بود محال مرا داشتن امید محال
بود محال مرا داشتن امید محالبه عالمی که نباشد همیشه بر یک حال
از آن زمان که جهان بود حال زینسان بودجهان بگردد لیکن نگرددش احوال
دگر شوی تو ولیکن همان بود شب و روزدگر شوی تو ولیکن همان بود مه و سال
محال باشد فال و محال باشد زجرمدار بیهده مشغول دل به زجر و به فال
مگوی خیره که چون رسته شد فلان اعوانمگوی خیره که چون برده شد فلان ابدال
تو بندهای سخن بندگانْت باید گفتکه کس نداند تقدیر ایزد متعال
همیشه ایزد بیدار و خلق یافته خوابهمیشه گردون گردان و خلق یافته هال
دل تو بستهٔ تدبیر و نالد از تقدیرتن تو سخرهٔ آمال و غافل از آجال
عذاب یاد نیاری به روزگار نشاطفراق یاد نیاری به روزگار وصال
نبود شهر در آفاق خوشتر از تبریزبه ایمنی و به مال و به نیکوئی و جمال
ز ناز و نوش همه خلق بود نوشانوشز خلق و مال همه شهر بود مالامال
در او به کام دل خویش هر کسی مشغولامیر و بنده و سالار و فاضل و مفضال
یکی به خدمت ایزد یکی به خدمت خلقیکی به جستن نام و یکی به جستن مال
یکی به خواستن جام بر سماع غزلیکی به تاختن یوز بر شکار غزال
به روز، بودن با مطربان شیرین گویبه شب، غنودن با نیکوان مشگین خال
به کار خویش همی کرد هر کسی تدبیربه مال خویش همی داشت هر کسی آمال
به نیم چندان کز دل کسی برآرد قیلبه نیم چندان کز لب تنی برآرد قال
خدا به مردم تبریز بر فکند فنافلک به نعمت تبریز برگماشت زوال
فراز گشت نشیب و نشیب گشت فرازرمال گشت جبال و جبال گشت رمال
دریده گشت زمین و خمیده گشت نباتدمنده گشت بحار و رونده گشت جبال
بسا سرای که بامش همی بسود فلکبسا درخت که شاخش همی بسود هلال
کز آن درخت نمانده کنون مگر آثاروز آن سرای نمانده کنون مگر اطلال
کسی که رسته شد از مویه گشته بود چو موکسی که جسته شد از ناله گشته بود چو نال
یکی نبود که گوید به دیگری که مموییکی نبود که گوید به دیگری که منال
همی به دیده بدیدم چو روز رستاخیزز پیش، رایت مهدی و فتنهٔ دجال
کمال دور کناد ایزد از جمال جهانکمی رسد به جمالی کجا گرفت کمال
چنان که باید بگذاشتم همی شب و روزبه ناز و باده و رود و سرود و غنج و دلال
به مهر بود دل من ربوده چند نگاربه فضل بود دل من سپرده چند همال
بدان همال همی دادمی به علم جوابوزان نگار همی کردمی به بوسه سؤال
یکی گروه به زیر اندر آمدند ز مرگیکی گروه پریشان شدند از آن اهوال
ز رفتگان نشنیدم کنون یکی پیغامز ماندگان بنبینم کنون بها و جمال
گذشت خواری لیک این از آن بود بدترکه هر زمان به زمین اندر اوفتد زلزال
زمین نگشتی لرزان اگر نکردی پشتبه حکمِ شاه ستودهدل و ستودهخصال
چراغ شاهان، مملان که پیش تیغ و کفَشیکیست شیر و شگال و یکیست سیم و سفال
زگال گردد با مهر او به رنگِ عقیقعقیق گردد با کین او به رنگِ زگال
به گاهِ رادی رادان ازو زنند مثلبه گاهِ مردی مردان ازو برند مثال
به روزِ بزم بود کفْش آفتابنمابه روزِ رزم بود تیغش آسمان تمثال
جهان نباشد با جود او یکی ذرهزمین نه سنجد با حلم او یکی مثقال
بلای جان مُعادی توئی به روز نبردحیاتِ جانِ موالی توئی به روزِ نوال
سزد که شاهان گاهِ ترا نماز برندکه سجدهگاه سعود است و قبلهٔ اقبال
خدای تیغ ترا از ازل به زال نمودز بیم تیغ تو نازاده خشک شد سر زال
اگر تو خشم کنی بر هژبر گورافکنوگر تو کینه کشی از پلنگ آهومال
