Məhəmmədəli şahın saxta fərmanı və cavab
Səhifə 1 / 3
بعد از انتشار دستخط ذیل به کلی قطع امید شدم که شاه را ابداً فکر اصلاح در سر نیست، کمر همت به قتل و غارت تبریزیان بسته هر چه میگوید و هر وعده که میدهد تماماً دفعالوقت و سرهمبندیاست. لذا، این پرتست را ششصد نسخه طبع کرده، در جوف پاکت به توسط پوست به تمام بزرگان استبداد و رؤسای مشروطه و عموم انجمنها فرستادم. پنجاه تومان خرج طبع و اجرت پوست شد.
صورت دستخط مزورانهٔ شاه، برای انعقاد مجلس و جواب افتراها و کشف حیلههای اوست
دستخط جهان مطاع اعلیحضرتِ قدر قدرتِ قوی شوکتِ شهریاری، ارواحنا فداه،
جناب اشرف صدر اعظم!
چون بعد از انفصال مجلس که به اقتضای /۱/ حفظ نظم مملکت و دفع مفسدین و انجمنها و اشخاص بیدین که اسباب عدم آسایش رعیت بود و دولت اقدام نمود، وعده فرموده بودیم پس از اعادهٔ نظم و رفع انقلاب و هرج و مرج و انجمنها و حصول امنیت مملکت و مطابق قانون شریعت حضرت ختمی مرتبت -صلوةالله علیه- [که] حافظ
قوانین عدالت و نشر عدل و داد باشد، منعقد نماییم که عموم ملت و طبقات رعیت را -که ودایع حضرت احدیت هستند- راحت و آسوده فرموده، دست اشرار و مفسدین کوتاه و /۲/ بیضهٔ مقدسهٔ اسلام را -که از اولین فرایض و عقاید ماست- حفظ فرماییم؛ چنانچه به تمام وزرای مختار و سفرای دول همجوار همین طور اعلان و اعلام فرموده بودیم تا در این وقت که وعدهٔ انعقاد مجلس مزبور نزدیک شده به آن جناب اشرف مقدر میفرماییم انعقاد مجلس مزبور را با شرایط و حدود معین -که موافق مزاج مملکت و قانون آن موافق قانون شریعت مطهره و مانع تولید هرج و مرج باشد و در نوزدهم شوال اول انعقاد آن است- مرحمت خواهیم فرمود. اینک به عموم اهالی مملکت و طبقات رعیت اعلام نمایید /۳/ چون حضرت احدیت وجود مقدس ما را /۴/ حافظ ملک و ملت و نگاهبان تاج و تخت و حامی دین مبین اسلام قرار داده و مقصودی جز رفاه و آسایش عباد و اجراء قوانین عدل و داد نداشته و اقتداء به شعار سیدالمرسلین و اقتفاء به آثار رسول ربالعالمین را از فرایض خود میشماریم؛ این است [که] به صدور این دستخط معدلت نمط عموم اهالی را مطمئن و امیدوار و مقرر میفرماییم در نوزدهم شهر شوال مجلس معینی را از اشخاص صحیح و متدین مملکت، با تفضلات حضرت احدیت و توجهات امام عصر حضرت حجةابنالحسن -عجلالله فرجه- منعقد خواهیم فرمود که /۵/ به وسیلهٔ این مجلس مشروع عدالت نموده، اهالی در رفاه قوانین دین حضرت سیدالمرسلین محفوظ و مجری، آثار بینظمی و هرج و مرج و انعقاد انجمنها به کلی متروک و معدوم، منظورات قدسی آیات همایون ما مجری، طرق و شوارع منظم، عموم اهالی در ظل رأفت و مرحمت ما متنعم، عرض و ناموس اهالی محفوظ، اسباب آسایش ملت از هر جهت فراهم، مقتضیات ترقی و ثروت مملکت در ازدیاد و انشاءالله تعالی، به خواست خدا و توجهات امام عصر، ابواب نیکبختی بر چهرهٔ اهالی مفتوح و در رفاه باشند؛ و از حالا مقرر میفرماییم که نظامنامهٔ انتخابات و قوانین مملکتی که مطابق با قانون شرع حضرت نبوی -صلوةالله علیه- باشد نوشته مرتب دارید و برای غرهٔ شوال حاضر و اعلان نمایید که هر دو مجلس انشاءالله شروع شده و هر کس تکلیف خود را دانسته از حدود خود تخطی و تجاوز ننموده؛ و عموم مردم از هر حیث در نهایت آسایش زندگانی نمایند /۶/ ولی چون اشرار تبریز به قدری هرزگی و شرارت و خونریزی کرده و شهر را مغشوش و منقلب نمودهاند و دولت نمیتواند از تنبیه اشرار و مفسدین صرفنظر نماید، این است که دستخط میشود تا شهر تبریز منتظم و اشرار آن قلع و قمع /۸/ و اهالی مظلوم آنجا از شر اشرار آسوده نشوند و امنیت اعاده ننماید، شهر
تبریز از این حکم مستثنی خواهد بود. ۲۷ شعبان ۱۳۲۶ محمدعلی شاه قاجار
جواب
/۱/ میگوید: «به اقتضای حفظ نظم مملکت و دفع مفسدین و انجمنها و اشخاص بیدین.» الخ...
