Həqqül-yəqin, fəsil 7

حقیقت- تجدد تعینات، به حسب اقتضای ذاتی، که نسبیه​اند ونسبیت عرض، است و العرض لایبقی زمانین، و به حسب اقتضای منتسبین اعنی الوجود و العدم طالب و مشتاق عدم​اند، و بر سرعت تمام ساری و متحرک به مرکز فطرت ذاتی خوداند که عدم است، به مثابت جواهر به مراکز: و تری الجبال تحسبها جامدة و هی تمرمرالسحاب.حقیقت- ظهور سرعت سریان تعین در زمان از بدیهیات است، که در هر طرفةالعین حال را تجددی حاصل می​شود تا درمرتبه خویش محکوم علیه نمی​گردد به ادراک، چه هر یک از اجزای آنات او مانند نهر جاری و خط ممتد می​نماید، همچنین تجدد تعین مکان و سرعت سریان آن ظاهر است، چه هر یک از اجزای جسم محیط که محل مکان است در حرکت مستدیر اقتضای اخفای جزو دیگر می​کند و شبهت نیست که مکان مجموع اجزای آن جسم است و تجدد تعین حرکت از ضروریات است، از آنکه خروج از قوه به فعل جز به طریق تدریج صورت نه بندد، مگر به تصور مبداء و منتها و عدم سکون متحرک بینهما و چون زمان و مکان و حرکت درهر طرفةالعین مبدل گردد، ضرورت بود که جهات و اجسام و اعراض دیگر بدین و تیره روند که محقق است که هرآنی و جزوی را از مکان و حرکت با هر یک از معروضات ایشان نسبتی است غیر نسبت اول، و هر یکی در هر طرفةالعین به حسب لبس و خلع تعین وجودی و عدمی خاص می​یابند، و این معنی را محبوس و مقید زمان و مکان درنیابد: بل هم فی لبس من خلق جدید.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi11 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 6

خشوع مومنان جان نماز استاز آن معنی که با او دوست راز است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq
Səadətnamə, 42

نقل دارم از حجة الاسلامکه: «پدید آمد اندر این ایام

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 51

نگر کز چشم شاهد چیست پیدارعایت کن لوازم را بدینجا

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 6

بدان که تن مردم را اصل از خاک است و خاک به واسطۀ ادوار افلاک و شعاع کواکب و امتزاج و اعتدال عناصر صورت خاکی را بگذارد و به صورت نبات مکون شود. بعد از آن غذای حیوان شود و آنگاه حیوان غذای انسان گردد و شاید که آن نبات خود غذای انسان شود. فی الجمله آن غذا را در مقدمه، قوت جاذبه جذب کند و ماسکه نگاه دارد و هاضمه هضم کند و ممیزه کثیف را از لطیف جدا کند و دافعه کثیف را از راه اَمْعاء دفع کند و این حالات در معده باشد.آنگاه آنچه لطیف باشد از معده نقل کند به جگر به واسطۀ قوّۀ جاذبه و در جگر همان قوت​هاهمین فعل کنند که درمعده کردند. آنگاه هرچه کثیف بود به سه قسمت گردد: یک قسم به زهره رود و صفرا شود. قسم دیگر به سپرز رودو سودا گردد و قسم دیگر به مثانه رود و بول شود. و آنگاه هرچه لطیف باشد به عروق رود خون شود و در عروق همین قو​تها یک بار دیگر همان عمل​ها کنند و لطیف از کثیف جدا کنند.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi14 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 55

شراب و شمع و شاهد را چه معنی استخراباتی شدن آخر چه دعوی است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 7

چو دانستی عماد دین صلوه استاز آن پس در پیش آتو الزکوه است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 11

ز بعد او دگر رکن جهاد استکه صاحب شرع اندر دین نهاد است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Səadətnamə, 28

