İkinci pərdə
Səhifə 2 / 2 · 50%
Kərim
Necə, necə, xasiyyətinə bələd olmaq istəyir?
Nisə
Bəs necə! Sənin, mənim zəmanəmiz deyil ki, gözüyumulu qız verib, qız alasan... yəqin elə mən deyəndir.
Kərim
Bəli, bəli xasiyyət bələd, bələd xasiyyət, əcəb işdir, yaxşı göstərərəm ona xasiyyətimi. Ay arvad, bir də deyirlər ki, biz evdə olmayanda o bura gəlir. Heç bilirsən bu barədə nələr danışırlar?!
Nisə
Yalan sözdür. Murad çox tərbiyəli oğlandır. Durnaya isə özüm tərbiyə verib böyütmüşəm.
Kərim
Onda hekayə tamam oldu. Demək cavanlığında keçdiyin eşq yollarını ona da öyrətmisən.
Nisə
Bəsdir kişi atdın qıza iftira,
Heç yapışmaz quru palçıq divara.
İndi çatıb qız on səkkiz yaşına,
Necə gəlib eşq həvəsi başına.
Kərim
Dayan arvad, səbrini bas, dayan dur,
Məncə bu Durnanın işi uzundur.
Görüşürlər Murad ilə xəlvəti,
Tapdalanır mən Kərimin qeyrəti.
Nisə
Birdəfəlik qoy kəsilsin bu söhbət.
Qızım qanmır nədir sevgi, məhəbbət.
Kərim
Yox, yox məni haldan salıb şübhələr.
Buna çarə tapmalıyam müxtəsər.
Nisə
Necə çarə?
Kərim
Bir macal ver, bir dayan,
Edəcəyəm öz qızımı imtahan!
Nisə
Nə imtahan?
Kərim
Bir macal ver, bir dayan,
Edəcəyəm öz qızımı imtahan.
(Durnanı səsləyir.) Ay qız Durna, Durna!
Durna (gəlir)
Buyur, ata!
Kərim
Qızım, bayaq qəlbini qırdım. Məni bağışla!
Durna
Nə eybi var ata?
Kərim
Əhsən belə qıza! Durna, sənə bir kiçik sualım var. Əgər düz cavab versən, and içirəm, bundan sonra sənə güldən ağır söz demərəm.
Durna
Buyur, ata!
Kərim
Deyirəm o qiyabi kənd təsərrüfatı institutuna girəndə əsas imtahanı nədən verəcəksən?
Durna
Mənimçin bütün dərslər əsasdır, ata!
Kərim miz üstündəki “Leyli və Məcnun” kitabını göstərir.
Kərim
Deyirəm bəlkə əsas imtahanın bundandır. Leyli Məcnundan, eşqdən, məhəbbətdən!
Durna
Füzulinin əsərlərini bilməmək eyibdir, ata!
Kərim
Rəhmətlik Füzuli təkcə bunu yazıb elə?
Durna
Xeyr. Bu onun şah əsəridir.
Kərim
Bəs onun rəiyyət əsəri hansıdır?
Durna
Ata...
Kərim
İndi ki, Leyli Məcnun əhvalatını bilirsən, de görüm, eşqin məğzi, cövhəri, mayası, mənası, müəmması nədir?
Nisə
Hə, hə, anan sənə qurban! De görək atanın soruşduğu şey nə deyən şeydir? Dərsinin əsil mayası nədir?
Kərim
Arvad, gəl qanmadığın işə baş qoşma. (Durnaya) Hə, qızım...
Durna
Bu qəliz sualı birinci dəfədir ki, sizdən eşidirəm.
Kərim
Başqasından eşitməyibsən?
Durna
Xeyr, ata!
Kərim
Nə əcəb? Təəccüblü işdir.
Durna
Ata, siz bilirsinizsə deyin öyrənim. Bəlkə gərəyim oldu.
Kərim
Bu vaxtadək gərəyin olmayıb?
Durna
Sən allah, ata, dediyin o beş-altı mərtəbə qəliz şey nədir? Yeməlidir, içməlidir.
Kərim
Ay şeytan! Utanma, yenə ucundan, bucağından bilməmiş olmazsan.
Nisə
Qızım Durna, olmaz ki, birinci əsas imtahanı elə öz atana verəsən, canımız qurtara.
Kərim
Qorxma, səhvin olsa biz ölməmişik ki, düzəldərik. De görək, eşqin məğzi, cövhəri, mayası, müəmması, mənası nədir axı?
Durna
Qoy bir fikirləşim!
Kərim
İmtahanda da belə eliyəcəksən?
Durna
Dediyiniz odur ki, odur ki...
Kərim
Zəhrimarın adını de də.
Durna
Adını siz demisiniz də, mənası isə odur ki.
Kərim və Nisə
Hə, nədir ki?
Durna (gülərək)
Çox ləzzətli şeydir.
Kərim
Dadmısan?
Durna
Əlbəttə.
Nisə
Necə, necə?
Kərim
Nə olar ki? De görək şirindir, yoxsa acı.
Durna
Həm şirindir, həm acı.
Kərim (Nisəyə)
Barakallah qız doğan! (Durnaya) Hə, deməli həm şirindir, həm də acı. Sonra?
Durna
Əsil mənası odur ki, insan gərək öz ata-anasını...
Kərim
Aldada?
Durna
Xeyr, ürəkdən sevə.
Kərim
Aha, daha kimi sevə?
Durna
Öz vətənini, elini!
Kərim
Daha kimi?
Durna
Heç kimi.
Kərim
Bu olmadı ki.
Durna
Sözün qısası insan gərək ataya, anaya məhəbbət yetirə... Daha bundan şirin nə ola bilər ki.
Kərim
Onun acılığından, heç nə demədin axı?
Durna
Acılığı da odur ki, bir də görürsən dünyalar qədər sevdiyin...
Kərim
Oğlandan?
Durna
Xeyr, atadan haqsız məzəmmətlər eşidirsən.
Nisə
Gəl öpüm səni, mənim ağıllı, kamallı balam! Səni görüm min yaşayasan.
Kərim
Yaxşı, bu eşq dərsini sənə kim öyrədib?
Durna
Orta məktəbi qurtaranda Xasay müəllim...
Kərim
Barakallah Xasay müəllim!.. (Kənara) Görünür, mən səhv eləmişəm. (Durnaya) Qızım, Leyli Məcnun imtahanını bu sayaq rəvan verə bilsən, heç şəkkim yoxdur ki, əla qiymət alacaqsan. Əla! Nisə, xörəyin hazırdır?
Nisə
Bu saat!
Durna
Bəs siz qonaq getməyəcəksiniz?
Kərim
Afərin! Yaxşı ki, yadımıza saldın. Ay arvad, Heybət kişi bizi gözləyir. Getməsək, yaxşı düşməz. (Kənara) Fürsətdir. Əsil imtahan indi başlanacaq. Nisə, düş qabağıma, gedək!
Durna (sevincək)
Tez qayıdacaqsınız?
Kərim
Necə, tez qayıtsaq məsləhətdir, yoxsa gec?
Durna
Gec də qayıtsaz eybi yoxdur, evdən xatircəm olun!
Kərim
Qızım sən deyən kimi, çalışarıq tələsmiyək. Sən ki, evdəsən.
Bayıra çıxırlar.
Durna
Nə yaxşı oldu? Lap Muradın gələn vaxtıdır. (Səs eşidir.) Deyəsən gələn Muraddır. Gedim görüm. (Həyətə çıxır.)
Kərim və Nisə pəncərədən otağa atılırlar. Fit səsi gəlir.
Kərim
Arvad, deyəsən hava həyəcanı başlandı axı... (Bayırdan səs eşidilir.) Gəlirlər, gəlirlər.
Nisə
Bıy, başımıza xeyir!
Kərim
Yaxşı, indi biz harada gizlənəcəyik.
Nisə (mizin arxasında oturub yumruğunu mizə vurur.)
Mən gizlənməyəcəyəm... Qoy gəlsin ona iki kəlmə söz deyəcəyəm.
Kərim
Qalx, ay arvad!.. Tez ol gir bu şkafa, mən də sandığa.
Nisə
Ay kişi, mən şkafa yerləşə billəm?