یکی به چنگال از خشم برکند دندانیکی به دندان از دست بفکند چنگال
نهالِ نیک نروید مگر ز نیک درختدرخت نیک نخیزد مگر ز نیک نهال
جمال و حسن پدر داری و عجب نبودپدرْت هم ز پدر یافتهست حسن و جمال
اگرچه خیل بود روز جنگ پشت ملوکتو پشت خیلی در روز جنگ و گاه جدال
بدست و تیغ تو آراستهست مردی و ملکچو دست و پای عروسان به باره و خلخال
خدایگانا کار جهان چنین آمدگهی نشاط و سرور و گهی بلا و ملال
از آن غمی که گذشتهست بر تو یاد مکنوزان بدی که نیاید به سوی تو مسگال
غم گذشته کشیدن بود محال مجازغم نیامده بردن بود مجاز محال
بخواه باده بر آوای مطربان جمیلبگیر ساغر بر یاد مهتران جمال
همیشه تا نبود سرو را ز لاله طرازهمیشه تا نبود ماه را ز مشک شکال
بسان ماه بتاب و بسان مشگ ببویبسان لاله بخند و بسان سرو ببال
Olar mahal mənə eyləmək ümidi-məhal,Cahanın olmayır əhvalı olmayır hər zaman bir hal.
Həmişə aləmin əhvalı, bil ki, böylə olub,Dolansa, dönsə də daim qalır o bir əhval.
Cahanda başqalaşan bircə sənsən illərlə,Həmişə sən dəyişirsən, dəyişmir ol məhü sal.
Uçurma boş yerə tale quşu, sən uyma fala,Zamanla neylər o tale, cahanla neylər o fal?
Əbəscə söyləmə qurtuldu harda bir dindar,Nahaqca goplama getdi nə yurda bir abdal.
Bu yerdə bəndə olan bəndə haqda söz söylər,Bu yerdə Tanrı nə yazmışsa, çatmaz əqlü xəyal.
Həmişə Tanrı oyaqdırsa, adəm oğlu yatır,Həmişə durmada insan, fələklər amma fəal.
Ürəkdir işləyən, etmə giley bu təqdirdən,Bədəndə arzu, xəyal çoxsa, yadə düşmür əcəl.
Əzab, kədər yada düşmür günün keçəndə şirin,Həmişə hicri unutdun görəndə dadlı vüsal.
Bu varda, həm də gözəllikdə söylə kim görmüş,Cahanda Təbrizə tay qeyri yerdə ayrı mahal.
Zəmanə nemətə qərq etmiş əhli-şəhri bütün,Şəhər tamam dolu insandı, vardı hər cür mal.
Əmir də, bəndə də, sərkərdə, fazil, alim də –Bir işlə hər biri məşğuldu orda bir minval.
O həqqə taətə dalmış, bu xəlqə xidmət edir,Bu yankı ad gəzir, amma o yankı gəzmədə mal.
Qəzəllə musiqi dinlər bu yankı, cam gözlər,O yankı ovlayır ovlaqda itlə vəhşi maral.
Həyat sürər biri mütrüblə hər zaman gündüz,Bu yanda hər gecə oxşar bir ayrısı qara xal.
Xəyalda hər bir adam fikr edirdi bir tədbir,Deyirdi hər kəs özüyçün nə yolda sərf ola mal.
Yarımca ah çəkəcək anda qəlbi insanın,Ağızda söyləməmiş dil yarımca söz, ya sual.
Fənaya uğradı Təbriz qəzanın əmri ilə,Bir anda yetdi fələkdən bu şəhrə gör nə zaval.
Şəhərdə hər tərəfin döndü altı üst oldu,Kiçildi qum kimi dağlar, qum oldu dağmisal.
Əyildi, sındı ağaclar, yer oldu dəlmədeşik,Yerindən oynadı dağlar, su açdı həm pərü bal.
Bu yerdə ərşə çatan çoxlu qəsrlər vardı,Bu yerdə aydan ötən sərv çəkmiş ayə sığal.
Hamanca sərvlərin qaldı indi bircə yeri,Hamanca qəsrlərin oldu indi əsli xəyal.
Kim oldu burda xilas nalə adlı afətdən,Əyildi qaməti qəmlərdən, oldu sanki nal.
Şəhərdə bircə nəfər yoxdu söyləsin, yemə qəm,Bu yerdə kim deyəcəkdir ki, səbri bir yada sal.
