Səhifə 2 / 2 · 50%

و ما را به صراط مستقیم «المؤمنون اخوة» هدایت فرمای که با همدیگر اتحاد کرده طریق مساوات و مؤاسات پیش گیریم؛ از اخلاق ذمیمه و رذیلهٔ کبر و غرور و بخل و حسد نجات ده؛ حب وطن و ابناء وطن را در دل‌های ما محکم کن؛ ای خدای عزیز! جمیع نعمت خود را بر ما کرامت فرمودی که ما را به دین حنیف اسلام دلالت نمودی که شرایط آن عدالت و اخوت و مساوات بود. فقط مستبدین -که داخل در تحت آیهٔ شریفهٔ «یقولون بافواههم ما لیس فی قلوبهم» بودند- آن نعمت عظمی را سوء استعمال کرده ما را محروم کردند، ما را به کفران نعمت واداشتند؛ وظیفهٔ عبودیت به جای نیاوردیم، از اطاعت اولوالامر سرپیچ شدیم، مراعات قوانین اسلامیت نکردیم. خدایا، به‌حق اسماء عظامت، ما را به‌همدیگر مهربان کن و پادشاه را به ما رئوف و رعیت‌پرور و عدالت‌گستر کن؛ حب پادشاه را در دل رعایا جاگیر فرما و دیگر ما را محتاج به این‌گونه کتب و رسایل مفرما؛ مشروطهٔ ما را محکم و دیوان عدالت ما را مستحکم فرما!

بعد ازین، چند از حقیقت دم زنم؟ مدنی هم در مدح و ثنای امرای عادل رعیت‌دوست و نیکخواه ملت و فواید تحصیل علم و صنعت نویسم و مشغول تحصیل معیشت خویش و ازدیاد ثروت مملکت و دولت باشیم. یارب، دعای خسته دلی مستجاب کن!

اعتذار

عموم احبا و اصدقا می‌دانند که جلد سیم سه سال بود که تحریر شده بود ولی در طبع تأخیر شد، زیرا که در زمان استبداد در دست بود؛ هنوز به اتمام نرسیده بود که حکومت مستبده متبدل به مشروطه گردید. چون ریشهٔ استبداد از بیخ و بن برکنده نشده بود، به یاری طاغیان چابک‌دست در اندک زمانی از نو نشو و نما یافت، محکم‌تر و سخت‌تر از اول گردید تا هیجده ماه بحران خود را نمرد. به‌حذاقت طبیبان عالم و مجرب مجدداً مانع ترقی ظلم گشته و ریشهٔ منحوسهٔ استبداد از بیخ برکنده گشته، نیر اعظم عدالت از مشرق ایران تابان و لمعان گردید. مستبدین خوار و بی‌مقدار، عموماً گرفتار، محکوم حکم عدالت گشته، سزای کردار ناصواب خویش از قتل و صلب و طرد و تبعید، هر کس به‌فراخور حال خویش دیدند، و ندای ذوقِ «انک انت العزیز الکریم» شنیدند. چون در این اختلال، به مقتضای «هر سخن جایی و هر نکته مقامی دارد» سیاق سخن از دست رفت، این است که صحبت‌های پیش از وقت حاضر شده، منافی تقاضای وقت و موقع گشت. خصوصاً تعبیر خواب یوسف عمو که به رضاخان مازندرانی شرح حال اهل بهشت و جهنم را حکایت کرد. خلاصه، عقب‌ماندهٔ مطالب را با مطالب تازهٔ کتاب