Kərim
Tez ol. Daha ayrı çarəmiz yoxdur.
Nisə
Bismillah rəhman əlhərim... (Şkafa girir.)
Kərim (sandığa girir)
Bu da mənimki.
Nisə
Ay kişi, qabiliyyətin yoxdur. Gül kimi paltarları əzişdirdin ki...
Kərim (sandıqdan)
Nisə, ay Nisə!
Nisə
Nə var, a kişi?
Kərim
Deyirəm yuxuya-zada getməyəsən ha...
Durna və Murad otağa girirlər. Muradın əlində budaq var.
Durna
O nədir, Murad?
Murad
Bunu sizin ərik ağacından qırmışam. Cavanlar bu yarpaqları bir-bir yolub “sevir, sevmir” deyə öz bəxtlərini sınayırlar.
Durna
Yəni bundan bir şey öyrənmək olur?
Murad
Buna inanmasam da, yenə öz bəxtimi yoxlamaq istəyirəm. (Yarpaqları yolur.) Sevir, sevmir, sevir, sevmir. Sevir.
Kərim (sandıqdan)
Arvad, ay arvad!
Nisə (şkafdan)
Nə var, a kişi!
Kərim
Bunlar ki, belə başlayıb, qorxuram bu il meyvə üzünə həsrət qalaq.
Durna
Ürəyim suya döndü ki, sevir, yoxsa sevmir?
Murad
Sevir, Durnacan sevir. (Oxuyur.)
Qəlbimi vermişəm, sənə əmanət,
Onu yaxşı saxla amandır, Durna!
Durna
Heç nədən qorxmuram eşqin yolunda,
Məni qorxudan şey hicrandır, Murad!
Murad
Sinəmdə döyünən ürək sənindir, Durna!
Eşqinlə döyünən ürək sənindir, Durna!
Durna və Murad (birlikdə)
Qızılgül sənindir, çiçək sənindir,
Varlığım adına qurbandır, Murad (Durna)
Qurbandır, Murad (Durna)
Sənsiz nə mənası gülün, çiçəyin, Murad!
Eşqinlə döyünür təmiz ürəyim, Durna!
Sənsən həyatımın mənası Durna (Murad!)
Eşqimin günəşli dünyası Durna (Murad!)
Murad
Durnacan, de görüm sən həqiqi, səmimi eşqin nə olduğunu heç dərindən düşünmüsənmi?
Durna
Düşünmüşəm.
Murad
Səncə, eşq nədir?
Kərim (sandıqdan)
Arvad, bu da mənim sualımı verdi ki.
Durna
Eşq, eşq odur ki.
Kərim (sandıqdan)
Adam gərək öz ata, anasını sevə.
Durna
Eşq iki qəlbin bir döyünməsi, ən gözəl, nəcib arzuların çiçəklənməsi, bir-birinin həsrətilə yanan iki gəncin bir-birinə qovuşması deməkdir.
Kərim (sandıqdan uca səslə)
Barakallah Xasay müəllim!
Murad
Durnacan, görəsən biz öz arzumuza nail ola biləcəyikmi? Atan, anan bu barədə nə deyir?
Durna
Atam səndən bir az incikdir. Yarışda ona üstün gəlmisən. Yaman əsəbiləşib... Əvvəllər belə deyildi. Hərdən özündən çıxıb fağır anamı yerli-yersiz danlayır.
Nisə (şkafdan)
Bax, kişi bunu lap düz deyir.
Murad
Amma anan Nisə çox gözəl arvaddır. Ürəyiaçıq, təmiz, səmimi.
Durna
Düzdü.
Nisə (şkafdan)
Sağ ola belə kürəkən! Kişi, Durna Muradındır vəssalam.
Murad
Durnacan, mən həm kənd təsərrüfatı sərgisində, həm də olimpiadada iştirak etməkçin sabah Moskvaya yola düşürəm.
Durna
Bilirəm.
Kərim (sandıqdan)
Nisə, eşidirsən, sabah pay-piyada Moskvaya yola düşürlər.
Nisə (şkafdan)
Necə, necə? Qızımızı götürüb qaçır?
Kərim
Moskovacan pay-piyada.
Murad
Bütün respublikaların çalıb oxuyanları, gözəl oynayanları ora yığılacaq. Birincilik qazananlara mükafat veriləcək.
Durna
Burda birincisən. Orda da birinci olmasan, qayıtma, orda qal.
Murad (zarafatla)
Çalışaram birinciliyi qazanmayıb orda qalım.
Durna
Yox, yox, zarafat eləyirəm. Eh, Murad, heç bilmirəm, bu ayrılığa necə dözəcəyəm?
Murad
Bir ay nədir ki?! (Oxuyur.)
Arzum budur gündüzlərin
Heç görməsin gecə, Durna!
Sən güləndə bütün qəmlər
Dönsün görüm heçə, Durna!
Gəzərəm eşqin yolunda,
Cananımın sağ, solunda.
Doğru aşiq yar yolunda
Gərək candan keçə, Durna!
Kərim və Nisə qeyri-ixtiyari əl çalırlar.
Murad
Durnacan, mənə bir xatirə olaraq nə verirsən?
Durna sandığı açmaq istəyir. Sonra fikrindən daşınır.
Durna
Eşqinlə döyünən qəlbimi!
Kərim (sandıqdan)
Barakallah Xasay müəllim! Üzün qara olsun, ay Nisə!
Durna
Murad, de görüm, Moskvada nə oxuyacaqsan?
Murad
İstəyirəm, əvvəlcə o sandığa girsəm neylərsən havasını oxuyum.
Kərim (sandıqdan)
Arvad, dinmə, bizim havamızı oxuyacaqlar.
Nisə (şkafdan)
Bizim niyə? Sənin havanı oxuyacaqlar.
Durna
Çox yaxşı olar. Ancaq o havanı əvvəlcə burda mənə oxumalısan.
Murad
Bir şərtlə. Sən də mənə kömək eləməlisən. (Sazı alır.)
Sən bir dəli ceyran olsan,
Düzlərə qaçacaq olsan,
Mən bir mahir ovçu olub
Səni ovlasam neylərsən?
Durna
Sən bir mahir ovçu olsan
Məni ovlayacaq olsan,
Mən bir gözəl alma olub
Sandığa girsəm, neylərsən?
Murad
Sən bir gözəl alma olub
Sandığa girəcək olsan,
Mən bir paslı açar olub
Sandığı açsam, neylərsən?
Durna
Sən bir paslı açar olub
Sandığı açacaq olsan,
Mən bir gözəl gəlin olub
Sandıqdan çıxsam neylərsən?
Murad
Sən bir gözəl gəlin olub
Sandıqdan çıxacaq olsan.
Mən bir gözəl oğlan olub
Səni almasam, neylərsən?
Kərim
İndi görərsən neylərəm, haramzadə!
Kərim sandıqdan, Nisə şkafdan çıxır. Murad və Durna qaçırlar.
Kərim Muradın dalınca bayıra cumur. Bu dəmdə eyni Murad paltarda, görkəmdə Dursun əlində saz içəri girir. Nisə onu görən kimi şkafa girir.
Dursun onu Durna bilir. Çalıb oxuyur.
Dursun
Aşiq mənəm, ay Durna!
Yoxdur sənə tay, Durna!
Düşsün bədbəxt Dursuna,
Eşqindən bir pay, Durna!
(Dursun şkafı açıb Nisəni görür. Özünü itirir.)
Kərim də həyətdən qayıdıb Dursunu görüb təəccüblənir. Dursun qaçmaq istərkən Kərim sazını alıb, onu kötəkləyir.
Kərim
Get indi görüm Moskova pay-piyada necə gedirsən!
Pərdə
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/suleyman-rustem-durna-ikinci-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Hər kəsdə belə şirin dil olmaz,Hər kəlməsi bir qızılgül olmaz.
SönməyibSənə öz könlümü verdim, səni candan sevdim,Sevgimə olmaq əngəl dəli hicran, sevdim.
MəktubBir zaman qəlbimə yazdım adınıOnda bildim acı dərdin dadını.
DönsəmArzum gül açır mən sola dönsəm, sağa dönsəm,Eşqim dil açır mən sola dönsəm, sağa dönsəm.