گوهر‌آما‌ی‌ِ گنج‌خانهٔ رازگنج گوهر چنین گشاید باز

کآسمان را ترازو‌یی دو سرستدر یکی سنگ و در یکی گهر‌ست

از ترازو‌ی او جهان دو رنگگه گهر بر سر آورد گه سنگ

صلب شاهان همین اثر داردبچه یا سنگ یا گهر دارد

گاهی آید ز گوهر‌ی سنگیگاه لعلی ز کهربا رنگی

گوهر و سنگ شد به نسبت و نامنسبت یزدگرد با بهرام

آن زد و این نواخت‌، این عجب استسنگ با لعل و خار با رطب است

هر که را این شکسته پایی دادآن لطف کرد و مومیایی داد

روز اول که صبح بهرامیاز شب تیره برد بدنامی

کوره‌تابانِ کیمیا‌ی‌ِ سپهرکآگهی بودشان ز ماه و ز مهر

در ترازوی آسمان سنجیباز جُستند سیمِ دَه‌پنجی

خود زرِ دَه‌دَهی به چنگ آمددُر ز دریا گهر، ز سنگ آمد

یافتند از طریق پیروز‌یدر بزرگی و عالم‌افروزی

طالعش حوت و مشتری در حوتزهره با او چو لعل با یاقوت

ماه در ثور و تیر در جوزااوج مریخ در اسد پیدا

زحل از دلو با قوی‌رائیخصم را داده بادپیمائی

ذنب آورده روی در زحلشو‌آفتاب اوفتاده در حمَلش

داده هر کوکبی شهادت خویشهمچو برجیس بر سعادت خویش

با چنین طالعی که بردم نامچون به اقبال زاده شد بهرام

پدرش یزدگردِ خام‌اندیشپختگی کرد و دید طالعِ خویش

کآنچه او می‌پزد همه خام استتخمِ بیداد، بدسرانجام است

پیش از آن حالتش به سالی بیستچند فرزند بود و هیچ نزیست

حکم کردند راصد‌ان سپهرکآن خلف را که بود زیباچهر

از عجم سوی تازیان تازدپرورشگاه در عرب سازد

مگر اقبال از آن طرف یابدهر کس از بقعه‌ای شرف یابد

آرد آن بقعه دولتش‌، به مثلگر چه گفتند للبقاع دول

پدر از مهر زندگانی اودور شد زو ز مهربانی او

چون سهیل از دیار خویشتنشتخت زد در ولایتِ یمنش

کس فرستاد و خواند نُعمان رالالهٔ لعل داد بستان را

تا چو نعمان کند گل‌افشانیگردد آن برگ لاله نعمانی

آلت خسرویش بر دوزدادب شاهیش درآموزد

برد نعمانش از عماری شاهکرد آغوش خود عماری ماه

چشمه‌ای را ز بحر نامی‌ترداشت از چشم خود گرامی‌تر

چون برآمد چهار سال برینگور عیار گشت، شیر عرین

شاه نعمان نمود با فرزندکای پسر هست خاطرم دربند

کاین هوا خشک‌، وین زمین گرم‌ستوین ملک‌زاده نازک و نرم‌ست

پرورشگاه او چنان بایدکز زمین سر به آسمان ساید

تا در آن اوج برکشد پر و بالپرورش یابد از نسیمِ شمال

در هوای لطیف جای کندخواب و آرام جان‌فزا‌ی کند

گوهر فطرتش بماند پاکاز بخار زمین و خشگی خاک

Sirlər xəznədarı xəznəni açdı,
Saçdı ətrafına gövhər, nə saçdı.

Asılmış tərəzi göyün üzündə,
Gövhər bir gözündə, daş bir gözündə.

İki rəngli olan bu dünya ki var,
Ondan gah daş alar, gah gövhər alar.

Şahların nəsli də belədir, belə,
Uşaq daş, ya gövhər gələr əmələ.

Elə vaxt olar ki, gövhər daş doğar,
Kəhrəba rənglidən yaqut qaş doğar.

