Üçüncü pərdə
Страница 1 из 5
Yeddinci şəkil
İkinci şəkildə gördüyümüz otaq. Axşamüstü. Fərhad, Əmin və Kərim.
Fərhad (əlindəki məktubu oxumaqda davam edir)
“Beləliklə də məni günahlandırdılar. Yalançı şahidlərin hamısı bir ağızdan eyni ittihamı üzümə oxudu. Lakin hansı günahı işlədiyim hələ də mənə bəlli deyildir. Cəlal Qaşqay”. (Kağızı qatlayıb qovluğa qoyur) Hə, indi nə deyə bilərsiniz?
Pauza
Əmin
O, ayrı cür yaza bilməzdi. Heç bir cani öz xoşu ilə təqsirini boynuna almır.
Fərhad
Siz nəyə əsasən Cəlal Qaşqayın orderi imzaladığını iddia eləyirdiniz?
Əmin
Bunun iddia eləyən, Cəlal Qaşqaydan şübhələnən bir mən deyildim ki? Şahidlərin çoxusu bu fikirdə idi... Kərim dayı, nə üçün ağzınıza su alıb dinmirsiniz? Axı, siz ki, hər şeyi yaxşı xatırlayırsınız...
Kərim (tutqun)
Mən təkcə müstəntiqin suallarına cavab verəcəyəm.
Əmin (məyus halda başını bulayır, nırçıldayır)
Adamları tanımaq nə çətinmiş!.. Heç bilmirəm bu gün sizə nə olub? Özgə vaxtı haqdan, ədalətdən dəm vurardınız. Bəs indi həqiqəti deməyə nə üçün kişiliyiniz çatmır?
Kərim
Bura bax, Əmin, belə söhbətlərin yeri deyil. Burda mənim kişiliyim müzakirə olunmur. Bildin?
Fərhad
Mətləbdən uzaq düşdünüz, Vətəndaş Bəxtiyarov.
Əmin (nəfəsi darıxmış kimi, köynəyinin yaxalığını dartışdırır)
Ax, bu insanlar!..
Fərhad
Deyəsən yorulmusunuz. Tənəffüs verə bilərəm.
Əmin
Xeyr, mən yorulmamışam. İnsanların vəfasızlığı mənə təsir eləyir.
Fərhad
Bəlkə acmısınız, nahar vaxtınızdır?
Əmin
Bu cür çək-çevirdən sonra adamda iştaha qalar? (Əlləri əsə-əsə papiros çıxardır, qutunu Fərhada tərəf uzadır) İcazə verin!
Fərhad
Buyurun, görürəm, yorulmusunuz. Bir qədər istirahət edin. (Gedir. Qapıda səs-küy qalxır. “Olmaz, olmaz!” səsləri eşidilir. Bədəl və Fərman içəri təpilir. Bədəlin azca səndirlədiyi hiss olunur)
Bədəl
Kərim qağa, qaş-qabağını sallamısan! Yəni elə ciddi bir şey var?
Kərim (istehza ilə)
Yox, burda kos-kos oynayırıq.
Bədəl
Əmin, bu nə deyir, oğul?
Əmin dinmir.
Bədəl (Fərmana tərəf dönür)
Deyəsən, axı, işlər fırıqdır... Eh, bu fani dünyada padşahdan-zaddansa olmadıq ki, belə dar gündə kara gəlsin.
Fərman
Mən ki, işləri belə görürəm, padşah da olsaydın, heç nə eləyə bilməzdin.
Bədəl
Eləyərdim. Əvvəl başdan bu silisti kökündən ləğv eləyərdim.
Fərman
Nə qədər ki, bu dünya var, silist də var. İnsan çiy süd əmib, heç vaxt yerində farağat oturmayacaq.
Bədəl
Baxma, əgər mən padşah olsaydım...
Kərim (əsəbi)
Siz də içməyə vaxt tapmısınız. Balam, görmürsünüz, nə vur-çatlasındır?
Bədəl
Kərim qağa, vallah içməmişik, sizin dərdinizi çəkməkdən bir balaca paxmel olmuşuq.
Fərman
Hafiz Şirazi kimi...
Bədəl
Füzuli dərd əlindən dağa çıxdı, dedilər bəxtəvər yaylağa çıxdı... Kərim qağa, özün bilirsən, bir çətən külfət sahibiyəm. Elə danışın ki, güdaza getməyim. Axı, mən yazıq siz deyəni eləmişəm.
Fərman
Hə də. Kim eşşək olubsa, sən ona palan olubsan. Sənin nə təqsirin var ki?
Bədəl
Adə, mərifətsiz-mərifətsiz danışma, Atan yerində kişidir. (Kərimdən xəlvət, Əminə) Ümidim sənədir, ha.
Əmin
Mən sizin direktorunuz kimi vəzifəmdən qorxub dostlarımı meydanda tək qoymaram!
Bədəl
Bəs necə? Ölsək də gərək bir yerdə ölək. (Fərmana) Bax, əsil dost belə olar. Qorxma, adə, bizə heç nə eləyə bilməzlər.
