Dördüncü pərdə
Səhifə 1 / 4
Dördüncü şəkil
Yenə həmin yer. Firuzə və Səməndərli içəri girirlər.
Səməndərli
Hirs qadının gözəlliyi üçün bir zərbədir. Xanım, siz Qurbanovu ürəyinizdən silib atın, əvəzində bu yetim Səməndərlinin heykəlini qurmağınızı xahiş edirəm. Cavab ver, Cülyetta, Romeo səni gözləyir.
Firuzə
Gül kimi adımı dəyişdirmə, sən Allah! Amma yadında yaxşı saxla ki, mən gündə bir ərə gedib çıxan arvadlardan deyiləm.
Səməndərli
Mən sənin ikinci və sonuncu ərin olmaq istəyirəm.
Firuzə
Deməli, təklif eləyirsən ki, evlənək?
Səməndərli
Evlənək nə sözdür? Yeni həyat quraq, cənnət guşəsi kimi bir guşə düzəldək.
Firuzə
Sən artistsən?
Səməndərli
Əlbəttə, görmürsən, həyat müvəqqəti, incəsənət daimidir.
Firuzə
Bəs mən səni heç səhnədə görməmişəm.
Səməndərli
Mən səhnədə yox, həyatda artistəm.
Firuzə
Həyatda da artist olar?
Səməndərli
Həyat bir səhnədir, biz hamımız artistik.
Firuzə
Hansı dükana prikripitsən?
Səməndərli
Xalqın dükanına, məni xalq dolandırır.
Firuzə
Keç məsul işçilərin dükanına!
Səməndərli
Sənin əmrin mənimçün qanundur, xanım. Hara deyirsən, keçərəm. Həyat bir mənzildir, biz hamımız bu həyatda köçəriyik.
Firuzə
Məzəli danışırsan ey, heç o külbaş bu cür danışmağı bacarmırdı.
Səməndərli
Yaxşı, bizim bu xoşbəxt toyumuzda sənin qohumqardaşlarından biri iştirak etməyəcək? Məsələn, qardaşın?
Firuzə
Hansı qardaşım?
Səməndərli
Məhkəmə sədri sənin qardaşın deyil?
Firuzə
Kamalı deyirsən? O mənim ögey qardaşımdır. Aramız yoxdur. Neçə ildir ki, bu Qurbanın üstündə küsülüyük.
Səməndərli
Küsülüsən? Nahaq! Günü bu gün barış. O cür qardaşı adam əl üstündə saxlayar. Ögey olanda nə olar ki?
Firuzə
Yaxşı, barışaram.
Səməndərli
Hə, bu ayrı məsələ. Gedək, ey mənim zülfisiyahım. (Qənbər içəri girir) Yox, hələ getməyək. Sən ceyran yerişləri ilə xırda-xırda yeri, mən də bir saniyədən sonra özümü çatdıraram.
Firuzə
Nə oldu ki?
Səməndərli
Bu yoldaş kolxozçunun mənimlə ikicə kəlmə sözü var.
Firuzə
Bu kolxozçu niyə olur ki? Qənbərdir də. Qənbər, xoş gördük.
Qənbər
Xoş gününüz olsun, xanım.
Firuzə
Mən gedirəm, Səməndərli, tez gəl.
Səməndərli
Bu dəqiqə gəlirəm.
Firuzə çıxır.
Qənbər
Heç uduzmamısan, Səməndərli. Arvadlığı da pis deyil.
Səməndərli
Görürsən? Qurbanov kimi canavarın əlindən onu elə çəkib qopartdım ki, özü də məəttəl qaldı. Bu gün gedib qardaşı ilə tanış olacağam. Qohumluqda gərək məhkəmədəki işləri ondan alıb öz əlimlə yandıram. Yanğın var, yanğın...
