Saqi, bizə rahəti-rəvan ver,
Cansızlara himmət eylə, can ver!

Qıl məst bizi meyi-muğandan,
Əvvəl xoşü xürrəm eylə, ondan

Sor kim, necədir səbati-aləm,
Əncami-fərəh, nəhayəti-qəm.

Dünya işi e'tibarsızdır,
Çərxin rəvişi qərarsızdır.

Çox kimsənə gənc üçün çəkər rənc,
Qeyrinə onun nəsib olur gənc.

Gör onu ki, hər nihali-sərkəş
Sudəndirü sərf eylər atəş.

Təqdirədir əsli-əmri-mənsub,
Xoşdur bu ki, talib ola mətlub.

Çün İbni Səlam bildi hali,
Meydani-muradı gördü xali,

Cəm' etdi əkabirin diyarın,
Ə'yanını əhli-ruzigarın,

Göndərdi nikah üçün bəsi mal,
Şərt etdigin etdi cümlə İrsal.

Min zərrin nə'l, əsbi-tazi,
Misrivü İraqiyü Hicazi.

Min cariyəvü qulami-ziba,
Pirayələri hərirü diba.

Min naqə nəbatü qənd yüklü,
Nəsrin dərili, bənövşə tüklü.

Min təblə əbirü ənbərü müşk,
Yüz yük gühəri-tərü zəri-xüşk.

Əsbabi-nikah olub rəvanə,
Kabini kəsildi nəqdi-canə.

Leyli bu cəfadan oldu agah
Kim, buldu bəhanna xəzan rah.

Ümmidi-gözünə doldu topraq,
Məqsudi-nihali tökdü yapraq.

Əksi-qərəz oldu surəti-hal,
İdbarə mübəddəl oldu iqbal.

Gül istər ikən sataşdı xarə,
Nur istər ikən tutuşdn narə.

Əfğan ilə matəm etdi suri,
Matəmkədə məhfili-süruri.

Məşşatə dilərdi zülfü xalın
Artırmağa zib ilə cəmalın.

Ol ahü sirişk ilə dəmadəm
Xalı güm edərdi, zülfü bərhəm.

Əgməzdi hilalı vəsməyə baş,
Gözdən gedirərdi sürməsin yaş.

Geysusi çəkərdi şanədən sər,
Bir bar idi gərdənində gövhər.

Güzguyə kədər verərdi ahı,
Zülmati-xət istəməzdi mahı.

Pabusinə bulmayıb həna dəst,
Etmişdi onu qəm ilə pabəst.

Əklilə rüxü urardı atəş,
Buyi-xoş ona gəlirdi naxoş.

Tə'nə tikənindən etməyib bak,
Gül kimi qılırdı geydigin çak.

Hər ləhzə qılırdı ahü fəryad,
Derdi ki: "Əlindən, ey fələk, dad!

Səndən bumidi mənim muradım?
Dövranına bağlı e'tiqadım?

Vəslinə təvəqqe etdigim yar,
Billah, bu degil, yanılma, zinhar...

Ol - nəqşi-səhifeyi-vəfadır,
Bu - tərzi-cərideyi-fənadır.

Ol - qərqeyi-bəhri-zövqi-candır,
Bu - məhvi-tənə'ümi-cahandır.

Ol - xeyr yoluna rahbərdir,
Bu - başladığı təriqi-şərdir.

Cananəsi üçün ol dilər can,
Öz canı üçün dilər bu canan.

Mən onunam, ol mənim əzəldən,
Saxla bu əlaqəyi xaləldən.

Ey çərx! Bu əqd olanda möhkəm,
Bəlkə yox idin arada sən həm.

Gəl tərki-təğəllübü sitəm qıl,
Tanrını arada gör, kərəm qıl!

Vermə qəviyə zəif malın,
Düşmənlərə dustlar həlalın!

Məcnunumu sanma kimsədən kəm,
Bir mərdi-rəhi-bəladır ol həm.

Ey İbni Səlami-bisərəncam,
Bilsən sənə məkr edibdir əyyam;

Məcnuna qoyubdur ad - Leyli,
Eylər səni ad ilə təsəlli.

Sən kami-dil istə, mən bəlayam,
Sən gənc dilə, mən əjdahayam.

