ünvanı,Harda şəhid adı var,Orda xalqın, millətinƏbədi məşəl kimiYanmaq istedadı var!Sən dindirmək istəsən,Qaya dinər, daş dinər.Sən ağlamaq istəsən,Gözümüzdə yaş dinər.Dağların əsən yeli,Məlhəm qoyar yarana,Əlac olar ağrına.Vətən öz anasıtəkBasar səni bağrına.Ziyarətə çevrilər,Şəhidlərin qanıylaQıpqırmızı geyən yer.Ziyarətə çevrilər,Şəhid analarınınQədəmləri dəyən yer!Sənin bircə harayınCəbhələr yarmaq üçünMin orduya bəs olar.Hara dəysə ayağın,O yer müqəddəs olar!Heç kəsin daşımağaHünəri çatmadığıYük sənin çiynindədi!Dərd çəkən çox olsa da,Dərdin ağır tərəfiTək sənin çiynindədi!
Bilirəm dərdin ağır, bilirəm işin çətinAncaq həqiqət budur,Əbədi sakinidirOğlun əbədiyyətin!Qoy onun sevgilisiŞəhid olmuş əriniHeç vaxt ölmüş sanmasın.Torpağa tapşırdığıÖmür-gün yoldaşınıTorpağa qısqanmasın!Onun sevgilisidi,Hər dəfə yaz gələndəTəzə açan çiçəklər.Onun sevgilisidi,Yer üzündə nəğmələr,Göy üzündə mələklər!Şəhid – öz imzasınıYaddaşlara həkk edib,Könüllərə yazandı!O, şəhid olan günüƏbədi dünyasınıBu dünyada qazandı!
Ananın səsiQınama göz yaşımı,Mən anayam, ay oğul!Qəm üstündə yapılmış,Qəmxanayam, ay oğul!
Selə dönüm bu məzarın başında,Qoy ağlayım, ürəyimi boşaldım.Mən ölməklə dolu dünya boşalmaz,Qoy ağlayım, ürəyimi boşaldım!
Bal da yesəm zəhərlənmiş aş olsun,Ağlamaqdan qara bağrım daş olsun.
Gözüm olsun, yaylıq olsun, yaş olsun,Qoy ağlayım, ürəyimi boşaldım!
Oğul qeyrət, oğul namus, oğul ar,Oğul olan Vətən üçün doğular.O ki, məni ağlar qoydu yağılar,Qoy ağlayım, ürəyimi boşaldım!
Xocalı mən, xocasız mən, xoca mən,Tüstülənən, dumanlanan baca mən.Bu məzarla qovuşmuşam haca mən,Qoy ağlayım, ürəyimi boşaldım!
Olan olub, dolan dolub dünyada,Açan açıb, solan solub dünyada,Saçlarımı yolan yolub dünyada,Qoy ağlayım, ürəyimi boşaldım!
Heç bilmirəm insafına nə deyim,Bağrımıza buz basdıran Allahın!Nə məlhəmi, nə dərmanı tapıldı,Yaramıza duz basdıran Allahın!
Qara xətlə yazmadığı yazı yox,Qəm üstündə çalınmamış sazı yox.Elə bil ki, oğlu yoxdu, qızı yox,Oğul alıb, qız basdıran Allahın!
Dərd dənizdi, mən dənizin adası,Mən bu zəhri dadasıyam dadası.Başımızdan əskik olmur qadası,Sinəmizə köz basdıran Allahın!
Əzizlərim, şəhidlərim,Boyunuza qurban olum!
Qan naxışlı yerinizə,Göyünüzə qurban olum!
İnsafdımı dillər susa,Mərd asıla, namərd asa.Niyə birdən döndü yasa,Toyunuza qurban olum!
Pərdə sınıb, sim nə çəkib,Kim nə bilir kim nə çəkib.O baxışlar kimə çəkib,Suyunuza qurban olum!
Başından düşüb cunası,Qəmlidi sular sonası.Əllərində toy xınası,Bəyinizə qurban olum!