چنانچه کراراً حججالاسلام عتبات -که مرجع دینی شصت میلیون مسلمان اثنیعشری هستند- کتباً و تلغرافاً فرمودند که قوام اسلام و حفظ شریعت و اجرای [حدود] الهی در انعقاد این مجلس ملی است، آیا انفصال چنان مجلس را دفع مفسدین میگویند؟ مبعوثینی که برای تطبیق قانون محمدی -صلعم- حرف میزند بیدین بودند، یا مانع خودسری درباریان؟ آیا عالمی را مثل آقا سید عبدالله و آقا سید محمد -که لوای حریت و اجرای امر قرآن را برافراشته بودند- مفسد بابی میتوان گفت؟
/۲/ میگوید: «بیضهٔ مقدسهٔ اسلام را -که از اولین فرائض و عقاید ماست- حفظ فرماییم.» الخ...
مگر در مذهب شما، ریختن خون مسلمانان، سوختن قرآن و هدم خانهٔ خدا و طویله کردن مسجد سپهسالار را حفظ اسلام میگویند؟ مگر کسی که دائمالخمر و گرفتار هر پستترین شهوات باشد، او را حافظ دین احمدی میتوان گفت؟
/۳/ مینویسد: «حضرت احدیت وجود مقدس ما را حافظ ملک و ملت...» الخ...
اگر از سایر اعمال شنیعهٔ این جاهل بیخبر اغماض شود، همین ادعای فرعونی را چه نامی بدهیم؟ کفر نخوانیم؟ تا حال هیچ نبی و ولی و امامی خود را به عنوان مقدس یاد نکرده، زیرا که قدسیت از صفات خاص الوهیت است. حضرت ختمی مرتبت به آن تقرب و مکانت «انامثلکم» میفرماید؛ عموم مجتهدین و تمام صلحا و عباد خود را داعی، عبد، حقیر مینامند. اما جناب محمدعلی شاه با آن همه فضایح اعمال معلومه، خود را اقدس مینامد و آقا سیدمحمد را بیدین میگوید. خیلی خوب جناب اقدس! کجای قدسیت شما تجویز کرد که مبعوثین ملت و علما و سادات مسلمین را بزنید، ببندید، بکشید، نفی کنید، ریش کنید؟ گیرم اینها مقصر دولت و مجرم سیاسی بودند؛ در قانون کدام دولت مسلم و غیرمسلم، در شریعت کدام رسول و فتوای کدام مجتهد دیندار، بلامحاکمه، بلاثبوت، جرم بلاسؤال و جواب، کشتن، زنجیر کردن، دار کشیدن و سایر فجایع شما را اذن میدهند؟ مگر دین مخصوص شیخ نوری و فیض اقدسیت شما؟ و اگر شما به قانون شریعت اعتقاد ندارید، اقلاً پیرمرد بودند، احترامشان در نزد هر قوم
منظور است، از صنف علما بودند، توقیرشان در نزد هر جاهل واجب بود. از اولاد فاطمه بودند، تمام شیعه و سنی معزز و محترمشان میداشتند؛ لامحاله یک محکمهٔ ظاهری ترتیب داده، از افترا و بهتان به هر یک گناهی بسته و اسنادی داده و میگفتی محاکمه کردم، مجرم شدند، جزا دادم؛ نه این که لباکوف بگیرد، امیر بهادر بکشد، شابشال اعضای بدنشان را قطع کرده به سگها بخوراند و شما هم محض حفظ شریعت شیخ نوری و ایجاب اقدسیت خود تماشا کنید و دلشاد شوید.
/۴/ مینویسد: «حافظ ملک و ملت و نگهبان تاج و تخت...» الخ...