بهشت و جهنم را حکایت کرد. خلاصه، عقب‌ماندهٔ مطالب را با مطالب تازهٔ کتاب جداگانه... [موسوم] به فرج بعد از شدت به‌شرط حیات و استعانت خدا بنویسم. در آن کتاب، اسماء خائنین و مستبدین در لباس مشروطه‌خواه، منافقین امرا و وزرا که لباس تزویر پوشیده، ظاهراً در استقامت و استدامت مشروطه نمایش‌ها به‌خرج می‌دادند، در باطن مانند موریانه شب و روز به تخریب می‌کوشیدند و گرگان در لباس میش که کسوت اهل علم پوشیده ولی «کمثل‌الحمار یحمل اسفاراً» را مظهر بودند و از تجار و کسبه که هر یک به اسم خدمت در اجرای مقاصد ملعونانهٔ خویش و غرض شخصی می‌کوشیدند، اسماً و رسماً، در محفل و انجمن بوده‌اند، در داخله و خارجه، بعد از تحقیق و ثبوت، یکان یکان می‌نویسم. تا جهان باقی است، در تاریخ ایران، اسماء ایشان به نفرت و ملعنت یاد شود و کذا نام نامی مجاهدین فی‌سبیل‌الله که به نیت خالص در را، استقلال وطن مقدس کوشیده، در راه اجرای عدالت و مساوات از جان و مال گذشته، بیدق استبداد را سرنگون ساخته، در راه سعادت وطن و خلاصی از فشار ظلم [ابرا] ابنای وطن جان خود را نثار کرده، گوی نیک‌نامی از همگان ربوده، زیب زینت مجموعهٔ محموده خواهم کرد -که هر کس [را] به مطالعهٔ آن دسترس باشد- اسامی سامی ایشان را به احترام و عزت یاد نمایند.

عجالتاً از قارئین کرام عذر سهو و خطا و بی‌رسمی مطلب و بی‌نظمی تحریرات می‌خواهم. «العذر عند کرام‌الناس مقبول.»

شنیدم که در روز امید و بیم بدان را به نیکان ببخشد کریم

تو نیز ار بدی بینی، اندر سخن به خُلق جهان‌آفرین، کار کن!

تمت‌الکتاب بعون‌الله تعالی چهارم رمضان‌المبارک سنهٔ ۱۳۲۷

حق ترجمه و طبع سه جلد کتاب سیاحتنامهٔ ابراهیم‌بیگ را احدی ندارد، مگر به اذن مؤلف.

فرصت تصریح غلط صحیح نشد، بعض سهو قلم مرتب خواهد شد. معذرت می‌خواهم.

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Dövlətxahlıq ərizəsi

عریضهٔ دولتخواهانهاعلی‌حضرتا! چه عنوان بنویسم بالاتر از این که امروز اعلی‌حضرت همایونی در تخت کیان نشسته تاج نوشیروان به سر گذاشته‌اید. نظر بر این که عرایض عاجزانه‌ام تماماً خالصانه و مخلصانه است، به زبانی که خود می‌توانم بفهمم، بدون قافیه‌سازی و عبارت‌پردازی، به خاک پای مبارکت می‌رسانم:

9 dəq
«Həblülmətin»də çap olunan yazılar

اهل مجلس را مغلولاً در زندان نگاه دارند؟ بعد از آن که کردید آن‌چه کردید و همت و شجاعت ملت غیور را دیدید که از نزدیک و دور، حاضر و غائب، صغیر و کبیر، اعلی و ادنی، عالم و جاهل، عموماً جان به‌کف منتظر فرمان‌اند، اگر در شماها ذره‌ای از غیرت بودی بعد از فهمیدن خبط و خطای خود لازم بود که از خجلت و شرمندگی خود را هلاک نمایید، نه این‌که کلاه بر سر گذاشته به میان مردان داخل شوید. می‌بایست که همه شما مانند «صنیع حضرت» خود را بشناسید، ملبس به لباس زنانه شوید؛ ای نامردان که نه مردید و نه زن!دردا که دوای درد پنهانی ما افسوس که چارهٔ پریشانی ما

16 dəq
Fransa inqilabının icmalı

مثل زدم، متنبه نشده، سخنان حق و صدق را آویزهٔ گوش نکرده پس پشت‌انداخت، عاقبت دید آن‌چه را که قبل‌الوقوع نوشته بودم.در نمرهٔ ۴۲ حبل‌المتین درج است:

17 dəq
Məhəmmədəli şahın saxta fərmanı və cavab

بعد از انتشار دستخط ذیل به کلی قطع امید شدم که شاه را ابداً فکر اصلاح در سر نیست، کمر همت به قتل و غارت تبریزیان بسته هر چه می‌گوید و هر وعده که می‌دهد تماماً دفع‌الوقت و سرهم‌بندی‌است. لذا، این پرتست را ششصد نسخه طبع کرده، در جوف پاکت به توسط پوست به تمام بزرگان استبداد و رؤسای مشروطه و عموم انجمن‌ها فرستادم. پنجاه تومان خرج طبع و اجرت پوست شد.صورت دستخط مزورانهٔ شاه، برای انعقاد مجلس و جواب افتراها و کشف حیله‌های اوست

18 dəq

Başqa şairlərin şeirləri