Tökülən qan çıxdı dizə,Tanrı yaman qıydı bizə.Əsil olan əslinizə,Soyunuza qurban olum!Palıd köklü, çinar boylu,Boyunuza qurban olum!
Şəhidin səsiAnam, məni ölmüş bilib, ağlama,Ölməmişəm, dirilərdən diriyəm!Son cərgədə qazılsa da məzarım,Ön cərgədə döyüşənin biriyəm!
Kim Vətəni bütöv görsə, baxtı var,Haqq yanında mərtəbəsi, taxtı var!Ölməyin də vədəsi var, vaxtı var,Anam, məni ölmüş bilib, ağlama!
Hər gün ayır qismətimi, payımı,İsti saxla çörəyimi, çayımı.Qarı düşmən qoy görməsin vayımı,Anam, məni ölmüş bilib, ağlama!
Kimə qəmnən, kimə dəmnən toxuyar,Arğacı var, ərişi var dünyanın.Tanıyardıq, əgər üzü bir olsa,Hər üzü var, hər işi var dünyanın.
Bilmək olmur mətləbi nə, sözü nə,Dinən kimi kül üfürür gözünə.Min qapısı bağlansa da üzünə,Bir qapıdan girişi var dünyanın.
Bu oyunda kim uduza, kim uda,Bu gedişdə kim bəndədi, kim xuda.Şuşa görrəm, Laçın görrəm yuxuda,Nə amansız duruşu var dünyanın.
Ölməmişəm, qeyrətim var, ay ana,Qeyrətsizə heyrətim var, ay ana.Hələ onnan söhbətim var, ay ana,Hələ mənnən görüşü var dünyanın.
Nə sudan çəkinib geri durası,Nə oddan yayınıb qorxasıyam mən.Bütün döyüşlərin dayaq nöqtəsi,Bütün orduların arxasıyam mən.
Üfüqlər ardında bata bilmərəm,Boş yerə ölümə vermərəm canı.Rahatca uyuyub yata bilmərəm,Qalib görməyincə Azərbaycanı!
Əlin göydən üzülməsin,Dizin heydən üzülməsin.Əlin göydən üzüləndə,Dizin heydən üzüləndəArzu göynər, inam sızlar, ay ana!Yazıq olar inamsızlar, ay ana!Yazıq olduq, Allah yaddan çıxan günü,Yazıq olduq, məscidləri yıxan günü,Yazıq olduq,Halalımız haramlara qatılanda,Yazıq olduq,Torpağımız ona-buna satılanda,Yazıq olduq,Quranımız oda-közə atılanda,Yazıq olduq, çəkəmmədik yükümüzü,Yazıq olduq, baltaladıq kökümüzü!Mənim doğma, şirin anam,Ahı uca zirvələrdən uca duran,Dərdi dərin dəryalardan dərin anam!Təkcə mənim anam olma!Bir əliylə yaraq tutan,Bir əliylə bayraq tutan,Ürəyinin işığıylaQaranlığa çıraq tutanİgidlərin anası ol!Bir şəhidə ana olmaq asan işdi,Şəhidlərin anası ol!Sən bu xalqı ən birinci imanına qaytar, ana!İnancının ən qüvvətli zamanına qaytar, ana!
Ananın səsiHər şəhidin anası var,Səninki də mənəm, oğul!İstəyirəm qəbrin üstəBaşdaşına dönəm, oğul!
Döyülmüşəm, daş yemiyəm,Çürümüşəm, yaş yemiyəm.Səpələnmiş quş yemiyəm,Dimdiklərdə dənəm, oğul!
Duydum ağrının dadını,Gördüm elin fəryadını.Çəkə bilmirəm adını,Dağ-dağ olur sinəm, oğul!