Fərman
Bura bax, Bədəl dayı, məni bu hangaməyə qatma. Mən içəndə sənə yoldaşlıq eləmişəm, ayrı şeydən xəbərim yoxdur!..
Müstəntiq köməkçisi (gəlir)
Ay yoldaş, sizə kim lazımdır? Nə üçün icazəsiz bura girmisiniz?
Fərman
Biz elə bildik sorğu-sualı qurtarmısınız.
Müstəntiq köməkçisi
Axı, sizə kim lazımdır?
Bədəl
Bağışlayın, dedilər ki, gözləyin, sizi də çağıracaqlar, amma ha gözləyirik, səs-soraq çıxmır. Dedik xəbər bilək.
Müstəntiq köməkçisi
Zəhmət olsa da, gərək gözləyəsiniz. Çıxın, orda gözləyin.
Bədəl
Baş üstə. Gedək, Fərman. Gözlə deyirlər, gözləyək. Əlacımız nədir? Eh bu fani dünyada... (Gedirlər)
Fərhad (gəlir)
Baş mühasibdir, eləmi?
Pauza.
O da az aşın duzu deyil, ha. (Əminə üz tutaraq) Beləliklə iki məsələ bizə aydın oldu. Əvvəla, siz Rəfiqə xanımı sevmisiniz. Əgər bir az da dəqiq desək, onunla evlənmək istəmisiniz.
Əmin
Bəli sevmişəm, yenə sevirəm.
Fərhad
Bu faktı inkar eləmirsiniz?
Əmin
Xeyr.
Fərhad
İkincisi, Rəfiqə xanımın Cəlal Qaşqaya vurulduğunu biləndən sonra fitnəyə əl atmısınız, hər cür vasitə ilə Cəlalın ayağının altını qazmısınız. Ondan şəxsi intiqam almaq üçün yanğın hadisəsindən məharətlə istifadə eləmisiniz.
Əmin
Bunu siz deyirsiniz, mən demirəm. Bunu intiqam adlandırmaq nə dərəcədə doğrudur, özü də şəxsi intiqam? Fabrik – dövlət əmlakıdır. Ona kəc baxanları, öz xeyri üçün onu yandıranları...
Fərhad (sərt)
Vətəndaş Bəxtiyarov!.. Siz suala cavab verin. Mühazirə oxumağın yeri deyil!
Əmin
Fabriki yandıran...
Fərhad
Biz yanğının səbəbkarı haqqında ayrıca danışacağıq. Hələlik boynunuza alın ki, Rəfiqə xanımla Qaşqayın məhəbbət macərasından xəbər tutduqda, rəqibinizi nə yolla olur-olsun ləkələmək istəmisiniz...
Əmin
Xeyr, mən bu ittihamı qəti rədd eləyirəm!
Kərim
Yoldaş Kamalov, izn versəniz, bir şey soruşardım.
Fərhad
Buyurun.
Kərim (Əminə)
Fəhlələrin ayağına yalandan brak yazmaqda məqsədin nə idi?
Fərhad
Bu mənə aydındır.
Kərim
Əgər mümkünsə, qoyun cavab versin. Fikirləşdikcə, bəzi-bəzi şeylər yadıma düşür. Qoyun görək nə deyəcək.
Əmin
Kərim dayı, siz də müstəntiqsiniz? Biri azlıq eləyir? Kənardan baxana elə gələ bilər ki, mən müqəssirlər skamyasında oturmuşam.
Kərim
Bunu öyrənməsəm, bağrım çatlar. Əgər sənin Cəlalla qərəzliyin vardısa, heyfini fəhlələrdən niyə çıxırdın?
Fərhad
O, fəhlələrdən heyf çıxmırdı. Brakı iki səbəbə görə yazdırırdı. Əvvələn, fəhlələri Qaşqayın əleyhinə qaldırmaq istəyirdi, ikinci də, brak adlandırdığı malları hesabdan çıxardıb, xüsusi bazarda satdırırdı.
Kərim
Necə, necə?
Fərhad
Bəli, vətəndaş Rəhimli. Hələ sizin çox şeydən xəbəriniz yoxdur.
Kərim (Əminə qanlı baxaraq)
Sən nə qədər çirkin adamsanmış!..
Əmin
Yaxşı, yaxşı, özünü büllur kimi göstərmə... Sən özün Cəlal Qaşqaydan xirtdəyəcən narazı idin. Qorxurdun ki, səni müdirlikdən götürüb, yerinə onu təyin eləyərlər.
Fərhad
Vətəndaş Rəhimli, Bəxtiyarovu çox gec tanımısınız. O indi də xəşil qazanına çömçə salmış bir qarı kimi fabriki qarışdırır. O, ayrı cür yaşaya bilmir.
Əmin
Siz məni açıqdan-açığa təhqir eləyirsiniz, yoldaş müstəntiq. Heç bir vətəndaşın heysiyyətini tapdalamağa sizin haqqınız yoxdur.
Fərhad
Yalnız bir şərtlə.
