Gülşəni-raz, fəsil 10

به نزد آنکه جانش در تجلّی استهمه عالم کتاب حق تعالی است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 22

سوالی چند کردم از حکیمیسوالی نیک هست از علم نیمی

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Səadətnamə, 25

صابی مشرک ستاره پرستکوز «انعام بل اضل» بتر است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 32

بنه آیینه‌ای اندر برابردر او بنگر ببین آن شخص دیگر

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 39

یکی دریاست هستی، نطق ساحلصدف حرف و جواهر دانشِ دل

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 52

منشأ اعتزال شد جهنیآنکه می​داشت شبهۀ وثنی

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 60

نظر کردم بدیدم اصل هر کارنشان خدمت آمد عقد زنار

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi5 dəq
Səadətnamə, 89

نیست مفهوم هیچ یک موقوفبر کسی جز حقیقت موصوف

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 103

در جهانی که خالی از ستم استسبب فعل و غایتش بهم است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Səadətnamə, 118

کودکی دید عکس خود در آبزان بترسید و بانگ زد کای باب

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Səadətnamə, 129

شد در ایّام تابعین این نامعالم علم فرعی و احکام

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi6 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 2

چه فرق‌ست ای پسر از جسم تا جانچنان دان فرق از اسلام و ایمان

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 3

چه نیکو گفت آن پیر سخندانبدان عامی سرگردان و حیران

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 10

هر آن امری که فرمودت به جای آربه کعبه روی خود سوی خدا آر

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 15

تو نفست دل کن و دل را چو جان کنپس آنگه سوی جانان روان کن

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 16

یکی جم نام وقتی پادشا بودکه جامی داشت کان گیتی‌نما بود

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 19

چو موسی باز می‌گردید از طوردر آن وادی سیاهی دید از دور

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 20

چو تسبیح از خواهر این اسرار بشنودبزد یک نعره و بر دار شد زود

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 22

نبوّت را ظهور از آدم آمدکمالش در وجودِ خاتم آمد

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 26

به جان تعظیم امر حق به جا آربدل بر خلق شفقت نیز می‌دار

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 35

دلیل است ای اخی بر حشر و نشرتچنان کت نشر باشد هست حشرت

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Həqqül-yəqin, fəsil 6

حقیقت- ممکن امری است اعتباری که عقل بر وفق خویش از ادراک وجود و عدم به هم درذهن ترکیب کند، و چون به نهایت طور خویش رسد که مبداء طور کشف است حکم کند بدانکه اعتباریات را در خارج وجودی نیست: ان هی الا اسماء سمیتموها انتم و آباءکم.حقیقت- جسم وجسمانیات از جواهر و اعراض به جملگی از امور اعتباری​اند، به حقیقت وجود خارجی ندارند: کمثل عیث اعجب الکفار نباته ثم یهیج فتراه مصفرا ثم یکون حطاما.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi4 dəq
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 7

چون گفته بودیم که تن آدم نسخۀ عالم است، اکنون بدانکه تن مشابه زمین است و مشابه آسمان و مشابه سال است که زمان است و مشابه شهر است که مکان است. پس ما در این رساله بجهت آسانی طالب این تشبیهات را جداگانه بیان کنیم:اما مشابهت تن با زمین آنست که در زمین کوهها هست که در بدن استخوان مانند آنست، و در زمین درخت​های بزرگ هست و در مردم موی سر و ریش مانند آنست، و در زمین نباتات خرد بسیار است که مویهای اندام مثال آنست، و مجموع عالم هفت اقلیم است و در بدن نیز هفت اندام است: یک سر و دو دست و پشت و شکم و دو دست و پای. و زمین را زلزله می​باشدو عطسه به جای آن است و در زمین جویهای آب روان و چشمه​ها هست و در بدن رگها و رودها هست و چشمه​های عالم بعضی تلخ و بعضی شور و بعضی خوش و بعضی ناخوش هست، در تن نیز چشمۀگوش تلخ و چشم شور و بینی ناخوش و دهان خوش و چشمۀ گوش بدان سبب تلخ است تا حشرات چون خواهد که به گوش رود تلخی گوش به حس او رسد از آنجا باز گردد ومردم راهلاک نکند.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi8 dəq
Həqqül-yəqin, fəsil 8