Bu gözlərim mənə göstərdi məhşər əyyamın,Qabaqda Mehdi gəlir, dalda fitnəkar Dəccal.
Həmişə olsun uzaq qoy camalı bəd gözdən,Gələrsə bəd gözə hə kim, qalarmı onda camal?
Həmişə mən gecə-gündüz yaşardım işrət ilə,Yanımda badə, gözəl, nəğməkar əlində qaval.
Edib mənim neçə dilbər camalı könlüm əsir,Vuruldu qəlbim, əgər gördü hansı dostda kamal.
O dosta mən biliyimlə cavab verdim çox,O yarə busə dedim var, könüldə, gözdə sual.
Əzildi çoxları, onlar cahanı tərk etdi,Ölənlər öldü, qalan qaldı çox pərişanhal.
O kəs ki getdi, daha yoxdur ondan əsla xəbər,O kəs ki qaldı, de rövnəq var onda bir misqal?
Fəlakət ötdü, fəqət rövnəq olmamaq daha pis,Həmişə aləmi titrətmək üzrə bir zəlzal.
Cahanı titrəmə sarmazdı şahə əysə boyun,O şah ki təkdi nəcabətdə, oydu yaxşıxisal.
Qılıncı, əlləri parlarsa şah Məmlanın,Gümüşlə eyni olar saxsı, şir ilə çaqqal.
Nəvaziş etsə, kömür onda dürrə dönməzmi,Əqiq dönüb kömür olmazmı, etsə kin, dərhal?
Nümunə bildi səxavətdə cümlə comərdlər,Nümunə saydı igidlər döyüşdə biəmsal.
Səxada əlləri parlar həmişə sanki günəş,Döyüşdə şöləsaçandır qılıncı bərqmisal.
Kərəmdə aləm onun qarşısında bir zərrə,Səbatda, səbrdə yer qarşısında bir misqal.
Döyüşdə canına düşmənlərin bəla sənsən,Kərəmdə dosta deyirsən çəkinmə, bəxşişi al.
Gələrsə səcdənə ta cümlə aləmin şahı,Rəva olar səni bir qiblə sansa bəxt, iqbal.
Töküldü tükləri dünyayə cismi gəlməzdən,Əzəldə çünki qılıncın göründü, titrədi Zal.
Qəzəblə baxsan əgər hansı gur yıxan şirə,Ya kinli olsan əgər bir pələngə bir minval,
Yığışdırar özünü, dişlərini şir o dəm,Pələng də kinlə çəkər dırnağını tez dərhal.
Həmişə yaxşı ağacdan boy atdı yaxşı fidan,Həmişə yaxşı ağaclar veribdi yaxşı nihal.
Camalda sanki atansan, deyil bu heç də əcəb,Yetişmiş irs ona həm bir zaman bu hüsn, camal.
Döyüşdə şahların arxası daim ordu olur,Vuruşda orduya sən arxa ol da, qeydinə qal.
Əlinlə el bəzəndi, xəncərinlə həm kişilik,Bəzəndi, sanki gəlinlər geyindi zər, xalxal.
Həmişə böylədir işlər cahanda, ey Tanrı,Sevinc də, qəm də olar, gah olar qəm pamal.
Unut keçən qəmi artıq, bu dərdi yad etmə,Düşünmə yersiz, o qəmlər ki, ötdü, verdi vəbal.
Keçən günün qəmi dəyməz bu yolda fikrə, qəmə,Gələn günün qəmi dəyməz, deyək ki, qeydinə qal.
Həmişə nəğmə, qəzəllər sədası altında –Mey istə, ərləri bir dəm unutma, xatirə sal.
Həmişə ay kimi nur saç, ətir saçan müşk ol,Həmişə lalə olub gül, bu sərvlər tək ucal.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/qatran-qeside-113
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Başqa şairlərin şeirləri
Saqiya, mey ver ki mən meyxanədə küllənmişəm,Qəm hücumundan qaçıb bir küncdə gizlənmişəm.
Gəraylı: Məndən özgə gözəl yarımMəndən özgə gözəl yarımQədr-izzət bilən olmaz
Rəhmət pir ustada, körpü tikənəthumb|Sayat Novanın "Rəhmət pir ustada körpü tikənə" şeiriRəhmət pir ustada, körpü tikənə.
AçıldıƏqlim başdan getdi, xiyalım çaşdı,Giriban çak oldu, bellər açıldı,