Qənbər
Çığırıb camaatı başımıza yığma. İşləri tez rədd eləmək lazımdır. Mən heç, mən çox o cür ütülərdən nəm çıxmışam. Amma sən birinci dəfəsən, gedərsən, gəlməzsən. Taxıl üçün müştəri görmüşəm. Anbar Hüseynin də pulları hazır. Tez ol tap, verim başdan olsun.
Səməndərli
Hardadırsa, gəlib çıxar, yaxşı, birdən Firuzənin qardaşı razı olmadı. Evimiz yıxılar ha...
Qənbər
Axmaq olma. Pulun ucunu göstər, əl quzusu kimi dalınca gələcək. (Hüseyn içəri girir)
Hüseyn
Qənbər? Oğlan gəlmisən, qız?
Səməndərli
Siz haqq-hesablaşın, çeşmi xumarım gözləyir, mən getdim.
Qənbər
Tez qayıt. Bu gün gərək zəhrimarları çıxardaq.
Səməndərli
Bu saat. İldırım sürətilə.
Çıxır.
Qənbər
Gör nə özünü oda vurur. Elə bilir buradan ona bir şey düşəcək. Qənbər ölüb də...
Hüseyn
Pulları ver, mən yerbəyer eləyim. Sonra gələn olar.
Qənbər
Bir qəbz yaz, bir ətək puldur, kişi gərək işini ehtiyatlı görsün.
Hüseyn
Di, onda gəl anbara.
Rəhilə içəri girir.
Rəhilə
Sizdən kiçik bir məlumat almaq lazımdır, Hüseyn yoldaş!
Hüseyn
O xoşbəxtlik mənə haradan üz verib? Sən get, Qənbər dayı, mane olma. Mən bu saat gəlirəm.
Rəhilə
Qənbər sizsiniz?
Qənbər
Bəli, xanım. Bir qulluğunuz varsa, buyurun.
Rəhilə
Deyirlər, siz adınızı yalandan kolxozçu qoymusunuz.
Qənbər
Xeyr, xanım, mən xalis kolxozçuyam. (Hüseynə) Danışsan dilin qurumaz ki?
Hüseyn
Qənbər öz adamımızdır, Rəhilə xanım, bir papaq eləsəniz, bütün kənd axıb ayaqlarınıza tökülər.
Rəhilə
Ancaq Qənbər tərsinə eləyir, kənddən bura taxıl gətirməkdənsə, buradan taxıl çıxardır. Özü də saxta buraxılış vərəqəsilə.
Qənbər
Rəhilə xanım, bu mənim adıma böhtandır.
Hüseyn
Qənbər dayı, zəhmət çək, cavanların söhbəti var.
Qənbər
Gedirəm, gedirəm, bala, mane olmaram...
Çıxır.
Hüseyn
Əmriniz, Rəhilə xanım! Hüseyn bütün anbarilə qulluğunuzda kəmər bəstədir.
Rəhilə
Bu necə işdir, Hüseyn yoldaş, iki kağızın ikisində də sənin yazdıqlarınla mənimki düz gəlmir. Səninkilərdə rütubət artıb.
Hüseyn
Rəhilə xanım, gərək çoxdan hiss eləyəydiniz ki, sizi görəndə mənim rütubətim də artır, hərarətim də...
Rəhilə
Səninlə işim yoxdur, taxılın rütubətinin artmağı pisdir.
Hüseyn
Rəhilə xanım! Taxılın rütubətinin artmağına da səbəb sizsiniz. Anbarda oturub o qədər ağlayıram ki, göz yaşım hökumətin taxıllarını isladır. Anbarda, əgər istəyirsiniz ki, hökumətin taxılı rütubətsiz olsun, əvvəlcə mənim göz yaşlarımın qabağını saxlayın.
Rəhilə
Çox mənasız danışırsan. De görüm, bu necə məsələdir? Bəlkə anbara siçan dadanıb? Düzünü de... Düzünü de...