حقیقت- حکمت تکلیف اظهار هستی است به ظهور عجز غیر و اضطرار به عبادت و تعظیم ذات معبود حقیقی، و غایت آنست که حصه عدمیت ممکن که عبدیت است از حصۀ الهیت که وجود است ممتاز گردد، و این بود معنی: ما عبدناک حق عبادتک. ما عرفناک حق معرفتک، و ما قدروا اللّه حق قدره.حقیقت- حکمت از ابتلای انبیاء و اولیاء تحقق اضطرار مذکور است، و ظهور فنای وجود مجازی که تعین است علی ماهو علیه کان. و از این سبب در کلام مجید آیت اصطفا و اجتبا و غفران انبیا بعد از التجا و ندای ایشان ذکر فرمود. چنانچه درحق آدم (ع): و عصی آدم ربه فغوی، ثم اجتباه فتاب علیه، و در حق نوح (ع): ولقد نادانا نوح فلنعم المجیبون ونجیناه و اهله من الکرب العظیم و در حق ابراهیم (ع): فلما جن علیه اللیل رای کوکبا و الذی اطمع ان یغفرلی خطیئتی یوم الدین، و در حق داود (ع): انما فتناه فاستغفر ربه و خر راکعا و اناب، فغفرناله و درحق سلیمان (ع): و القینا علی کرسیه جسدا ثم اناب، قال رب اغفرلی وهب لی ملکا لاینبغی لاحد من بعدی انک انت الوهاب فسخرنا له الریح. و در حق یونس (ع): فنادی فی الظلمات ان لااله الاانت سبحانک انی کنت من الظالمین، فاستجبنا له. و در حق ایوب (ع): اذنادی ربه انی مسنی الضر و انت ارحم الراحمین. و در حق موسی (ع): قال رب انی ظلمت نفسی فاغفر لی فغفرله. و درحق محمد مصطفی صلی اللّه علیه وسلم: و تخفی نفسک ما اللّه مبدیه و استغفر لذنبک و وضعنا عنک وزرک و اذا جاء نصر اللّه السورة، و توبوا الی اللّه جمیعا، ایه المؤمنون لعلکم تفلحون.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi10 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 24

اگر تو خوی خوش داری به هر کاراز آن خویت بهشت آید پدیدار

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 29

خوشا وقت کسان عهد مهدیخوشا آن کودکان مهد مهدی

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi2 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 36

گرت امروز سوی ظلم میل استبدان کان میل فردا چاه ویل است

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 1

حمد و ثنای بی عدد ذوالجلالی را که آثار قدرت او در عالم آفاق و انفس چون آفتاب جهانتاب بر چشم اهل بصیرت تابان است کقوله تعالی: «سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسهم حتی یتبیّن لهم انّه الحق»؛ و اظهار صنع او در ظاهر و باطن عالم مُلک و ملکوت روشن و عیان است کقوله تعالی: «و فی الارض آیات للموقنین و فی انفسکم افلا تبصرون»؛ بلکه از اوج گنبد خضرای افلاک تا حضیض مرکز غَبْرای خاک جمله دلایل هستی اوست کقوله تعالی: «انّ فی خلق السموات و الارض و اختلاف اللیل و النهار لایات لاولی الالباب»؛ و هیچ ذره از ذرات عالم از فیض جود و کرم او خالی نیست کقوله تعالی: «فاینما تولوا فثم وجه الله»؛ و ذرات و قطرات جبال و بحار جمله در تسبیح و تهلیل حضرت اویند کقوله تعالی: «و ان من شیء الا یسبّح بحمده».و صلوات و تحیّات فراوان بر جان انبیا و رسل، علیهم السلام، علی الخصوص بر جان پاک مهتر پیغمبران و پیغمبر آخر زمان محمد مصطفی- علیه افضل الصلوات و اکمل التحیّات- باد که خلق را از هاویۀ جهالت به واسطۀ انوار هدایت خلاص گردانید و بعضی از خلایق را به علم خداشناسی خاص گردانید و به واسطۀ معرفت نفس به معرفت حق رسانید که: «من عرف نفسه فقد عرف ربّه»؛ و بر جان اهل بیت و خاندان و یاران او و سلّم تسلیما کثیرا.

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq
Kənzül-həqayiq, fəsil 4

به کلی دور شو از رسم و عادتبگو از جان و دل قول شهادت

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 5

بدان که حق تعالی مردم را بجهت آن آفرید تا او را بشناسند و بپرستند کقوله تعالی: «و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون»، ای لیعرفون. یعنی نیافریدیم جنّیان را و آدمیان را مگر از برای آنکه حضرت ما را بشناسند و بپرستند. و در احادیث الهی چنین آمده است که داود نبی، علیه السلام، از حضرت حق تعالی سؤال کرد که الهی حکمت چه بود که عالم و آدم را پیدا کردی؟ خطاب آمد که: «کنت کنزاً مخفیاً فاحببت ان اعرف، فخلقت الخلق لکی اعرف». و معنی این حدیث قدسی را شیخ فریدالدین عطار در نظم بیان فرموده:ز رب العزة اندر خواست داود

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq