On il keçim, çatdı Turqtay qırx yaşa,
İlk sevgini öz içində qocaltma.
Ovlaqlarda qaplanlarla tutuşdu,
İlk sevgini öz içində qocaltma.

Yeri-yurdu dağ ovuğu, sərt qaya,
Səs vermirdi dilli, dilsiz hər haya,
Bir səs yoxdur, söyləsin ki «Turq, dayan»,
İlk sevgini öz içində qocaltma.

O, Hindeldə tanrıları bəyəndi,
O, Çineldə güləşməyi öyrəndi,
Hara getdi, «Yanqu» deyib kövrəldi,
İlk sevgini öz içində qocaltma.

Misir, İlam, Asurellə Balasqel,
Dil öyrəndi, bilik tapdı düz on il,
Gördü dirrik o düşünən tək deyil,
İlk sevgini öz içində qocaltma.

Eşitdi ki, Bacar ölür yataqda,
Sulu çiçək salıb onu ayaqdan,
Qızçiçəksə güdür onu qıraqdan,
İlk sevgini öz içində qocaltma.


Dedilər ki, Bacar Turqu gözləyir,
Son ayaqda ölə bilməz gözləyən.
Gəlib onu aparmağa Qızçiçək,
Son ayaqda ölə bilməz gözləyən.

Quşatını çapıb gəldi bir aya,
«Ölüm, dayan, mən gəlirəm, döz, dayan!»
Hamı «sağol» dedi böyük Turqtaya,
Son ayaqda ölə bilməz gözləyən.

Bacar dedi: – Yaxşı gəldin, Turqtayım,
Mənim böyük vuruşqanım, Tursoyum,
Sənə çatır məndən iki güc payı,
Son ayaqda ölə bilməz gözləyən.

Gəlib məni aparmağa Qızçiçək,
Ölüm olum ölümlərə mən gərək,
Öləndə də orda gərək bir ölək,
Son ayaqda ölə bilməz gözləyən.

Qalsın sənə Şimşəkqılınc, Şimşəkat,
Dayanışı al, yenidən qur, yarat,
Tur elini Turq adınla sən ucalt,
Son ayaqda ölə bilməz gözləyən.


Alçiçəyi tapşırıram mən sənə,
Tək qalana, kimsəsizə arxa dur.
İki böyük eldən, soydan qalmadır,
Tək qalana, kimsəsizə arxa dur.
Sərtüzü də qoru, saxla yanında,
Yaşatmağa gücü vardır onun da,
Tur soyunun qanı vardır qanında,
Tək qalana, kimsəsizə arxa dur.

Mən gedirəm, qayıtmağa yolum yox,
Qızçiçəksiz getməyə də könlüm yox,
Danışmağa daha gücüm, dilim yox,
Tək qalana, kimsəsizə arxa dur.

Bacar öldü, üzdə sulu çiçəklər,
Qıjıldadı boz buludlar, küləklər,
Söndü sanki iri gözlər, bəbəklər,
Tək qalana, kimsəsizə arxa dur.

Get, Bacarım, Alt Yerini gəz, dolaş,
Pislə Yaxşı arasında tanrılaş,
Ay Qızçiçək, öz ərinə gəl yanaş,
Tək qalana, kimsəsizə arxa dur.


Eşitdilər Bacar ölüb, gəldilər,
Sözdən, üzdən iy anlayar ac adam.
Dedilər ki, Mindiyar da dağılar,
Sözdən, üzdən iy anlayar ac adam.

Dedilər ki, Mindiyarı alarıq,
Dörd bir yandan ona yiyə olarıq.
Minel içrə biz ayrılıq salarıq,
Sözdən, üzdən iy anlayar ac adam.

Gələn bura göz gəzdirdi gizlidə,
Nəsə gərək öyrənəsən güclüdən,
Bir iz-ətər görmədilər ölüdən,
Sözdən, üzdən iy anlayar ac adam.

Bilmədilər tanrılaşıb Bacar da,
Sonevi yox bu işıqlı diyarda,
Çəkindilər yox olmamış bu vardan,
Sözdən, üzdən iy anlayar ac adam.

Soruşdular, öyrəndilər, qorxdular,
Qorxa-qorxa bu diyardan çıxdılar,
Biclikləri içlərində boğdular,
Sözdən, üzdən iy anlayar ac adam.


Mindiyarda ağrıyerlər quruldu,
Ağrıyerdə oturanlar susarlar,
Uğureldə, Əkbitəndə, Çuqçuda,
Ağrıyerdə oturanlar susarlar.

Manmən gəldi, Sərtüz, yüz at yüküylə,
Asur, Balasq öz qonşuluq ərkilə,
Yeləsəndən ayı, maral kürküylə,
Ağrıyerdə oturanlar susarlar.

Ağsaqqallar öyürdülər Bacarı,
Üzüntüdən üz-gözləri sapsarı,
Başraq enmiş, qılınc, bizuc, ox ayrı,
Ağrıyerdə oturanlar susarlar.

Tuncər, Günay, Muğər, Cumər, Qarçiçək,
Öz-özüylə danışırdı təkbətək,
Susqun idi, üzgün idi, dil gödək,
Ağrıyerdə oturanlar susarlar.

Qılıncını dizi üstə qoyaraq,
Turq bükülü oturmuşdu yay sayaq,
Göz qoymuşdu ona gələn hər qonaq,
Ağrıyerdə oturanlar susarlar.


Sansi gəldi, didik geyim içində,
Eldə basıq uca tutmaz başını,
Dedi qırıb dağıtdılar, çapdılar,
Eldə basıq uca tutmaz başını.

Yaşıldaşlar ovuğunu aldılar,
İçimizə qarğa kimi doldular,
Biz basıldıq, onlar basar oldular,
Eldə basıq uca tutmaz başını.

Sansi dedi, Turq dinlədi, tutuldu,
Göz bərəldi, qara qaşlar çatıldı,
Birdən çıxdı at üstünə atıldı,
Eldə basıq uca tutmaz başını.

Dedi: – Burda bardaş qurmaq düz deyil,
Çıxsın yola toplum-toplum Uğurel,
Çıxa bilməz əlimizdən ovuqyer,
Eldə basıq uca tutmaz başını.

«Bacar» adı qulağımda sırğadır,
Bu ad doğma Uğurelə arxadır,
Biz qaplanıq, acıqanlar qarğadır,
Eldə basıq uca tutmaz başını.


Yer titrədi tərpənəndə Şimşəkat,
İgid atı, qılıncıyla diridir.
El bu sayaq görməmişdi Turqtayı,
İgid atı, qılıncıyla diridir.

Dalda qaldı ağac-ağac doğmalar,
Yola düşdü toplum-toplum yorğalar,
Yol göstərdi Turqa ellər, obalar,
İgid atı, qılıncıyla diridir.

At çapdıqca göyə torpaq sovrulur,
Daldakılar Turqdan çox-çox ayrılır,
Şimşəkatsa sıçradıqca qıvrılır,
İgid atı, qılıncıyla diridir.

Turq donmuşdu, görməmişdi belə at,
Atda bunca sıçraq-sıçraq qol-qanad,
Şimşəkatım, dırnağınla yer qanat,
İgid atı, qılıncıyla diridir.

Şimşəkatım, uç, dağları aşginən,
Dırnağınla daşda şimşək saçginən,
Basar-keçər yollarını açginən,
İgid atı, qılıncıyla diridir.


Hindel toplum göndərirdi Çinçaya,
Şahlar gərək boş-boşuna durmaya.
Əzilmişdi Uğureldə burunu,
Şahlar gərək boş-boşuna durmaya.

Yeni qırğın demək idi bu oyun,
Toplumların yüz mindən çox var sayı,
Uzanırdı, enlənirdi yol boyu,
Şahlar gərək boş-boşuna durmaya.

Turq dayandı, bir azcana düşündü,
Qılınc çəkib döyüşməkdən daşındı,
O gözlədi, meşəliyə sığındı,
Şahlar gərək boş-boşuna durmaya.

Meşələri bürümüşdü çən, duman,
Üz-üzəydi qaplan, maral, qurd, dovşan,
Toplumları gəlib çatdı bir azdan,
Şahlar gərək boş-boşuna durmaya.

Dedi: – Durun, Hindellilər sovuşsun,
Toplumlarım bu yerlərə uyuşsun,
Qılıncından hamı bərk-bərk yapışsın,
Şahlar gərək boş-boşuna durmaya.


Turq dincəldi, çıxdı qaplan ovuna,
Ova çıxan ova dönər özü də.
Düşdü birdən üstü bağlı quyuya,
Ova çıxan ova dönər özü də.

O gözlədi, çox da səs-küy salmadı,
Çox əlləşdi, çox dırmaşdı, olmadı,
Güc tükəndi, hayı-heyi qalmadı,
Ova çıxan ova dönər özü də.

Acıqanlar bundan soraq tutdular,
İlişkənli ip üstünə atdılar,
Sonra onu yuxarıya dartdılar,
Ova çıxan ova dönər özü də.
Qolu bağlı, qıçı bağlı vurdular,
Böyük Turqu heydən salıb yordular,
Əzişdirib döş-başını qırdılar,
Ova çıxan ova dönər özü də.

Dartıb, dartıb gətirdilər qabağa,
Dedilər ki, Turqu saldıq qoruğa,
Soxulmayın daha bizim torpağa,
Ova çıxan ova dönər özü də.

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Başqa şairlərin şeirləri