Gələcəyəm yanınason nəfəsimə qədər,Sonuncu addımıma,sonuncu səsimə qədər.Yanından ayağım kəsilməyəcək,Nəfəsim kəsilənə qədər!Sənin yatdığın yer –Mənim su kimi axdığım,Ot kimi göyərdiyim,Ağactək bitdiyim yer olacaq!Sənin yatdığın yer –Mənim öldüyüm yer,Dünyadan getdiyim yer olacaq!Sənin üz qoyduğun bu qara torpaq,Dərmanım olacaq, dərdim olacaq.Pozulan naxışım, dağılan yuvam,Çiçəyi saralmış yurdum olacaq.Bu yurdun daşına dönəcəyəm mən,Hər axşam döşənib ayaqlarına,Hər səhər başına dönəcəyəm mən!
İçimdə şəhidlər xiyabanı var,Göynədir ruhumu dərd, mənim balam.Yanında dincimi almaq istərəm,Üstümü əlinlə ört, mənim balam!
Bir azca uyuyum, bir azca yatım,Sabah gələnləri ağlamaq üçün.Gözümün yaşıdı mənim həyatım,Yaranıb, sel kimi çağlamaq üçün.
Burda kimlər yatır, kimlər uyuyur,Oğlumdu, qızımdı, körpəmdi mənim.Tufanlar içində dalğalanıram,Dənizəm, qəbirlər ləpəmdi mənim.
Bütün şəhidlərin anası mənəm,Bütün yaralılar balamdı mənim.Qocalı-cavanlı, oğul-uşaqlı,Hamısı fəryadım, naləmdi mənim.
İçimdə şəhidlər xiyabanı var,Onun torpağından, daşından özgəDaha gözlərimə heç nə görünməz.Kim aldı, kim satdı, kim nə qazandı,Karvan nə, köçən nə, köç nə, görünməz!
Şəhidin yaxını, yadı, doğması,Şəhidin cavanı, qocası yoxdu.Qarlı zirvələri çoxdu dünyanın,Şəhiddən hündürü, ucası yoxdu!
Hamı doğmasıdı Azərbaycanın,Burda “haralısan?” – sualı yoxdu.Hamı qurbanıdır Azərbaycanın,Özgə bir arzusu, xəyalı yoxdu!
Şairin səsiDaha bəsdi, ay ana,Nə ki ağladın yetər.İncəldin ipə döndün,Nazildin sapa döndün.
Qurudun çöpə döndünYandın ocaqdan betər!Təsəllim budur ancaq,Ayağın hara dəysə,O yerin torpağındaQeyrət göyərər, bitər!Sən bu dövrün, zamanın,Şirinin unudub,Acısını dadansan.Sən tarixi yazan yox,Tarixi yaradansan!Sənin ahını görübQayaların, dağların,Dağ-dağ olub sinəsi.Sənin oğlun yatan yer,Oldu mənim yurdumunMəkkəsi, Mədinəsi!Neçə oğula ana,Neçə qardaşa bacı,Dərdimizin əlacı.Sən sarsılma, büdrəmə,Səni sarsılan görüb,Bütün cahan sarsılar!Səni sarsılan görüb,Azərbaycan sarsılar!Önündə şəhid qəbri,Arxanda bir ordu var.Bu yenilməz ordununAzərbaycan adlananMüqəddəs bir Vətəni,Müqəddəs bir yurdu var!Şəhid adı gələndəİmanımız, eşqimizDərədən dağa qalxar.Şəhid adı gələndəŞahdağı baş endirər,Qoşqar ayağa qalxar!Şəhid adı gələndəKür coşar, ləngərlənər,Dağıdar öz səddini,Haqqa qənim olanaTanıdar öz gücünü,Tanıdar öz həddini!Bu ulu şəhidliyinMayası Nəsimidən,Kökü Babəkdən gəlir.Şəhidliyin şöhrətiDünyanın ən vüqarlıDağlarıyla tən gəlir!Şəhidlik toxum kimiSəpilir bu torpağa,Göz açanda görürsənSünbül gəlir, dən gəlir!Zatı qırıq olandanŞəhid olmaz, ay ana!Gözü qıpıq olandanŞəhid olmaz, ay ana!Hər kəs öz atasını,Kişi bilir, ər bilir.Hər kəs öz babasını,İmam, peyğəmbər bilir,Hər kəs öz anasını,Gözünün nuru bilir.Hər kəs sevgilisininTəmiz məhəbbətiniÇeşmədən duru bilir,Ancaq o şəhid olurÖmrün çətin yolunda.Göy türklü, göy oğuzluBir millətin yolunda!
