Tərlanlar və Elçilər
Əyyami-sabiqdə hakimi-Herat,Göndərirdi Şahi-Yəmənə sovqat.
O cümlədən üç-dörd bəhlə şahibaz,Müheyya eyləyib tərlani-mümtaz.
Zərduz pəçənbəndü mina gərdənbənd,Hər birinin üstə mirvaridi-çənd.
Miyanında şəffaf əlmasi-təraş,Çahar ətrafı yeksər daşü qaş.
Bərq urarlar idi şəbçiraq tək,Eyləməyib pərva mürği-can görcək.
Yaxardı atəşə özünü dərhalBiməksü təvəqqüf pərvanəmisal.
Bəzəyib sərapa novərus tək,Verib dörd nəfərə biməksü direng.
Buyurdu ki, olun azimi-Yəmən,Sübh nəmazına duran vəqt mən.
Əmanət, əmanət, siz olun tarı,Yaxşı mühafizət edin onları.
Məbada tük tökə, qanad sallıya,Ya oldur ki, qaçırasız dallıya.
Eşitsəm ki, xələl tapıbdır əndək,Həqq özü şahiddir, bu şəhrə, gəlcək
Buyurram, çəkərlər küllühüm darə,Övrət-uşağınız qalar avarə”.
Xülayesi-kəlam, vida etdilər.Rahi-Yəmən tutub səhər getdilər.
Günorta zamanı ətin ötürdi,Quşlar işi həlakətə yetirdi.
Baxdılar döşünə, gördülər xalı,Elçilərin həddən aşdı məlalı.
Fikr edib dedilər: çörək yeyəndi,Gətirdilər çörək açıban bəndi,
Parça-parça dimdiyinə tutdular,Yemədi, götürüb çölə atdılar.
Kişmişdən, badamdan, nanü həlvadən,Qovurmadan, bişmiş küftə, dolmadan.
Yol tuşəsi nə var isə verdilər,Mütləqa dilinə vurmaz gördülər.
Əyləşib bir yerdə, edib məsələhət,Zınğından taparıq, – dedilər, – əlbət.
Zınq atdı birisi manəndi-pərqu,Sevindilər, qatıq yeyər imiş bu.
Çapdılar obaya: ey qatıq satan,Hər eyməyə tökmüşdülər üç qazan.
Dörd eymə aldılar çahar bazə,Mənişkarlar qoydu binayi-tazə.
Dedilər: əl ilə içirmək olmaz,Dimdiyinə yüz yol sürtəsən doymaz.
Yaxşı olur özün salaq eyməyə,Hər necə ki, çəksə xahişi yeyə.
Elə ki, yetişdik darül-irşadə,Açarıq bəndini, olur küşadə.
Basıban içəri oldular xürrəm,Bağladılar ağzın dürüstü möhkəm.
Bir üştüri– xoşrəftarə çatdılar,Barxanə ulağına qatdılar.
Eyliyə-eyliyə şirin hekayət,Qolları yanında getdilər rahət.
Gecə-gündüz dincəlməyib sürdülərBir-birinə təsəllilər verdilər.
Dedilər: aparıq bu qədri sövqat,Xüsusən elçiyi-hakimi-Herat,
Lütfii-pey-dər-peyi-şahi-Yəməni,Bişübhə, edəcək bizləri qəni.
Əlqərəz, eyləyib təyyi-mərahil,Oldular məqsədi-məlumə daxil.
Barxana açıldı karvansarayə,At-qatırı mehtər çəkdi tövləyə,
Naməni götürüb oldular rəvan,Bərgahi-padişahə rusulan.
Hüzuri-əşrəfə olub müşərrəf,Gördülər xəvanin düzülüb səf-səf,
Uzandı vəziri-darüssəlaməZərbəftü diybayə bükülşüm namə,
Şərh oldu hədaya yeksər nam-bənam,Söz bazə yetişcək tutmayıb aram.
Şah buyurdu: “hələ təngdir məcal,Deyin quşlar gəlsin filfövr, dərhal.
Yazıblar quşları bimislü həmta,Nəzəri-zövq ilə edək təmaşa.
Əgər layiq olsa şaha şahibaz,Səhldir xiraci-İraqü hicaz”.
Çakəri-çabükə buyurdu rəsul:“Çap, de gətirsinlər xurcunu, tez ol!”
Götürüb dalına zurmənd adəm,Yetirdi hüzurə dilşadü xürrəm.
Sanırdı verəcək sərkari-əmir,Gətirmişəm, mənə bir şali-Kəşmir.
Hər ey mədən çıxdı bir mürği-səfid,Alətü əsbabı yeksər napədid.
Müşahidə qıldı şol bül-əcəbi,Cuşə gəldi qəhrəmanın qəzəbi.
Hökm etdi cəlladi-siyasətkarə,Ol qövmi-bədkarı çəksinlər darə.
Cürət edib bəzi əmiri-xoşbəxt,Dedilər ki, “ey sahibi-tacü təxt!
Vacibül-qətldir hərçənd bunlar,Nəhayət, aləmdə bir qaidə var:
Heç adətdə yoxdu elçiyə zəval,Ölümdən beşbetər oldur ki, dərhal
Qatıqları sürtək balü porinə,Mabaqisin əndamına, sərinə.
Münadi mindirib xəri-çiplağa,Çəksin yavaş-yavaş bazar aşağa.
Car edib desin ki, ey əvamünnas,Mücrimi bunlardan eyləyin qiyas!”.
Xoş düşüb təbinə şahın bu süxən,Dedi: “ey müslihan, əhsən, səd əhsən!”.
Xərsüvar oldular əbrəş süvaran,Rusəfid oldular siyahkaran.
Çox nəf hasildir bu hekayotdən,Guş edən ayınır xabi-qəflətdən.
Təhəmmül etməsə padişah əgər,Peşimanlıq əlin dizinə dögər.
Nəsihəti-naseh, pəndi-üqəla,Qəndi-mükəddərdir, şəhdi-müsəffa.
Nəinki hakimi bəldeyi-HeratGöndərdiyi sövqat olub biisbat.
Elçisinin yalü balı ağara,Oxşaya hər biri bir çal zağara.
Əvvəl imtahandır, sonra fərmayiş,Yerinə qayıtmaz ta ki, düşdü diş.
At hünərin ummaq olmaz eşşəkdən,Ov aparmaq bəiddir köpəkdən.
İstəmədim verim dəxi nəzmə tul,Tuli-kəlam eylər məclisi məlul.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/zakir-terlanlar-ve-elciler
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Piranəsərlikdə hərcayi könülBir tazə cavanın bəndivanıdı.
Piranəsərlikdə hərcayi könülPiranəsərlikdə hərcayi könülHər zaman bir çeşmi-məstanə sevər.
Sevdiyim, bir yerə cəm eyləsələrSevdiyim, bir yerə cəm eyləsələr,Məhvoşi-dövranı, sənə yetişməz.
Sevdiyim, dimədən sellər açılırSevdiyim, dimədən sellər açılır,Hər zaman düşəndə iraq gözlərin.
Başqa şairlərin şeirləri
Sahiba, bir nəfərəm dövlətü izzətdən uzaq,Düşmüşəm şəhrdən avarə, vilayətdən uzaq.
AğlaramÇərx fələk məni qıldın divanəAyrı saldın yarı anıb ağlaram
DüşmüşəmAman Allah, dada yetiş,Gör, nə bəlaya düşmüşəm.
Məni eşq əhlinin divanına divanə yazmışlarMəni eşq əhlinin divanına divanə yazmışlar,Könül mülkün, əziziın, dərdi-eşqə xanə yazmışlar.