Aşıq Musa ilə Mələknisə xanım dastanı
Səhifə 2 / 6 · 17%
Xudam səni nə xoş gündə yaradıb,
Salıbdı cahana ay gülə-gülə.
Gözəllikdə heç kim sənə tay olmaz,
Alıbsan qüdrətdən pay gülə-gülə.
Çətindi ki, müşgül işlər düzələ,
Təbib sənsən, gəl yaramı təzələ.
Mən nə deyim qədir bilməz gözələ,
Elədi ömrümü zay gülə-gülə.
Uca boylu, tuti dilli baxtafar,
Sana qurban malım, mülküm hər nə var.
Aşıq Musa deyər gül üzlü dilbər,
Sən gətir biz içək çay gülə-gülə.
Qız aşığa razılıq eləyib, onlar üçün gözəl pürrəngi çay dəmlədi. Sonra da aşıqnan gələn qonaqlara çay süzüb onları da çaya dəvət elədi. Bu zaman həmin qızın nişanlısı Mərdan Aşıq Musaya: aşıq, sən gələn yollara qurban olum, – deyə öz minnətdarlığını bildirdi. O Aşıq Musanı qucaqlayıb dedi:
– Beş ildi ki, bir-birimizə nişanlıyıq. Bu günə qədər hələ kəlmə alıb kəlmə verməmişik. Ancaq mən bu gün öz nişanlımın dəmlədiyi çayı içib, bişirdiyi xörəyi yedim. Bundan sonra Aşıq Musa düz yeddi gün, yeddi gecə Mərdanın toyunda çalıb-oxudu. Yeddinci gün gördülər ki, Axund Qulamnan Molla Vəli buraya gəlir. Toy sahibləri onları yuxarı başa keçirib, yaxşı bir yerdə əyləşdilər. Ortalığa çay-çörək gəldi. Bu vaxt toybəyi Mərdan xahiş elədi ki, bir yaxşı hava çal, oxu, qoy axund Qulamnan Molla Vəlinin kefləri açılsın. Axund Qulam gördü ki, bu cavan aşıq sazı döşünə basıb çalmağa başladı. Tez qışqırdı:
– Məlun oğlu, məlun bizi günaha batırma. Şeytan sənətinə uyan camaata tugi lənət.
Musa onun sözlərinə fikir verməyib, oxumağını davam elətdirdi. Axund sıçrayıb sazı Musanın əlindən almaq istədi ki, yerə vurub qırsın. Musa cəld tərpənib sazı əlindən buraxmadı. Axundnan molla bir oldu, Musa tək. Onlar xeyli ortalıqda sazı o tərəfə bu tərəfə çəkişdirdilər. Camaat gördü ki, bir az da belə getsə, böyük dava olacaq. Tez aralığa girib axundu başa saldılar ki, axund, bura yas yeri deyil, toydu. Toyda da çalıb oxuyarlar. Axund Qulam daha da qəzəbləndi. Yenə də Musanın üstünə qışqırdı ki, füzul oğlu füzul, aşıqsan nəsən, tez mağardan çıx. Musa gördü yox, axundnan molla əl çəkmir dedi:
– Axund, eşit bir-iki kəlmə söz deyəcəm. kim payını götürsə mağardan çıxacaq.
Aldı Musa:
Məclisləri abad eylər,
Nə günahı telli sazın?
Məlul könüllər şad eylər,
Nə günahı telli sazın?
Töycüsün qatmır qələmə,
Zülüm eləmir aləmə.
Pulunu vermir sələmə,
Nə günahı telli sazın.
Yeki şəcər, yeki dəmir,
Ara vurmur, yalan demir.
Qazı kimi rüşvət yemir,
Nə günahı telli sazın?
Yalan demir, yoldan azmır,
İblis kimi ara pozmur.
Molla kimi cadu yazmır,
Nə günahı telli sazın?
Musa vəsfin söylər saza,
Eşidən gələr avaza.
Axund deyil, əhdin poza,
Nə günahı telli sazın?
Axund Qulam çıxmaq istəyəndə Molla Vəli dedi ki, hara çıxırsan? Bu dünənki uşaqdı, ağzından süd iyi gəlir, qoy bunun qabağına elə bir daş dığırlayım ki, heç yerindən tərpənə bilməsin. Axund sevinib mollaya işarə elədi ki, amandı bunu bir təhər camaatın içində biabır et, yoxsa el içində hörmətdən düşəcəyik. Hər ağzının sözünü danışa bilməyən deyəcək ki, Arazın o tərəfindən gəlmiş bir aşıq Axund Qulamnan Molla Vəlini bihörmət eləyibdi. Axund Qulamın sözlərindən qeyzə gələn Molla Vəli bir bağlamaynan Musanı bağlayacağına əmin olub alır görək nə deyir:
Aldı Molla Vəli:
Aşıqsansa gir meydana, gəl elə dövran görək,
Qammırsansa oxu, öyrən, urufatdan qan görək.
Bulunmadı bu dünyada nə bir dərman, nə çara,
Tapılmadı dərdinə bir nəfər Loğman gərək.
Aldı Aşıq Musa:
Fələk, sənlə əlləşməyə bir belə meydan gərək,
Tut əlimi fürsət ola xak ilə yeksan gərək.
Əyyuba saldın yara, atdılar səhralara,
Tapılmadı dərdlərinə bir sənə dərman gərək.
Aldı Molla Vəli:
O kimiydi həmdəm oldu, daldı qəm dəryasına?
O kimiydi töhvəsini verdilər anasına?
O kimiydi hardan gəldi, de bir kəsin yasına,
Açıla hər mənası, qalmaya pünhan gərək.
Aldı Aşıq Musa:
Nuşirəvan gör nə halda girdi qəm dəryasına,
İsgəndərdi vəsiyyətin göndərən anasına.
Yomənhudan Yaqub gəldi taxtı Nadir yasına,
Özü durdu namazına ol sirri sübhan gərək.
Aldı Molla Vəli:
Kal ilə əlləşənin gərək özü kal ola,
Bacarmasa danışmaya əlif qəddi dal ola.
Buraxmaram yaxına dərdi qəmin bol ola,
Hamı bizə baş endirib gətirsin iman gərək.
Aldı Aşıq Musa:
Qəzəbimdən qorxmursanmı birdən qovğa qal olar,
Məhşər günü qıl körpüdə dilin tamam lal ola.
Dözə bilməz qabağımda yüz Urustam Zal ola,
Dərdi dilim yazmaq üçün bir əsr zaman gərək.
Aldı Molla Vəli:
Molla Vəli, bilirsənmi aşıq səni edər xar,
Onun neçə fırıldağı, min cürə hiyləsi var.
Gəl şeytana qulluq etmə, bu sənətdən ol kənar,
Aşıqlara qismət olmaz, öləndə Qurban gərək.
Aldı Aşıq Musa:
Həm Kərimdi, həm rəhimdi, həm də min bir adı var,
Şahi-Mərdan, Şiri Yəzdan qoy özü versin qərar.
Musa deyər, cəhənnəmdə yeriniz var mollalar,
Sizdən sorğu-sual alan Sahibi Zaman gərək.
Məclisdəki camaat aşığın biliyinə, bacarığına heyran qaldı. Amma Qulamnan Molla Vəli camaatın içində biabır olduqlarınnan yaman pərtiydilər. Ona görə də məclisi tərk edib aradan çıxdılar. Bir yandan axundnan mollanı bağlaması, bir yandan da camaatın “bərəkallah oğul aşıq belə olar”, – deməsi Musanı daha da coşdurdu. O çalıb oxuduqca hamı valeh olurdu. Musa məclisdə dövranı davam etdirməkdə olsun, sizə kimdən xəbər verim Axund Qulamdan. Axund Qulamın bir qardaşı oğlu varıydı. Adına Qoçaq Qılman deyərdilər. Qoçaq Qılmanın adı bütün Osmanlını, Türküstanı, İranı götürmüşdü. Onun adı gələndə bəylərin, xanların kürkünə birə düşərdi. Qardaşı oğlunun qoçaqlığına güvənən Axund Qulam oradan birbaşa Qoçaq Qılmanın yanına gəldi. O əhvalatın birinin üstünə də beşini qoyub Qılmana danışdı. Toyda bir cavan aşığın onları bağlamasını, el içində xar eləməsini Qılmana nağıl elədi. Özü də dönə-dönə tapşırdı ki, oğul gərək sən onu qanına qəltan eləyəsən. Onun meyitini ata-anasına peşkaş göndərməsəm, bu papaq mənə haram olsun. Əmisinin bu sözləri Qoçaq Qılmanı lap dəli elədi. Hələ indiyəcən əmisinin qabağından dillənən olmamışdı. Bir az asıb-kəsəndən sonra dedi:
– Əmi, lap arxayın ol, sabah mən özüm onnan haqq-hesabı çürüdəcəm.
Sabah açıldı, üzünüzə xeyirli sabahlar açılsın. Qoçaq Qılman Xudaverdilərə adam göndərdi ki, halı olun görək həmin aşıq ordadımı? Xəbər gəldi ki, onlar xoruz banından qabaq Qaraxan mahalına yola düşüblər. Qoçaq Qılman əhvalatı dürüst biləndən sonra on nəfər də başına yığıb Aşıq Musanın dalınca yollandı. Qılman öz dəstəsiynən kəsə yolla gəlib Musagilin gəldiyi yolun bəndərgahını kəsdi. Aşıq Musa bir azdan yoldaşlarınnan gəlib çatdı bəndərgaha. Bəndərgahdan keçmək istəyirdilər ki, Qoçaq Qılmanın dəstəsi onların qabağını kəsdi. Hələ onlar gəlməmişdən Qoçaq Qılman yoldaşlarına demişdi ki, əgər o aşıq qorxaq adam olsa, onun canını buradaca alacam. Yox, əgər mərd adam olsa, bilirsiniz mənim mərd adamdan xoşum gəlir, ona heç nə eliyəsi deyiləm. Elə ki, Qılman Aşıq Musanın qabağını kəsdi. Baxıb gördü ki, Aşıq Musa boylu-buxunlu bir oğlandı. Zalım oğlu elə bil xudavəndi aləmin qüdrət qələmindən çıxıb Atın üstündə qoç Koroğlu kimi oturub cəsarətnən Qılmana baxır. Bu zaman Qılman Aşıq Musaya hədə-qorxu gəlməyə başladı ki, qılıncı sal, özün də atdan yerə düş.
– Qardaş, igid adam el aşığına toxunmaz, – deyə Musa cavab verdi.
Musanın belə mülayim cavab verdiyini görən Qılman bir az da ucadan qışqırdı.
– Aşıq, atdan düş, özün də qılıncı sal. Əgər dediyimizi eləməsən, onda sana aşıqlığını göstərərik.
Musa gördü ki, bunlar qışqırdıqca balabançı, Novruz da, onları toya aparan adam da atdan düşüb atları qaçaqlara vermək istəyirlər. Onsuz da Musanın səbri tükənmişdi. Novruzgili də belə görəndə qanı bərk qaraldı. Odur ki, atın başını hərləyib Qoçaq Qılmanın qabağında dayandı. Dedi:
– Qardaş, görürəm ki, on nəfərsiniz. Onu bilin ki, yüz nəfər də olsanız mən nə at verən deyiləm, nə də qılınc. Kişisən, gir meydana. Yanımdakı iki nəfər də indidən siz tərəfə keçir. On iki siz olun, bir də mən. Allahı çağırıb çəkirəm qılıncı. Ya Allah sizə verər, ya da mana.
Qılman baxıb gördü ki, bu doğrudan da qanınnan qorxan adama oxşamır. Odur ki, Musanın mərdliyini belə yoxlamaq üçün keçdi hərbə-zorbaya:
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/asiq-musa-asiq-musa-ile-meleknise-xanim-dastani
Müəllifin digər əsərləri
Bilin, bu yerlərdə ədalət yoxdu,Heç bilmirəm, kimə gedim dada mən.
Mən istərəm bu meydanda nər indiAy ağalar, gəlim sizə söyləyim,Mən istərəm bu meydanda nər indi.
Mənə DilbərQız, belə gəzməyin aşıq öldürür,Telindən tel ayır sat mənə, Dilbər!
MəndənGecə-gündüz ahu kimi mələrəm,Yetişirmi sənə nalalar məndən?!