Hüseyn
Rəhilə xanım, səbir eləyin, on dəqiqədən sonra anbar Hüseynin necə oğlan olduğunu mən sizə sübut eləyəcəyəm.
Murad və Ağazadə içəri girirlər.
Ağazadə
Nə ilə sübut eləyəcəksən ki?
Hüseyn
Heç... ayrı söz danışırdıq. Salam, yoldaş Ağazadə!
Ağazadə
Salam təbiidir, nə olub, Rəhilə?
Rəhilə
Bir balaca söhbətimiz var idi.
Qənbər (səsi gəlir)
Ay Hüseyn, məni avara qoyma axı.
Hüseyn
Gəlirəm, Qənbər dayı, bu saat. (Çıxır)
Ağazadə
Nə olub, Rəhilə? Əsəbisən?
Rəhilə
Başlarını soxublar kola, quyruqları görünür, xəbərləri yoxdur. Dünənki materiallarla tanış oldun?
Ağazadə
Prokurordadır. Necə? Yoxsa təzə iş açılıb?
Rəhilə
Gülümovu günü bu gün məsuliyyətə almaq lazımdır.
Ağazadə
Sən darıxma, Rəhilə. Bu gün-sabah Qurbanovun bu baqqal dükanını bağlayarıq, alver kəsilər. Mən yoxlamanı qurtarıb bütün məsələni raykom katibinə danışmışam. İndi çalışmaq lazımdır ki, bunlar axırlarını hiss eləyib şey-şüy çıxarmasınlar. Əli kişi haradadır? O mənə lazımdır.
Çıxır.
Rəhilə
Murad? Niyə dinmirsən?
Murad
Rəhilə, sənə çox sözüm var, amma deməyə utanıram.
Rəhilə
Niyə utanırsan ki? De görək nə var?
Murad
Hamısını bu məktubda yazmışam. Oxu, cavabını ver.
Səməndərli ilə Hüseyn içəri girirlər.
Rəhilə
Cavabı hazırdır. Mən də yazmışam. Al sən də bu məktubu oxu.
Murad
Cavabımı tez verərsən ha...
Rəhilə
Yaxşı...
Murad
Yenə dedi işim var. Vaxtının bir dəqiqəsini də mənə sərf eləsən nə olar? (Hərəsi bir tərəfə çıxır)
Səməndərli
Gördünmü, ey bədbəxt, kar da səni mindi.
Hüseyn
Gördüm, gördüm. Ölən günümdür, Səməndərli! Bu kara zəhər verib öldürməsəm, kişi deyiləm.
Səməndərli
Boş danışma. Onsuz da, kişi deyilsən. Zəhər... elə şeyləri böyük pyeslərin qəhrəmanı eləmir. Sən heç birpərdəli pyeslərin də qəhrəmanı olmağa layiq deyilsən. Axmaq!
Hüseyn
Bəs mən neyləyim axı? Yanıram, özüm də tələsirəm.
Səməndərli
Qıza pul göstərmək lazımdır. Gedək. Hazırlaş. Yarım saata kimi pul qıza verilməlidir.
Hüseyn
Paltarımı da təzələyim?
Səməndərli
Mütləq. Gedək...
Çıxırlar. Qurbanov və Gülümov içəri girirlər.
Qurbanov
Bura gəl görək, Gülümov, gör Qurbanovun başında nələr var.
Gülümov
Nə deyirlər axı, yoldaş Qurbanov?
Qurbanov
Nə bilim? Deyirlər, guya mən idarəni ələ salmışam. Qumrunu öpmək istəmişəm.
Gülümov
Baho, böhtan bu dünyanı dağıtmır, yaxşıdır.
Qurbanov
Halbuki, dişinə baxmaq istəyirdim ha... Cavan qızdır. Dişləri xarab olmasın, qayğı, insan qayğısı... Amma Gülümov, iş ki, bu pilləyə mindi, Qumrunu alacağam, acığnan, çağır onu bura görək.
