Zəlimxan qarğışı
Heç vaxt yeriyəndə büdrəməmişdim,Yeriyə bilmədim, büdrədim indi.Heç vaxt danışanda titrəməmişdim,Danışa bilmədim, titrədim indi.Bəlkə, damarımda qan laxtalandı,Bəlkə də, ağzımda dilim göyərdi.Həyat gözlərimdə heçliyə döndü,Elə bir hər yerdə ölüm göyərdi.Qaçqına baxıram, üşüyür canım,Candan can ayrılır, qandan qan qaçır.Dünyanın ən yazıq qaçqını mənəm,Torpaq ayağımın altından qaçır!Qaçqını hələ ki, öz beşiyinə,İsti yuvasına yetirəmmirik,Qaçın sərt sözün şapalağından,Dağların yükünü götürəmmirik.Kimlərdi qaçıran, kimlərdi qaçan?Suallar ağırdı, cavablar çətin.Dünyada nə qədər ağrısı varmış,Dünyaya Füzuli verən millətin.“Qürbətdə qərib şadiman olmaz imiş,Heç kimsə qəribə mehriban olmaz imiş.Altun qəfəs içrə gər qızıl gül bitsə,Bülbülə tikantək aşiyan olmaz imiş!”Bizim başımıza şıdırğı yağanZamanın yağışı, vaxtın qarıdı.Bu gün Azərbaycan başdan-ayağaSızlayan Füzuli misralarıdı!Adı var qürbətdə qərib olmağın,Vətəndə qəriblik... adı bilinməz.
Yediyin çörəyin, içdiyin suyun,Udduğun havanın dadı bilinməz!Axdı göz yaşları töküldü dən-dən,Dərdimiz yenə də dərman çürütdü.Bostançı qovuldu öz bostanından,Xırmansız qalanı xırman çürütdü.Matəm paltarını geyindi hamı,Dava paltarını geyinəmmədik,Torpağın üstündə yumruğa dönüb,Yurdun sinəsində döyünəmmədik.Çadırdan alaçıq, çubuqdan dəyə,Hansına baxırsan deşik-deşikdi.Ən güclü dərmanı bu qaçqınların,Həyətdi, bacadı, evdi, eşikdi.Taxtın üstündədi qocanın yeri,Körpənin yuvası isti beşikdi.Bu çadır bu qarın yükünə dözməz,Daxildə şaxta var, çöldə qar yağır.Gözündən könlünə sellər ələnir,Qaçqın taleyinə yağışlar yağır.“Binələri çadır-çadır,Çox gəzmişəm özüm, dağlar.Qüdrətini səndən aldı,Mənim sazım, sözüm, dağlar!”Ustad, qüdrətini el hardan alsın?Əgər söykənməyə dağı yoxdusa.Üzməyə dənizi, süzməyə gölü,Gəzməyə bacası, bağı yoxdusa.Bu dağlar sən gəzən o dağlar deyil,Dəlidağ Şəmşirsiz ağlar qalıbdı.Düşmən sinəsinə elə dağ çəkib,Qəlbində sağalmaz dağlar qalıbdı.Sən deyən çadıra çatmır əllərim,Buzunda donuram bu çadırların.
Mənim çəkdiyimi it də çəkməsin,Odunda yanıram bu çadırların.Zülmdən danışır, zillət oxuyur,Bizdəki qeyrətə nifrət oxuyur.Hərəsi bir cürə lənət oxuyur,Fikrini qanıram bu çadırların.Torpaqdan üzülüb qaçqın olannan,Yer qaçar, göy qaçar, təbiət qaçar.
Sözündən məhəbbət, gözündən işıq,Saldığı süfrədən səxavət qaçar.Yağın qazancını, nəfini çəkdin,Balın təmizini, safını çəkdin,Torpaqsız günlərdə o ləzzət qaçar.Yaşardın, öz damın, öz daşın olsa,Dözərdin, öz ağlın, öz başın olsa.Dar gündə dost-doğma qardaşın olsa,Ya aşkar gizlənər, ya xəlvət qaçar.Bu sözdən kim razı, kimi narazı,Düşmən hay deməmiş keçdik Arazı.Nə qədər göynətdi Məmməd Arazı,“Düşmən qabağından qaçan kişilər!”Allahsız ovçunun döndük ovuna,Çətin bu ağrıdan qəlbim ovuna.Aldandı alçağın qovhaqovuna,“Düşmən qabağından qaçan kişilər!”Vaxtın fürsətinə, dəbinə düşdü,Nə dağda yurd oldu, nə binə düşdü.Qırx arşın quyunun dibinə düşdü,“Düşmən qabağından qaçan kişilər!”İndi oğulsansa, çıx bu quyudan,Təzədən alışsın hər sönən ocaq,Torpağı asanca tərk edənlərin,Torpağa dönməyi çətin olacaq...
Yer qazıb, dən səpib, arx açacaqmı,Asfaltın üstündə doğulan uşaq?Ayağı torpaqdan üzülənlərin,Torpağa dönməyi çətin olacaq...Nə çiçək açandı, nə bar gətirən,Gücünü köklərdən almasa budaq.Havadan asılı qalan kəslərin,Torpağa dönməyi çətin olacaq...Qayğıdan kor qalan körpə gözündəSevgilər azalır, nifrətlər artır.Nazını çəkənlər tapılmayanda,Görüşlər seyrəlir, həsrətlər artır.Beləcə yaranır ayrı-seçkilik,Qəzəblər qızışır, hiddətlər artır.Varlıyla yoxsulun arasındakı,Uçurumlar çoxalır, sərhədlər artır.Görə bilmiriksə bu dəhşətləri,Beyni küt, gözü kor, qəlbi kar bizik.Düşməni günahkar tutmağa nə var,Yüz dəfə, min dəfə günahkar bizik.
Biz niyə görmədik boran qalxacaq,Qəzəblər kükrəsə daşqın olacaq?Bizim halımıza məəttəl qalıb,Yerlər də, göylər də çaşqın olacaq.Sellərə dönəcək yaş belə getsə,Nəsillər donacaq qış belə getsə,Biz niyə bilmədik iş belə getsə,Millətin yarısı qaçqın olacaq?Yuxarı baxmadı aşağılara,Aşağı yuxarıdan üzdü əlini.Beləcə uçurduq şah XətaininPolad özülünü, daş təməlini.Hər gedən yığışdırdı, yığdı, apardı,Hər qaçan nə qədər sərvət dağıtdı.
Top da dağıtmazdı bu məmləkəti,Biri-birimizə nifrət dağıtdı.Bilmədik, canında hər məhəbbətin,Ruh var, qohumluq var, qan var, ilik var.Bilmədik, sonunda hər qaçqınlığın,İnsanı alçaldan dilənçilik var.Harda yumulmuşdu gözümüz bizim,Satqınlar yer satan, göy satan oldu.Evində ərinə naz satan gözəl,Gəldi küçələrdə göy satan oldu.Hər şeyi itirib, dolaşıq salıb,Şəhərdə şəhəri, kənddə kəndi yox.Bir qonaq gələndə buyur deməyə,Naxışlı, aynalı aynabəndi yox.Qaçqının hər şeyi gedib əlindən,Hər yerdən üzülüb əli, ətəyi.Dadı, şirinliyi, kefi, ləzzəti,Südü, dələməsi, balı, pətəyi.Dəni, dəyirmanı, unu, urvasıGülü, gülüstanı gedib əlindən.Ölüb qocaları yolda qalanda,Nağılı, dastanı gedib əlindən.Güyümü, səhəngi, teşti, dolçası,Yumağı, kələfi, yunu, xalçası,Alması, armudu, tutu, alçası,Hər bağı, bostanı gedib əlindən.İnəyi, camışı, iti, pişiyi,Zəmisi, tarlası, evi, eşiyi,Çalısı, çardağı, taxtı, beşiyi,Otağı, eyvanı gedib əlindən.Enişi, yoxuşu, dağı, dərəsi,Cığırı, çəhlimi, bəndi, bərəsi,Qatığı, qaymağı, balı, kərəsi,Qayıtmaz dövranı gedib əlindən.
Sürüynən qoyunu, ilxıynan atı,Naxırnan heyvanı gedib əlindən.Qızıl üzəngisi, gümüş yəhəri,Dəlisov köhləni, qaşqa kəhəri,Qazancı, mayası, barı, bəhəri,Əlinin qabarı gedib əlindən.Dırmığı, yabası, beli, kürəyi,Daxması, sarayı, damı, dirəyi,Ciyəri, nəfəsi, canı, ürəyi,Könlünün qubarı gedib əlindən.Ocaq başındakı, yurd yerindəkiBal kimi bayatı gedib əlindən.Oğul şəhid olub, qız əsir düşüb,Qocası, cavanı gedib əlindən.Alçalıb, ayaqdan ayağa düşüb,Başabaş həyatı gedib əlindən.Kimin ki, daş dəlir nəfsi, tamahı,Nə insana baxır, nə insanlığa.İlahi, qaçqının rüzgarına bax,Öləndə qoymurlar qəbristanlığa.Yuyulmur cənazə milyon verməsən,Məsciddə molla da yolundan azır.Qəbir də tapılmır qaçqın ölüyə,Rüşvət verən kimi yer olur hazır.Allahdan istəyir elələri var,Beyin oda dönsün, baş gərgin olsun.Allahdan istəyir elələri var,Lap yeddi milyon da didərgin olsun.Araz aşığından, Kür topuğundan,Yer-göy dağılsa da, bir yol çaşmır o!Bəndə onun üçün çibinə dönüb,Allahın özüylə hesablaşmır o!Nə gözü torpağın ağırlarında,Nə qəlbi millətin əzabındadı.Başının üstündə dollar yağışı,Hər gün öz haqqında, hesabındadır!
Millətin evini biganəliklər,Xalqın sarayını harınlar yıxıb.Nə çoxdur dağ yeyib, daş üyüdənlər,Allah yıxmayanı qarınlar yıxıb.Suyun durulmasın, su bulandıran,Gör ki, gölməçədən su içmək nədir.İlanlı çöllərdə ölmək fəlakət,Yaşamaq ən böyük bir faciədir.Ev yıxan, evini Allah dağıtsın,Evi dağılanlar gör nələr çəkir,Bakı öz içində qovrulub yanır,Min kəndin yükünü bir şəhər çəkir.Torpağı düşmənə sovqat verən kəs,Sən gərək boğazdan asdırılasan.Heç sənə məzar da qismət olmasın,Ölsən bu torpaqda basdırılasan!Torpağı düşmənə bəxşiş verən kəs,Heç vaxt bağışlamaz bu torpaq səni.Tanrı qəzəbiyəm, Allah xofuyam,Şairəm, qarğışım tutacaq səni!Biz ki, arzuları gözlərdə qoyduq,Biz ki, çox əlləri üzlərdə qoyduq,Biz ki, bu milləti düzlərdə qoyduq,Oldu qanadımız nəfs ilə tamah,Bizi bağışlama, ey qadir Allah!Beş yerdən yamanmış ağ örpəyə bax,Şalvarı cırılmış o körpəyə bax,Tağları tökülmüş bu körpüyə bax,Əgər dağılıbsa bu ulu dərgah –Bizi bağışlama, ay qadir Allah!Saralan yarpaq var, sozalan gül var,Gül kimi qızların rəngində kül var.Həsrətdən alışıb-yanan könül var,Geciksə dan yeri, ləngisə sabah –Bizi bağışlama, ey qadir Allah!
Cəbhədə bir yerə yığılmaq olmur,Millət qoşun olub qara bazarda.Hər kimi istəsən tapa bilərsən,Hər kimi istəsən, ara bazarda.Ötər bülbülləri yaşıl bağların,Bayquşlar ulaşar xarabazarda.Mənim dediklərim, demədiklərim,Özünə əyandı, özünə agah –Bizi bağışlama, ey qadir Allah!Bu qədər qan görüb, müsibət görüb,Hələ də bir yola gəlməmişiksə,Xalqın yanağını yandıran yaşı,Yaylığa çevrilib silməmişiksə,Hamının evində son tikəmizi,Qardaş malı kimi bölməmişiksə,Vətəndən, torpaqdan, millətdən ötrü,Ölümdən yayınıb ölməmişiksə,Nə varsa yaz bizim ayağımıza!Günah yaz, günah yaz, günah yaz, günah!BİZİ BAĞIŞLAMA, EY QADİR ALLAH!!!BİZİ BAĞIŞLAMA, EY QADİR ALLAH!!!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/zelimxan-yaqub-zelimxan-qargisi
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
Bu dağın dərdini daşımaq olmaz,Yox, belə dağ ömrü yaşamaq olmaz!
SığışmazYaxşı tanıyıram, mən səni yaxşı,Bu yurdun başına dolanmamısan.
TəmizlərAz tapılan almaz kimi azsınız,Sözü şirin, söhbəti bal adamlar.
Bu kişi nə gözəl qocalıb, Allah!Mənim öz kökümdü bu boy, bu nəsil,Gözdə işığa bax, saçda qara bax!
Стихи других поэтов · О родине
Gəncüm ağa, vilayətin dərdiniƏlbəttə get sahibkara ərz elə
QaldımYanaram, yanaram, dilim dönməz,Qərib qərib qürbət ellərdə qaldım
Bir bikəsi-zarəm, vətənimdə vətənim yoxBir bikəsi-zarəm, vətənimdə vətənim yox,Bir bülbüli-bibalu pərəm, vay, cəmənim yox!
ز چشم من چو تو ناظر به حسن خویشتننیچرا نقاب ز رخسار خود نمیفکنی