Şəhid olmaq – AllahınDərgahına varmaqdı!Ölümdən sonra daCəbhələri yarmaqdı!Ruhumuza can verənRuhdu, qandı, ilikdi!Bu ölümlü dünyadaƏbədi dirilikdi!Tarixin xalısındaRəngi solmaz ilmədi!Narahat dünyamızdaQabarma, çəkilmədi!Təmizliyə çağırırGünaha batanları.Qoymaz mürgüləməyə,Ayıldar yatanları!Duyğuların tufanı,Ruhun zəlzələsidi!Heç bir zaman batmayanHəqiqətin səsidi!Beş yaşında şəhid dəBeş min il qalacaqTarixin yaddaşında!Ölçü yoxdu, rəqəm yox,Şəhidliyin yaşında!Şəhidlik bu vətənə,Xoşbəxtlik aramaqdı!Lap min ildən sonra daMillətə yaramaqdı!
Şəhidin səsiİlk şəhidi mən olmadım dünyanın,Son şəhidi mən olası deyiləm.Qəbirdə də rahat yata bilmərəm,Qovğalardan gen olası deyiləm.
Uğurundan qüsuru çox olarsa,Azadından əsiri çox olarsa,Bütövündən kəsiri çox olarsa,Mən sevinib şən olası deyiləm.
Yağıları yurda qoysa bu millət,Torpağını darda qoysa bu millət,Andımızı yerdə qoysa bu millət,Mən bu xalqa yön olası deyiləm.
Dəyib toxunmasın ürəyinizə,Bir az bu söhbətim yekə düşməsin.Biz şəhid olduq ki, yatan ayılsın,Xalqın tarixinə ləkə düşməsin.
Oğullar səngərə dönə bilməsə,Analar ovunan, uyuyan deyil.Dərmanı, məlhəmi biz olammasaq,Bu yara köhnələn, soyuyan deyil!Hər yanda üstümə dişlər qıcandı,Qıcanan dişlərdən qoruyun məni!Niyyəti min dəfə özündən qara,Qara Keşişlərdən qoruyun məni!Şər-böhtan yağdıran, yalan danışan,Zəhərli dillərdən qoruyun məni!Bazara çəkməsin məni hər yetən,Ləkəli əllərdən qoruyun məni!Talandı sərvətim, qızılım, zərim,Daşındı maşınla, qatarla, atla.Yenə də üz-üzə, göz-gözəyəm mən,Ən acı, ən qanlı bir xatiratla!Yenə də düşmənin tapdağındayam,Yenə qələbənin sorağındayam.Mənim gözlədiyim xəbər gecikir,Vaxtında açılmır, səhər gecikir.
Başınız qarışıb çəkişmələrə,Bir zaman Dərbəndi yada vermisiz.Tez yatıb, gec qalxıb, gec ayılandaO boyda Təbrizi bada vermisiz.Növbə bizə çatır deyəsən indi,İndi biz gedirik əlli-ayaqlı.Çəmənli, çeşməli, çaylı, bulaqlı,Yoxmu məmləkətdə əli silahlı?Yoxmu məmləkətdə başı papaqlı?Hələ ölməmişəm, hələ sağam mən,Qara bir dövranam, qara çağam mən!Qara gün, qara baxt, Qarabağam mən!Bakıdan aralı, Gəncədən uzaq,Başdan ayrı düşən bir bədənəm mən!Min yerə bölünmüş bir Vətənəm mən!Qaytarın, bədəni başa qaytarın,Torpağı torpağa, daşa qaytarın!Şəhidin səsini eşitmirsiniz,Şairin səsini eşitmirsiniz,Ananın səsini eşitmirsiniz,Torpağın səsini eşidin barı,Qaytarın geriyə o torpaqları!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/zelimxan-yaqub-seslerin-gorusu
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir