Enlightenment
Cəhd eylə, sən ancaq nəzəri-xəlqdə pak ol,Məxluqu inandır;
Etdi bu fələk hər kəsə bir tövr yamanlıqEtdi bu fələk hər kəsə bir tövr yamanlıq,Səd heyf, keçən gün!
Əl’əman, sərkəs olub...Əl’əman, sərkəş olub, gündə bir əhvalə düşən dövri-qəzanın bu dilazar,cəfakar, müxalif əməlindən ki, yaxıb aləmi narə, qoyub avarə, xüsusən
Hər nə versən, verHər nə versən, ver, məbada vermə bir dirhəm zəkat,Qoy acından ölsə ölsün binəva kəndli və tat.
"Həyat"ın "Gop-gop"una cavabBu tifl ki, nuri-bəsərü şireyi-candır,Tabi-tənü arami-dilü ruhi-rəvandır,
Küpəgirən qarının qızlara nəsihətiQarı nənənin sözlərini sanma çərəndir,Canım, gözüm, ay qız!
Qocalıqdan şikayətƏfsus qocaldım, ağacım düşdü əlimdən,Səd hey cavanlıq!
Mahi-Kən’anın batıb, ey piri-Kən’an, qəm yemə!Mahi-Kən`anın batıb, ey piri-Kən`an, qəm yemə!Ta gülüstanın olubdur beyti-ehzan, qəm yemə!
Mən bilməz idim bəxtdə bu nikbət olurmuşMən bilməz idim bəxtdə bu nikbət olurmuş,İzzət dönüb axır belə bir zillət olurmuş,
Millət necə tarac olur olsun, nə işim varMillət necə tarac olur olsun, nə işim var?!Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Ol gün ki, sənə xaliq edər lütf bir övladOl gün ki, sənə xaliq edər lütf bir övlad,Olsun ürəyin şad!
Oxutmuram, əl çəkin!Oğul mənimdir əgər, oxutmuram, əl çəkin!Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Tərpənmə, amandır, bala, qəflətdən ayılmaTərpənmə, amandır, bala, qəflətdən ayılma!Açma gözünü, xabi-cəhalətdən ayılma!
Təhsili-elmTəhsili-ülum etmə ki, elm afəti-candır,Həm əqlə ziyandır;
UşaqlaraEy millətin ümmidi, dilü, uşaqlar!Validlərinin sevgili cananı, uşaqlar!
Çapma atını, girmə bu meydanə, a Molla![ÇAPMA ATINI, GİRMƏ BU MEYDANƏ, A MOLLA!]Çapma atını, girmə bu meydanə, a Molla!
Madam ki, hamiyani-zülmətMadam ki, hamiyani-zülmətXoşlar ki, dəvam edə cəhalət;
Füzuliyə bənzətməMəndə ar olsaydı, ölmək ixtiyar etməzmidim?Abrunun nolduğun bilsəydim, ar etməzmidim?
Giley yaxud umu-küsü ("Get-gedə, "Zənbur" ağa, sən də çaşırsan deyəsən?!")GİLEY YAXUD UMU-KÜSÜ**Get-gedə, “Zənbur” ağa, sən də çaşırsan deyəsən?!
Ey fələk zülmün əyandırEy fələk, zülmün əyandır, bu necə dövri-zəmandır ki, işim ahu fəğandır, məni yandırma amandır, gözümün əşki rəvandır, ürəyim dopdolu qandır, hamı qəmdən bu yamandır ki, neçə əhli-qələmlər, buraxıb canıma qəmlər, qarışıb dərd bəhəmlər, ürəyim indi vərəmlər, qazetə, jurnala bu küfrişiyəmlər necə cürətlə rəqəmlər yazılıb, islamə sitəmlər eləyirlər ki, gərək aləmi-islamdə, hər ölkədə, hər şəhrdə, dinarü dirəmlər saçılıb, məktəbi-nisvan açılıb, qız balalar məktəbə hazır olalar, elmdə mahir olalar, fəzldə bahir olalar, başdan-ayağə geyələr don, gedələr məktəbə on-on, dutalar şiveyi-bidət, oxuyub nəhvlə hikmət, alalar dərsi-təbabət, bilələr cümlə kitabət, edələr yazmağa adət, itə ismət, bata iffət… aman, ey vah! Ay allah! Bu qövm oldu nə gümrah! Bu nə şiveyi-ikrah! Bu nə zümreyi-bədxah! Salıb aləmə pərxaş, bular lal ola kaş, düşə başlarına daş! Xudaya, bu nə güftar, nə rəftar, nə murdar, nə biar, fəna karə bizi sövq eləmək fikrinə amadə olublar! Qıza lazımdır əgər bilmək: o da ev işi, paltar tikişi, köhnə yumaq, yun daramaq, don yamamaq, səhnü səranı süpürüb, kasəni, qabı üfürüb, küftə, kələm dolması, mət halvası, ət bozbaşı, ya lobyalı aş, bir dəxi təndir lavaşı eyləməyindəndir ibarət ki, əgər bunları bilməsə eyb eləməz, ancaq qıza ən lazıməli bir, iki, üç məsələni bilməyidir, bilsə olur əmrə kifayət: biri oldur ki, gəlin getdiyi evdə bacarıb qaynataya, qaynanaya çımxıra bilsin ki, ona söz deməyə bir kimsə də olmaya curət, biri də qaynı ilə sahibi mabeyninə bir hadiseyi-təfriqədir kim, ona dair edə hiylət ki, beş-üç gündə çox ildən qazanılmış bu qədər mehrü məhəbbət ola təbdili-ədavət; biri, həm axırı, ən ümdəsi damdabacanın, həm xoxunun, xortdanın adlarını bilməkdə gərək səy edə övrət, nə qədər faidəsi var bu işin gər ola diqqət ki, əgər ağlaya, yainki dəcəllik edə bir tifl, nəhayət anası söyləsə bu adları filfövr edər övladını rahət və qalar əqli səlamət, başı çəkməz də məlamət…Budur aləmi-nisvan!
Qorxuram ("Payi-piyadə düşürəm çöllərə")Payi-piyadə düşürəm çöllərə, –Xari-müğilan görürəm, qorxmuram.
AfətƏŞXASA f ə t – 33 yaşında, şux, füsunkar bir qadın.
Birinci pərdəSüslü bir salon... Sağ və soldakı odalara açılır birər qapı, qarşıda iki böyük pəncərə, gözəl mənzərələr, ilk bahar, məhtablı gecə...Pərdə açıldıqda bağçadan gələn incə və həzin bir kaman səsi iki-üç dəqiqə sami’ələri oqşar.*
İkinci pərdəƏrtoğrulun evi. Havuzlu, ağaclı, çiçəkli bir bağça... İlk baharın son günləri, gündüz.*İ l c a y (balkona çıqar, çiçəkləri sulamaqda olan xidmətçiyə). Bana baq, Ərtoğrul nerədə?
Tags are assigned automatically from keywords and refined by editors.