Əmma deməzəm işin xətadır,
Nisbət mənə qayəti-ətadır.

Qurtar məni atadan-anadan,
Bir qəm yey olur iki bəladan!"

Dərd ilə qılırdı naləvü ah,
Əsbabi-təcəmmülündən ikrah.

Dövrandan edib fəğanü fəryad,
Bu şe'ri oxurdu ol pərizad:

Bu qəzəl Leyli dilindəndir

Xilafi-rə'yim ilə, ey fələk, mədar etdin!
Məni, gül istər ikən, mübtəlayi-xar etdin!

Müruri-ömrdə bir dönmədin muradımla,
Dönə-dönə mənə zülm etməyi şüar etdin!

İhanətimdə nədir, bilməzəm, muradın kim,
Əzizi-aləm ikən xarü xakisar etdin!

Ümidvar idim əvvəl ki, bir nişat görüm,
Binayi-möhnətimi indi üstüvar etdin!

Cəfa əlilə qılıb çak pərdeyi-səbrim,
Nihan olan qəmimi xəlqə aşikar etdin!

Vəfada verməgə can vermədin mənə möhlət,
Məni bu əhd vəfasında şərmsar etdin!

Bir özgəni mənə yar eyləməklə sən guya
Mənimlə yar olanı özgə ilə yar etdin!

Məgər bilindi, Füzuli, sənə fələk halı
Ki, varını bu cəhanın yox e'tibar etdin!

Təmamiyi-süxən

Ol növ görənlər iztirabın,
Təzyinü ciladən ictinabın.

Eylərlər idi güman ki, ol zar
Bir özgə bəlayədir giriftar.

Qılmışdır ol afitabı müztər
Hicrü-pədərü fəraqi-madər.

Dərlərdi: "Haqındır, ey səmənbu!
Tutmuşdun atan-anan ilə xu,

Hala ki, bulardan ayrılırsən,
Qürbət sitəm olduğun bilirsən!

Əfğaninə hiç mən' yoxdur,
Sən kimi yanan fəraqa çoxdur.

Əmma, bu imiş çü xəlqə adət,
Sən həm cəzə eyləmə ziyadət.

Qız daim ata evində qalmaz,
Peyvəstə anaya mehr salmaz.

Lazım meyi-qəflət eyləyib nuş,
Eylərsən atan-anan fəramuş.

" Leyli bu sözə qılırdı iqrar,
Deməzdi bir özgə möhnətim var.

Görməzdi onu özünə layiq
Kim, tə'nə edə ona xəlayiq.

Qız hər necə olsa yarə talib,
Əlbəttə, gərək həyası qalib.

Bir əhli-həya, min əhli-ibram,
Üsyan ilə olmaz iş sərəncam.

El tə'nəsi ilə xahü naxah,
Təklifə düşüb bəzəndi ol mah.

Ol ziynətü ziybə ziybü ziynət
Bir şəkl ilə verdi ziybi-surət

Kim, onu görəndə derdi gərdun:
İnsaf... kəmali-səbri-Məcnun!

Pirayəsiz ol məh idi afət,
Pirayədən artırıb lətafət,

Bir həddə irişdi afitabi
Kim, oldu niqab hüsni tabi.

Çün tutdu ərusi-xəlvəti-şam,
Təmkin ilə xəlvətində aram,

Zülmat ziyayə oldu qalib,
Yandırdı məşailin kəvakib,

Əncüm gühəri olub şəbəfruz,
Qıldı şəbi-tari qeyrəti-ruz.

Gülçöhrə sənəmlər oldular cəm',
Hər bir sənəmin əlində bir şəm',

Rəsmi-tərəb etdilər mürəttəb,
Beş yüz büti-gülrüxü şəkərləb.

Yüz qönçə dəhənli mahparə
Gül suyu səpərdi rəhgüzarə.

Yüz gülrüx əlində məcməri-ud
Eylərdi həvayı ənbəralud.

Yüz mahliqa olub qinasaz,
Qoşmuşdu sədayi-sazə avaz.

Yüz nərgisi-məst gəzdirib cam,
Əhbabə verərdi cami-gülfam.

Yüz gül başı üzrə yüz təbəq zər
Olmuşdu nisar üçün müqərrər.

Bir təxti-rəvan içində Leyli,
Nə şövkətə, nə şükuhə meyli,

Hər ləhzə fəğanü ah edərdi,
Sərgəştəvü müztərib gedərdi.

Əndişeyi-zövqü eyşdən pak,
Seylabdə san gedərdi xaşak.

Çün yetdi hərəmsərayə ol mah,
Dağıldı olan rəfiqü həmrah.

Gül xəivəti oldu səhni-gülzar,
Dur oldu büsatdan xəsü xar.

Bəxt İbni Səfamı etdi agah
Kim, oldu sənə müsəlləm ol mah.

Ol talibi-gövbəri-yeganə
Gövhər həvəsilə girdi kanə,

Nə gördü? Niqab içində bir nur,
Gözdən rüxi-dilfüruzi məstur.

Gərm oldu məhəbbətin məzaqı,
Təprəndi vüsalə iştiyaqı.

Əl urdu ki, aça ol niqabı,
Rəf eyləyə ortadan hicabı,

Leyli dedi: "Ey hərifi-qabil,
Sənsən sərü sərvəri-qəbail!

Övsafın eşitmişəm ziyadə,
Kamilsən ədəbdəvü həyadə.

Mə'lum edibəm ki, Qaf ta Qaf,
İnsafına el veribdir insaf.

Mən kim, degiləm qəni, fəqirəm,
Mehman deməyim, sənə əsirəm!

Zülm eyləmək etmə mən əsirə,
İzhari-tərəhhüm et fəqirə!

Gör canü tənimdə iztirabım,
Sor hali-dilim, eşit cəvabım!

Mən məktəbə getdigim zamanlar,
Hifzi-səbəq etdigim zamanlar;

Bir şəxs mənə göründü nagah,
Oldum pəri olduğundan agah.

Cinnilər içində ol pərizad
Ülfət mənim ilə qıldı bünyad.

Hər ləhzə durar mənə bərabər,
Der kim: "Bəniadəm etmə həmsər!

Yoxsa qılaram dəmində fani,
Bir zərb ilə həm səni, həm ani!"

Çox məkr qılındı, oldu tədbir,
Boynumdan alınmadı bu zəncir.

Dəf olmadı bu bəliyyə hərgiz,
Həm ata, həm ana oldu aciz.

Çün bulmadı kimsə çareyi-kar,
Məndən ata-ana oldu bizar.

Şeydalığım oldu aləmə faş,
Nifrət qılır oldu yarü yoldaş.

Sən həm ki, bizim diyara yetdin,
Əlbəttə, bu qissəni eşitdin.

Hala ki, səninlə düşdü bazar,
Oldun düri-əqdimə xiridar.

Qarşımda həm ol pəri durubdur,
Qeyrət qılıcına əl urubdur.

Tərk et ki, bu vəsl bimi-candır,
Həm özünə, həm mənə ziyandır!

Bir neçə zaman təhəmmül eylə,
Dərmanın elə, təvəkkül eylə!

Ola ki, müyəssər ola məqsud,
Səndən açıla bu babİ-məsdud.

Qət' ola zəbani-tə'ni-düşmən,
Həm sən yetəsən murada, həm mən.''

Ol sadəzəmir ona inandı,
Cinni xəbərin səhih sandı.

Vəhm etdi ki, olsa yara vasil,
Nöqsan ola canü caha hasil.

Cananə yolunda ömrü cahı
Ol naqisin oldu səddi-rahı.

Bir rəsmi-qədimdir cahanda:
Sud istəyən, istəmək ziyan da.

Canan diləyən cəfaya dözmək,
Gənc istəyən əjdəhaya dözmək.

Eşq əhli məhəbbət etsə izhar,
Əvvəl onu imtahan edər yar.

Gər görsə onun cəfaya səbrin,
Kəsrini edər təmam cəbrin.

Gör görməsə cövrə ehtimalın,
Salmaz ona sayeyi-vüsalın.

Çün İbni Səlama bimi-nöqsan
Ol vəsldə ruzi etdi hicran,

Meyl etmədi mütləq ol nigarə,
Hərgiz ona qılmadı nəzarə.

Tədbiri-əlaca durdu qaim,
Dərdinə dəva sorardı daim,

Hər qanda görərdi əhli-təsxir,
Divanəsinə dilərdi zəncir.

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Başqa şairlərin şeirləri