Gövhərlə daşdakı nisbətə misal
Olmuş Yəzdigirdlə Bəhramdakı hal.

O vurar, bu oxşar; nə üçün? Sorma!
Daşda yaqut olar, tikanda xurma.

O şikəst etsəydi kimi nə zaman,
Bundan yetişərdi xəstəyə dərman.

O gün ki, Bəhramın sübhü açıldı,
Qaranlıq gecəyə işıq saçıldı.

Kimya kürəsini göyün yandıran,
Günəşdən, qəmərdən daim dəm vuran

Münəccimlər düşdü dərin heyrətə
Baxdıqca göyləri ölçən alətə,

Qəlp gümüş yerinə qızıl gördülər,
Dənizdən dürr çıxdı, daşdan da gövhər.

Yəqin etdilər ki, təzə doğulan
Olacaq hünərli, şöhrətli insan.

Taleyi Hut idi, Müştəri Hutda,
Zöhrə bir ləl idi sanki yaqutda.

Ay Surda, cövzada Tir tutmuş qərar,
Mərrix də Əsəddə oldu aşikar.

Möhkəm iradəylə Dəlvdən Zühəl
Düşmənə həd verib qovdu əlbəəl.

Gəlib Zühəlinə Zənəb yanaşdı,
Günəş Həməlinə yaxın dolaşdı.

Bir Müştəri kimi hər parlaq ülkər
O xoşbəxtdir deyib verdi xoş xəbər.

Bəhramın taleyi belə düzəldi,
Xoş bir iqbal ilə dünyaya gəldi.

Görüb taleyini, öz iqbalını
Atası tərk etdi xam xəyalını.

Bildi bişirdiyi çiydir ya boyat,
Zülmün toxumundan göyərməz nabat.

İyirmi ildi ki, onun övladı
Olantək ölərmiş, qalarmış adı.

Münəccimlər baxıb gecə göylərə,
Gəldilər qərara belə bir kərə.

Dedilər: - Şahzadə gərək İrana
Vida edib getsin Ərəbistana.

Səadət bəxş edər ömrünə bəlkə
Ərəb məmləkəti, o qədim ölkə.

Hər kəsə bir diyar şərafət verər,
Bəlkə o yurd ona mal, dövlət verər.

Hərçənd el içində belə məsəl var:
"Ölkə şah əlindən var-dövlət tapar".

Ata öz övladı yaşasın deyə,
Razı oldu getsin başqa ölkəyə.

O zaman ki, Süheyl ulduzu durdu,
Yəmən ölkəsində taxtını qurdu,

Şah xəbər yolladı dərhal Nemana,
Laləni tapşırdı bağa, bostana.

Neman güllər səpsin, daim keyfi çağ,
Laləyi-Nemanı olsun o yarpaq.

Xosrov qaydasını ona öyrətsin,
Şahlıq ədəbini qoy təlim etsin.

Neman şahzadəni apardı, getdi,
Aya öz qoynunu kəcavə etdi.

Dənizlərdən məşhur çeşməni, bilsən,
Saxladı çox əziz iki gözündən.

Dolandı dörd bahar, ötdü dörd xəzan,
Bəhram dönüb oldu bir gur, bir aslan.

Dedi ürəyini Neman bir kərə,
Sevib xoşladığı oğlu Mənzərə:

  • Bəhramın yolunda ürəyim dustaq,
    Bu torpaq istidir, bu hava quraq.

Nazikdir, incədir bizim şahzadə,
Bir elə yer gərək ona dünyada,

Ucalsın göylərə başı, qəlbi şad,
Açsın asimanda ta ki qol-qanad,

Şimal nəsimindən pərvəriş alsın,
Bir lətif havada yerləşib qalsın.

Rahatlıq içində yaşasın hər an,
Nə quru torpaqdan, nə də buxardan

Qoy fitrət gövhəri zərər görməsin,
Daim təmiz qalsın, xətər görməsin.

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Başqa şairlərin şeirləri