Gülümov
Bir az səbir eləyin, yoldaş Qurbanov.
Qurbanov
Səbirdən keçib. Daha bir dəqiqə dayanmaq olmaz. Əvvəllər onu siyasət ilə almaq istəyirdim. İndi iş prinsipə düşüb. (Qumru içəri girir) Aha, Gülümov, bizi tək qoy, özü öz ayağı ilə gəlib çıxıb.
Gülümov
Baş üstə, cürətli olun... (Çıxır)
Qumru
Yoldaş Qurbanov, alın, bu mənim ərizəm, məni işdən çıxarın.
Murad içəri girir.
Murad
Buyurun, yoldaş Qurbanov.
Qurbanov
Nəyi buyurum? Mən səni çağırdım?
Murad
Bəli.
Qurbanov
Çağıranda gəlmir, çağırmayanda gəlir. Sənin qulağına səs düşüb, bala, get, işimiz var.
Murad
Baş üstə, özü çağırır, özü də deyir get.
Çıxır.
Qumru
Yoldaş Qurbanov, məni məəttəl eləməyin. Bu cür başsız idarədə işləmək istəmirəm.
Qurbanov
Qumru! İstəyirsən mənim ürəyim partlasın? Axı yoldaş nədir mənə deyirsən? Mənə de Qurban, mənə de, Qurbancığım. Mənə bir naz elə, küs, barış.
Qumru
Yekə kişisən, utanmırsan, qızın yerindəyəm.
Murad gəlir.
Murad
Vaxtınız varsa, kağızları gətirim qol çəkin, yoldaş Qurbanov.
Qurbanov
Əşi, bu nə kələkdir mən düşmüşəm? Nə gir-gir girləyib məni, nəfəsimi almağa qoymur. Gülümov! Ay Gülümov.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/sabit-rehman-asnalar-dorduncu-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Axşam dedikdə adamın gözünün qabağına gəlir: teatrlar, konsertlər, işıqlı bulvarlar, parklar, dost-aşna ilə söhbət, zarafat... Gündüz əgər işdən bir az yorulubsansa, axşam çıx dəniz kənarına, ya da ki, dağüstü parka. Axşam Bakısının böyük ahənglə vuran nəbzini duyduqdan, gənclərin yarpaqların pıçıltısına qarışan gülüşlərini eşitdikdən, Xəzərin sularında çimən gur işıqlarını gördükdən sonra adamda yorğunluq qalar? Bütün bu gözəlliyi yaradan, həyatımızın hər zaman işıqlı olmasını təşkil edən əməkçi insanların əlidir, quran, yaradan əllər...Mən NEP vaxtında Bakıya gəlmişəm. O zaman şəhər belə deyildi. Böyük küçələrdə az-maz işıq görünürdü, kiçiklərdə isə heç yox idi. Xüsusən yuxarı hissədə axşam zil qaranlıq demək idi. Qaranlıq olan kimi o zamankı qarışıq cəmiyyətin bütün xıltı üzə çıxırdı.
Qanlı məktubƏlihüseyn dəm üstündə idi. Günortadan bala-bala vurmağa başlamışdılar. İndi məclisin əsil qaymaq vaxtında durub getməli idi. Çünki bir saatdan sonra tamaşa başlayacaqdı. Əlihüseynin bu günkü rolunun cəmi üç cümləsi vardı: birinci pərdədə deyirdi: “Bəli, cənab”, ikinci pərdədə deyirdi: “Xeyr, cənab”, üçüncü pərdədə deyirdi: “Baş üstə, cənab!” – vəssalam. Əlihüseyn iyirmi ildir teatrda bu cür rollar oynayırdı, yaratdığı obrazların hamısı yumurta kimi bir-birinə oxşayırdı. “Yaratdığı obraz” deyəndə bir az yekə düşür, çünki Əlihüseyn heç nə yaratmırdı. Tamaşadan-tamaşaya yalnız paltarla qrimini dəyişirdi. Bəzən rejissor teatrda olmayanda heç qrim də eləmirdi. Vəziyyətindən son dərəcə razı idi. Əziyyətsiz, zəhmətsiz hər ay maaşını alıb qoyurdu cibinə.İndi, bu saat onun teatra getməyə heç həvəsi yox idi. Müftə bir məclis əlinə düşmüşdü. Bayaqdan üç dəfə Əlihüseynin sağlığına içmişdilər. Yemək də arası kəsilmədən gəlirdi. Səhnədə bir cənaba “bəli, xeyr, baş üstə” demək üçün bu cür məclisi qoyub getmək axmaqlıq olardı. Odur ki, teatrın müdirinə bir məktub yazıb, yağlı cümlələrlə oğlunun güya xəstə olduğunu, ona görə də tamaşaya gələ bilməyəcəyini xəbər verdi.
Darvaza dram cəmiyyətiBizim həvəskarlardan ibarət bir dram cəmiyyətimiz vardı. Mürşüd adında bir oğlan rəhbərimiz idi. Mürşüdün müsbət cəhəti orasında idi ki, yaxşı təşkilatçı idi, həvəskar yığmağı, tamaşaçı toplamağı, paltar tapmağı, dekorasiya qurmağı bacarırdı. Zarafatcıl, üzügülər idi. Xətirli oğlan idi. Heç kəs onun sözündən çıxmırdı. Mənfi cəhəti orasında idi ki, aktyorluğu zəif idi, bir ayağı o birindən qısa idi. Ancaq rəhbər olduğu üçün baş rolları həmişə özü oynayırdı. Böyük bir hazır-cavablıqla da səhnədə öz axsaqlığına məna verməyə çalışırdı. Məsələn, Otellonu oynayanda Yaqoya deyirdi:– Yaqo, Əlcəzair müharibəsində məni qıçımdan yaraladılar, ondan bəridir axsayıram.
İlk tamaşaGülüş qrim eləyirdi. Həyəcandan elə qızarmışdı ki, üzünü pudra ilə ağartmağa çalışırdı. Ona qədər bu rolda çıxış eləyən bütün aktrisalar qrim zamanı çalışırdılar ki, yanaqlarını qızartsınlar, gözlərinin ətrafındakı qırışları ört-basdır eləsinlər, səhnədə rola uyğun olaraq gənc görünsünlər. Amma Gülüş onsuz da gənc idi, çox gənc idi və bu rol onun ilk böyük rolu idi. O çalışırdı ki, qrim vasitəsilə özünü bir az yaşlı eləsin, səhnədə çox uşaq görünməsin.İki ay idi məşq eləyirdilər. Gülüş rola da, partnorlara da adət eləmişdi, baxış tamaşası kimi ən çətin imtahandan çıxmışdı, nazirliyin nümayəndələri, komissiya üzvləri onun oyununu xoşlamışdılar. Hətta onların içərisində xoş söz deməyə xəsislik edən, başı daz bir tənqidçi belə, başqalarının haqqında çox acı sözlər dediyi halda Gülüşü tərifləmişdi. Aktrisalar deyirdilər ki, bu tarixi bir hadisədir, o tənqidçinin ki, səni tərifləməyə dili tərpənib, deməli həqiqətən yaxşı oynayırsan.
Başqa şairlərin şeirləri
Nə qalıbsan qəm əlində,Üstü duman olan könlüm,
Hay mədədÇox çalışdım, mətləbimə çatmadımArzu mənim canda qaldı, hay mədəd
SualAləm, səndən mən bir xəbər alayım,Cənnətin çırağı nə içindədir?
Mərizi-eşqə əlac eyləməz təbib, ölməMərizi-eşqə əlac eyləməz təbib, ölmə!Bu dərdə carə edər visləti-həbib, ölmə!