Əmin
O nə şərtdir?
Fərhad
Əgər vətəndaşın, doğrudan da, heysiyyəti varsa... Həyatda əfsus ki, belələri hələ var. Bu məni kədərləndirir. Bəli, kədərləndirir. Çünki hüquqşünas cinayətin azalmağını, hətta tamam yox olmağını arzulayır. Biz bunun üçün çalışırıq. Bu bizim həyat idealımızdır. Sizin kimi adamlar isə...
Əmin
Bu, mənim də idealımdır!
Fərhad
İnanmıram, inana bilmirəm, vətəndaş Bəxtiyarov!
Əmin
Siz hamıya şübhə ilə baxırsınız. Bu professional vərdişinizdir!
Fərhad
Nə etmək? Hələ də cani ilə cinayət olan yerdə belə vərdişlər zəruridir. Sizin kimiləri, ciddi bir səbəb olmadan da fitnə törətməyi sevirlər. Qurmaq, yaratmaq həvəsi ilə alışıb-yanan insanları bir-birinin üzərinə salışdıranda qəribə bir zövq alırlar. Sakit dostluq şəraitində çalışanları görərkən, gözlərinə yuxu getmir. Şair gözəl deyib:
O, aşkarda girər qına,
Qıfıl vurar öz ağzına.
Xəlvətdəsə ona-buna
Ləkə yaxar asta-asta
Nə yaradar, nə də qurar,
Yaradana ağız burar,
Quyu qazıb, tələ qurar,
Ev də yıxar, asta-asta...
Əmin
Bu şerin mənə dəxli yoxdur!
Fərhad
Əgər diqqətlə qulaq assaydınız, burda öz portretinizi də görə bilərdiniz. (Qapıya yanaşaraq) Əsmər Ziyad qızı gəlsin! (Əsmər gəlir. O, il yarım müddətində xeyli dəyişmiş, qocalmışdır! Onu görərkən Əmin üzünü gizlətməyə çalışır) Bu qadını tanıyırsınız, vətəndaş Bəxtiyarov?
Əmin (ağır sükutdan sonra)
Bir vaxt bizim fabrikdə işlərdi. Öz xoşu ilə ərizə verib getdi.
Kərim (qəddi bükülmüş halda)
Eh, yoldaş Kamalov. Əsmər fabrikin fəxri idi. Mükafat almadığı bir ay olmazdı. (Əsmərə) Günahkar mənəm, qızım.
Pauza
Fərhad (Əminə)
O, doğrudanmı öz xoşu ilə getdi?
Əmin
Bəli.
Fərhad
Mən istərdim ki, vicdanınız qarşısında (hərçənd sizin belə vicdan sahibi olduğunuza inanmıram) bir həqiqəti etiraf eləyəsiniz. Axı, onun fabrikdən çıxıb getməyinə siz səbəb olmusunuz. Düzmü deyirəm, qızım? (Əsmər dinmir) Bilirəm, utanırsan. Amma həqiqəti üzə çıxarmaq xətrinə suallarıma cavab verməlisən. Fabrikdən getməyə səni nə vadar elədi?
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/mehdi-huseyn-alov-ucuncu-perde
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
I**Balaca otaqda iki yoldaş oturmuşdu. Səbri piano çalırdı, Ədhəm isə papiros çəkə-çəkə onu dinləyirdi.
Çarpayıİsfəndiyar yuxudan oyanıb sakit-sakit ətrafına boylandı. Evdə ondan başqa heç kim yox idi. Qapı örtülü idi. Həyətə baxan balaca pəncərədən buludlu səmanın kiçik bir parçası görünürdü.– Ana, ay ana!..
Maral əfsanəsiƏhməd Cəmilə ithaf*Meşədə boğuq bir güllə səsi eşidildi. Sahil boyunda ağacların xırdaca budaqları titrəşdi. Saralıb solmuş yarpaqlar bir müddət havada qanad çalaraq, yerə səpələndi. Bu anda elə bil ağaclar arasında saysız-hesabsız kəpənəklər uçuşurdu. Sonra hər tərəfə qərib, əsrarəngiz bir sükut çökdü.
Nişan üzüyüI**Hələ gün çıxmamışdı. Təkdənbir əsən meh, həyətdəki badam ağacının xırdaca yarpaqlarını tərpədirdi və bu yarpaqlar tərpəndikcə, elə bil iki sevgili haradasa gizlənib yavaşcadan pıçıldaşırdı.
Стихи других поэтов
هر لحظه لب لعل بر آن میساید
Dağlayıbdır məni bir laləuzari-QarabağNə əcəb dovlət imiş seyri-şikari-Qarabağ,Nə gozəl nemət imiş sohbəti-yari-Qarabağ.
TəbrizBaşına döndüyüm bəylər, ağalar,Oğrulu ocaqdır alı Təbrizin,
Pəltək adamın dilindənŞə-şə-şə şəha cəmalın kə-kə-kə kəmal olubdur,Lə-lə-lə ləbin şərabı zu-zu-zu zülal olubdur