اگر شما درد محافظت مملکت و رعیت دارید، دو سال است در کردستان، عثمانی و اکراد هیجده فرسخ مربع حدود ارومی را تجاوز نموده و اخذ مالیات و گمرک میکنند. بعد از سوختن دویست ده ایران و کشتن زن و بچهٔ مسلمانان و اجرای همهگونه شنایع -که مخصوص اکراد متعصب است- و ایقاع خسارت ۲۵ میلیون تومان، با فریادهای مجلس و روزنامهها و تمام اهالی ایران یک نفر سرباز به فریاد آن سامان و داد رعیت نفرستادید. تا حال در تلگراف یک نفر مخبر، در راپورت یک قونسول، در مکتوب یک ناجر دیده نشده که یک فوج دولتی وارد کردستان شد. حتی در همین شهر شعبان اکراد «شکاک» دو دفعه پوست دولتی را زده، خط تلگراف را بریده، هیئت کومیسیون حدود را محصور گذاشته، باز شما «حافظ ملک و رعیت و نگهبان تاج و تخت» در فکر دیگر و سودای دیگر به سر میبرید. گویا آنجا را ملک ایران و اهالی را تبعهٔ ایران حساب نکردهاید والا بنا به ادعای خودتان میبایست محافظت فرمایید.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/zeynalabdin-maragayi-3-mehemmedeli-sahin-saxta-fermani-ve-cavab
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Gecədən üç saat keçirdi. Səccadənin başında məni yuxu tutdu. Yuxuda gördüm ikindi çağıdır. Gündəki adətim üzrə qəbristanlığa ziyarətə gedirəm. Şəhərdən çıxdım. Uzaqdan bir nəfərin qəbristanlıq tərəfdən gəldiyini gördüm. Yaxınlaşdıqda onu tanıdım. Kor şeyx Qədir idi. Elə yuxu aləmində düşündüm ki, şeyx Qədir iki il bundan əvvəl vəfat eləyibdir, bu o ola bilməz. O, iki il bundan qabaq atlara qoşulan tramvaydan düşüb yıxıldı, elə oradaca vəfat elədi. Çox vaxt olur ki, tramvayda adam ayaq üstə durur, ya da tələsib, gedə-gedə özünü bayıra tullayır. Bu kimi vaxtlarda təhlükə ehtimalı olur. Bu yazıq da tramvay dayanmamış düşmək istərkən yerə yıxılıb, daha ayağa dura bilməmişdi.Həmin şəxs bir qədər irəlilədi, gördüm şeyx Qədirin özüdür. Haman əbası və əmmaməsi, bir əlində əsası, o biri əlində təsbihi var idi. Mənə yaxınlaşan kimi salam verdim, əleykəssəlam cavabını eşitdim. Məndən soruşdu:
Yusif əminin yuxusu, 2Dedim:“Bəs bu uzun məsafəni necə keçib yuxarı qalxacağam?”
Yusif əminin yuxusu, 3edərdik.Yox mənim səbrim, məni öz yanına dəvət elə,
Yusif əminin yuxusu, 4Ayılandan sonra məni əvvəlkindən daha bərk ağlamaq tutdu. Səhər istədim yuxumu Haciyə xanıma nağıl eləyim. Düşündüm ki, dərdini bir daha təzələrəm, yarasını qoparıb duz səpmiş olaram. Çünki bu kimi sözlər müsibəti yada salır, möhnətin, qəmin, kədərin artmasına səbəb olur.Gün çıxandan sonra qəbiristanlığa tərəf yola düşdüm. Gözlərimdən ürək qanı axıdıb, məzarın torpağını islatdım. Doyunca ağlayandan sonra Mirzə Abbasın evinə gedib yuxumu söyləmək istədim. Gördüm Hacı Təbrizi, Rza xan mazandaranlı da oradadırlar. Dünən Firəngistandan gəlmişdilər. İstəyirdilər Haciyə xanıma başsağlığı vermək üçün bizə gəlsinlər.
Başqa şairlərin şeirləri
Axtının bax necə gör yaxşı gözəl halları var,Danışan şirin-şirin farsi-ərəb dilləri var,
Gəncə xanlarınaDəst pədərəm babat,Bürid və kərdə mat,
Cığalı müxəmməs: Ey simbədən, mehri-dərəxşəndə ZüleyxaEy simbədən, mehri-dərəxşəndə Züleyxa,Ey kani-məlahət, ləbi pürxəndə Züleyxa,
BəsdirBəsdir, göz yaşardıb zarıma zar-zar,Səndən, dünyandan da böyükdür dərdim.