İqbalnamə, fəsil 44
Məsnəvi nədir?
Məsnəvi: hər beyti öz qafiyəsi ilə gələn uzun nəzm, adətən dastan və ya hekayə.
مغنی برآرای لحنی درستکه این نیست ما را خطایی نخست
Müğənni bir şirin nəğmə söylə sən,Bu ki, ilk ricamız deyildir səndən!
بدان لحن بردن توان بامدادهمه لحنهای جهان را ز یاد
Sübh çağı dinləyib sənin səsini,Unudaq dünyanın ah-naləsini!
فلاطون چو در رفتنآمد چه گفتکه ما نیز در خاک خواهیم خفت
Əflatun söylədi köçüb gedərkən:"Olacaq hamıya torpaq son məskən.
چنان شد حکایت در آن مرز و بومکه بالغترین کس منم زاهل روم
Deyirlər: mən uzun ömür sürmüşəm.Rumda ən yaşlı bir dünya görmüşəm.
چو در پردهٔ مرگ رهیافتمز هر پردهای روی برتافتم
Ölüm pərdəsinə mən yol tapandaBaşqa pərdələrdən döndüm cahanda.
بدان طفل مانم که هنگام خواببه گهوارهٔ خوابش آید شتاب
Bir körpə uşağa bənzərəm mən dəKi, qaçar beşiyə yuxu gələndə.
به خفتن مَنَش رهنمون آیدشنداند که این خواب چون آیدش
Vücudu yatmağa sövq edər onu,Yuxu necə-gəlir, heç bilməz bunu.
درین چار طبعِ مخالفنهادکه آب آمد و آتش و خاک و باد
Su ilə torpaqdan, od ilə yeldən.Bu zidd ünsürlərdən əmələ gələn
چگونه توان راستی یافتنز کژی بباید عنان تافتن
Dünyada düzlükdən olarmı nişan,Belə kəc bir yerdə qalarmı insan?
بوَد چار دیوار آن خانه سستکه بنیادش اول نباشد درست
Bünövrəsi əyri qoyulan evinBir gün dörd divarı uçacaq, yəqin!
گذشت از صد و سیزده سالِ منبه ده سالگان مانَد احوال من
Yaşım yüz on üçü keçmişsə əgər,Halım on yaşlı bir uşağa bənzər.
همان آرزو خواهیام در سر استکهن من شدم، آرزو نوتر است
Qocayam, ancaq ki, o gənc yaşımdaOlan arzularım oynar başımda..."
بدین آرزو چون زمانی گذشتفلک فرش او نیز هم درنوَشت
Bu xoş arzulardan bir az keçəntəkOnun da fərşini yığdırdı fələk...
مغنی به یاد آر بر یاد منسرودی بر آهنگ فریاد من
Müğənni, bir nəğmə de, qəşəng olsun,Mənim fəryadımla həmahəng olsun!
بکن شادم از شادی آن سرودمگر بگذرم زاب این هفت رود
Bəlkə də ruhlanıb sənin nəğməndənYeddi çay üstündən keçə bilim mən...
چو والیس را سر درآمد به خوابدرافکند کشتی به طوفان آب
Valisin gözünü yuxu tutandaÖmrünün gəmisi qaldı tufanda.
نشسته رفیقان یاریگرشبه یاریگری چون فلک بر سرش
Dostları eşidib gəldi haraya,Fələktək aldılar onu araya.
چو بر ناتوان یافت تیمار دستتنومند را ناتوانی شکست
Xəstəlik getdikcə elədi şiddət,Zəiflik qoymadı bədəndə taqət.
ز نیروی طالع خبر باز جستبناهای اوتاد را یافت سست
Bəxtini göylərdə yoxlayan zamanGördü bəxt ulduzu uzaqdır ondan.
ستاره دل از داد برداشتهستمگر شده داد بگذاشته
Ulduz ədalətdən çıxmışdı kənar.Ona zülm etməyə vermişdi qərar.
به آن همنشینان که بودند پیشخبر داد از اندازه عمر خویش
Ordakı dostlara eyləyib xitab,O da öz ömründən verdi haqq-hesab:
چنین گفت کایمن مباشید کساز این هفت هندوی کحلی جرس
"Xatircəm olmayın, - deyirəm ki, mən -Qara zınqırovlu yeddi hindlidən.
که این اختران گرچه فرخ پیندز نافرخی نیز خالی نیند
Bizə xoş bəxt verən bu ulduzlardır,Ancaq pislikdə də əlləri vardır.
چو نحس اوفتد دور سیارگانبود دور دور ستمکارگان
Nəhs dövrə başlasa ulduzlar əgər,Bu dövrə zalimlik dövrü gətirər.
شمار ستم تا نیاید به سربه گیتی نیاید کسی دادگر
Zülmün zəmanəsi olmamış tamamDünyada yetişməz adil bir adam.
چو باز اختر سعد یابد قرانبه نیکی رسد کار نیکاختران
Qayıtsa yenidən o yeddi ülkər.Şad olar o zaman yenə xoşbəxtlər.
فلک تا رسیدن بدان بازگشتورقهای ما باری اندر نوشت
Dönüş nöqtəsinə gedib çatmadanYazdı yazımızı amansız zaman..."
چو گفت این، پناهنده را کرد یادفروبست لب، دیده برهم نهاد
Allahın adıyla bitirdi sözü,Yumuldu dodağı, yumuldu gözü...
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/nizami-iqbalname-44
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Üçüncü söylədi: fərz et bir çobanBaxdığı sürüyə qurd vura ziyan.
Xosrov və Şirin, fəsil 107Dördüncü söylədi: sorsanız əgər,Bu, gəlin evində bir şəxsə bənzər.
Xosrov və Şirin, fəsil 108Məsumlar haqqında düşəndə söhbətŞah dedi: "Rəsuldan mənə söhbət et.
Xosrov və Şirin, fəsil 109Büzürgümid birdən açıldı gültək,Qırx məna açdı qırx nağıl deyərək:
Başqa şairlərin şeirləri · Fələk və tale
Üfüqlərdən günəş qalxır bayrağımtək hər səhər,Yad ellərin səhəri bu səhərimə bənzəməz.
Öyün, millət!O gün millət ki əltafı olub şövkətli sultanın,Hilalın haləsi qılsın əhatə türk övtanın.
DustağınÇərxi-fələk, sənə qıllam ziyarət,Dönübdür çilləyə, yayı dustağın.
İtirməyim bu qismətiDemirəm ki, zirvələrdə qartalam mən,Köksü şirin nəğməli bir körpə quşam.