Şeyx Mahmud Şəbüstəri
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
ابلهی را چه گفت نرادیکه مرا کن به نرد ارشادی
Gülşəni-raz, fəsil 42اگرچه خور به چرخ چارمین استشعاعش نور و تدبیر زمین است
Gülşəni-raz, fəsil 48قدیم و مُحْدَث از هم خود جدا نیستکه از هستی است، باقی دائما نیست
Səadətnamə, 49شبهۀ اول از پی تلبیسز خرد خاست در ره ابلیس
Səadətnamə, 50هست از این قوم ناصرخسروکه کند کهنه بدعتی را نو
Səadətnamə, 58مثل چرخ و شکلهای غریببشنو از من کنون علی الترتیب
Gülşəni-raz, fəsil 59بت اینجا مظهر عشق است و وحدتبود زنار بستن عقد خدمت
Səadətnamə, 59کلی آن اگرچه بی ریب استلیک جزوی که حکم بر غیب است
Səadətnamə, 64اندرین قول هم ز کور دلیژاژکی خورده است معتزلی
Səadətnamə, 66کردن و ترک فعل یکسانستهمه در قدرت و در امکانست
Səadətnamə, 73آن نبینی که پرتو خورشیدچون کند میوۀ سیاه سپید
Səadətnamə, 75علم و قدرت هر آنکه کرد انکاربه ارادت نیاورد اقرار
Səadətnamə, 76حی و قیوم آن سمیع بصیرکه ندارد مثال و شبه و نظیر
Səadətnamə, 77هر کجا علم و قدرت است آن شیسامع است و بصیر و مدرک و حی
Səadətnamə, 81متکلم خدای رب رحیمبه کلامی که همچو اوست قدیم
Səadətnamə, 93اسم باری است چون طلسم وجودبر عدم زو فتاده نام وجود
Səadətnamə, 94بونجیب آنکه بود شیخ مهینچونکه کردی به سالکی تلقین
Səadətnamə, 97نسبت فعل را به مظهر و سازکسب خوانند بر طریق مجاز
Səadətnamə, 105ماسوی اللّه را عَلَم عالماز حدث شد که هست ضد قدم
Səadətnamə, 114نفس را نیست مادت و مدّتقالب او راست آلت و عدّت
Səadətnamə, 120رازقی کو بود سزای سپاسجز که «ذوالقوّة متین» مشناس
Səadətnamə, 125کشتییی دان روان بر آب روانروز و شب هیأت زمان و مکان
Səadətnamə, 126امر فرمود ایزد رحمانهمۀ خلق را ز انس و ز جان
Səadətnamə, 128گفت یک روز نازنین خاتونکادمی زاده عاجز است و زبون
Gülşəni-raz, fəsil 2گذشته هفت و ده از هفتصد سالز هجرت ناگهان در ماه شوال
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 2بدان که نفس طبیعی عبارت از قوّتی است که اجزای جسم را نگذارد تا از یکدیگر متلاشی شود، و نفس طبیعی را دو خدمتکار است که یکی را خِفَّت گویند و دیگری را ثقل. و خفت عبارت از قوتی باشد که مایل محیط بود و ثقل بر عکس او.و نفس نباتی عبارت از قوتی باشد که جسم را در طول و عرض و عمق بکشد و بزرگ گرداند و نفس طبیعی خادم نفس نباتی باشد و نفس نباتی را به غیر از او هشت خادم دیگر باشد چون: جاذبه و ماسکه و هاضمه و ممیزه و دافعه و مصوره و مولده و منمیه.
Həqqül-yəqin, fəsil 3چون محقق شد که ادراک هستی جزوی کل هستیها را ضروری است بباید دانست که وقتها ادراک هستی کلی مظهر و آئینه ادراک جزوی بود و این مقام معرفت است. نص: اولم یکف بربک و اللّه نور السماوات و الارض و من عرف نفسه فقد عرف ربه مبین این مقام است. و گاه عکس این بود که مقام علم است.و آیات: سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی انفسکم افلا تنصرون مبین این مقام است. بلکه بیشتر آیات تنزیل و اخبار و آثار در این قسم وارد است، از آنکه به افهام اقرب است و مستلزم ادراک ادراک است، که حکمت بعثت رسل و انبیا است. آنچنان که بیان کرده شود. انما انت مذکر، کلا انها تذکرة.حقیقت- نفس ادراک فطری یعنی معرفت بسیط قابل تفکر نیست، که تحصیل حاصل محال است، بلکه تفکر حجاب آن میگردد و از این جهت فرمود: لاتتفکروا فی ذات اللّه، بلکه محل تفکر ادراک ادراک است بواسطۀ آیات و بدین سبب تفکر را به آیات حواله فرمود که: و یتفکرون فی خلق السماوات و الارض. قل انظروا ماذا فی السماوات و الارض.
Mirat-ül-mühəqqiqin, fəsil 4بدان که هرچه عدم او ضروری بود او را ممتنع الوجود خوانند و هر چه وجود او ضروری بود او را واجب الوجود گویند و هر چه وجود و عدم او هیچ کدام ضروری نبود او را ممکن الوجود خوانند. اکنون بدان که هر چه موجود است یا واجب الوجود است یا ممکن الوجود، بجهت آنکه موجود دروجود خود به غیری محتاج هست یا نیست.اگر در وجود خود به غیری محتاج نیست، آن را واجب الوجود خوانند چنانکه حق سبحانه و تعالی، و اگر در وجود خود محتاج است به غیری، او را ممکن الوجود خوانند و اینجا اثبات واجب الوجود ظاهر شد چرا که ممکنات موجودند و وجود ممکنات البته از غیری باشد و آن غیر هر آینه منتهی شود به واجب الوجود. و دیگر آنکه تا واجب الوجود نباشد ممکن الوجود را ممکن نتوان گفت، یعنی تا اول محتاجٌ الیه نباشد نتوان گفت که فلان چیز محتاج است به فلان چیز، پس واجب الوجود ثابت شد و ممکن الوجود در بقای وجود اگر محتاج نباشد به غیری، آن را جوهر گویند و اگر باشد آن را عرض خوانند و بدان که بقای وجود غیر وجود است؛ بجهت آنکه دو کس را میبینیم یکی تا ده سال بیش نمیماند و یکی تا صد سال میماند و هر دو در وجود شریکند، بجهت آنکه در حال حیات هر دو بر هر دو صادق است که موجودند؛ اما بقای وجود این صد سال است و بقای وجود آن دیگر ده سال. پس معلوم شد که بقای وجود غیر وجود است. پس ممکنات یا جوهر باشند یا عرض.
Həqqül-yəqin, fəsil 9حقیقت- چون محقق گشت که مبداء عبارت است از ظهور هستی در نیستی، معاد عبارت بود از ظهور نیستی در هستی، چه مبدأ و معاد متقابلانند: کما بدانا اول خلق نعیده.حقیقت- ظهور هستی در نیستی اظهار و ایجاد خلق است و ظهور نیستی در هستی اخفاء، و اعدام و موت، مبداء چون ظهور هستی بود در نیستی: الست بربکم قالوا بلی. معاد ظهور هستی باشد در حقیقت خودش: لمن الملک الیوم للّه الواحد القهار.
Kənzül-həqayiq, fəsil 9ز خشم و شهوت و از حرص و کینهتهی کن ای پسر امروز سینه