منکر وحدتند جمله مجوستا چه گفته است گبرک منحوس

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 14

چو می‌خواهی بدانی نفس و شیطانتو شیطان کفر نفس خویش می‌دان

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 24

رفت یک روز ابلهی نادانپیش خواجه محمد کُجُجان

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 34

مگر از شبلی آن یکی پرسیدچون ورا دید مرد دانش و دید

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 111

روزهای خدا وقایع اوسترتبۀ هستی صنایع اوست

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Həqqül-yəqin, fəsil 1

ای پیداتر از هر پیدائی، و ای آشکارتر از هر هویدائی، پیدائی تو با پنهانی تو سازگار، و پنهانی تو چون پیدائی تو آشکار،‌نه پیدائی ترا از پنهانی میان، و نه پنهانی ترا از پیدائی کران. ای هستی که هیچ نیستی در هستی تو فرود نیاید،‌وهیچ نیستی هستی ترا نشاید، نسبت هستی تو با نیستی​ها: کل یوم هو فی شأن، و نسبت نیستی​ها با هستی تو: کل من علیها فان. یگانگی تو در ازل و ابد بر یک قرار، منزه و مبرا از اضافت و نسبت اندک وبسیار. آن کیست که ترا داند تا بر تو ثنا خواند، هم سپاس تست که حضرت عزت ترا سزاوار است، و ستایش تست که بر جناب تو در کار است. و درود و سلام حضرت پاک تو و پاکان حضرت تو بر روان حامد: انت کما اثنیت، و شاهد: و ما رمیت اذرمیت، نقطۀ بدایت جمال: کنت نبیاً و آدم بین الماء و الطین، و زبدۀ نهایت کمال و لکن رسول اللّه و خاتم النبیین، ناظر: لقد رای من آیات ربه الکبری و سامع: فاوحی الی عبده ما اوحی. محرم سرای اسری، صدر صفۀ اصطفی، محمد مصطفی، علیه من الصلوات افضلها- و صد هزاران هزار آفرین، بر اهل بیت پاک و پاک آئین و یاران گزین او، که صف پیشین و صنف گزین ولایت​اند، باد.ای جان عزیز این کتاب که مسما است به حق الیقین فی معرفة رب العالمین، حضرت عزت از خزانۀ غیب بدین ضعیف کرامت فرمود، مشتمل است بر هشت باب به ازای درهای بهشت، و هر بابی از آن مشتمل بر حقایق و دقایق و لطایف و ترتیب بابها این است:

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi4 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 8

چنین گویند مردی بود قصاببخیلی کز بخیلی بود در تاب

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 9

تو از عالم همین لفظی شنیدیبیا برگو که از عالم چه دیدی؟

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi4 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 13

به اصل خویش یک ره نیک بنگرکه مادر را پدر شد باز و مادر

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 15

دگر کردی سؤال از من که من چیستمرا از من خبر کن تا که «من» کیست؟

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq
Səadətnamə, 16

با وجود تو خود کدام وجودکس عدم را نهاد نام وجود

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 17

دگر گفتی مسافر کیست در راهکسی کو شد ز اصلِ خویش آگاه

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 33

ندانی چیست تحقیق ترازوکه می‌سنجد عمل بی دست و بازو

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Səadətnamə, 35

دید بابا حسن ز رنج وفاتعامیی اوفتاده در سکرات

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 41

خانۀ زال داشت یک روزنتنگ مانند منفذ سوزن

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 43

هست موصوف آن صفات عظامایزد ذوالجلال و الاکرام

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 83

رو تن و جان خویش را بشناستا به قرآن رسی ز روی قیاس

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 84

خواجه عبدالرحیم تبریزیبس نکو گفت اگر تو نستیزی

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Səadətnamə, 91

نصّ قرآن به نام خالق ماوارد است قوله «له الاسما»

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 123

چیست جلّ المتاع چرخ کهنجز مکان و زمان بی سر و بن

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 1

به نام آن که اول کرد و آخربه نام آن که باطن کرد و ظاهر

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Həqqül-yəqin, fəsil 4

مقدمه- شدت ظهور مدرک مانع ادراک بود، به مثابت ظلمتی که از ادراک قرص آفتاب به دیده رسد: واضله اللّه علی علم.دیگر- ادراک ادراک جز به واسطۀ امری داخلی و یا خارجی حاصل نشود که آن آیات آفاق و انفس است: ان فی خلق السموات والارض و اختلاف اللیل و النهار لآیات لاولی الالباب.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi8 dəq