بعد از بیداری، گریه‌ای سخت‌تر از اولم دست داد. خواستم صبح خواب خود را به حاجیه خانم بگویم، اندیشه کردم که ریش تازه در دلش خراشیدن و نمک پاشیدن است؛ چه، این سخنان مصیبتش را تازه می‌کند و سبب ازدیاد محنت و غم و المش می‌گردد. وضو گرفته دوگانهٔ معبود یگانه ادا کردم. بعد از طلوع آفتاب به سمت قبرستان رهسپار شده، خون دل از دیده به خاک قبر جاری کرده زمین را گل نمودم. بعد از جزع بسیار، به خانهٔ میرزا عباس رفتم که خواب خود را حکایت کنم. دیدم حاجی تبریزی و رضاخان مازندرانی -که دیروز از فرنگستان باز آمده بودند- در آن‌جا هستند و خیال دارند که با هم به خانهٔ ما آمده حاجیه خانم را سر سلامتی دهند.

رضاخان که مرا دید دست انداخت در آغوشم کشید و صورتم را بوسیده و بوییده گفت: «بوی ابراهیم‌بیگ را از تو استشمام می‌کنم.» و بسیار گریست. تأسف بی‌شمار نمود. بعد از تسکین، خواب خود را از اول تا آخر بدون کم و زیاد نقل کردم، همه را رقت دست داد.

رضاخان گفت: «تعبیر این خواب واضح است. چنان‌که از آثار بعض مقدمات دیده می‌شود، امیدواری زیاد بعد از هزار یأس و نومیدی حاصل می‌گردد.

گذشت محنت هجر و رسید دولت وصل نهاد روی به عمران دوباره این ویران

مایهٔ نیک‌بختی و بهجت و دولت از برکت دعای محبان وطن به میان آمد، دین و دولت قدم به عرصهٔ تمدن نهاده، آب رفته به جوی بازآمده. چند روزی که من به شما مهمان هستم، اگر موفق شدم به تعبیر این خواب اقبال آتیهٔ وطن را شرح و بسط خواهیم داد که بعد از همه این خرابی و زحمات، استقلال و استقبال وطن عزیز را تشکر کنید. بلی! «شکسته استخوان داند بهای مومیایی را!»

«تا خراب اولماسا آباد اولماز.»

Ayılandan sonra məni əvvəlkindən daha bərk ağlamaq tutdu. Səhər istədim yuxumu Haciyə xanıma nağıl eləyim. Düşündüm ki, dərdini bir daha təzələrəm, yarasını qoparıb duz səpmiş olaram. Çünki bu kimi sözlər müsibəti yada salır, möhnətin, qəmin, kədərin artmasına səbəb olur.

Gün çıxandan sonra qəbiristanlığa tərəf yola düşdüm. Gözlərimdən ürək qanı axıdıb, məzarın torpağını islatdım. Doyunca ağlayandan sonra Mirzə Abbasın evinə gedib yuxumu söyləmək istədim. Gördüm Hacı Təbrizi, Rza xan mazandaranlı da oradadırlar. Dünən Firəngistandan gəlmişdilər. İstəyirdilər Haciyə xanıma başsağlığı vermək üçün bizə gəlsinlər.

Rza xan məni görən kimi qollarını açıb bağrına basdı, üz-gözümdən öpüb iylədi, dedi:

“İbrahim bəyin iyini səndən alıram.”

Çox ağladı, heyfsiləndi. Bir qədər sakitləşəndən sonra mən öz yuxumu əvvəlindən axırınadək gördüyüm kimi danışdım. Hamı doluxsundu. Rza xan dedi:

“Bu yuxunun təbiri aydındır. Bir para hadisələrdən duyulur, min ümidsizlik və məyusluqdan sonra artıq indi ümid doğulur.”

Keçdi hicran möhnəti, gəldi səfayi-vəsli-yar,

Üz qoyur abadlığa viranə qalmış bu diyar.

Vətənpərvərlərin duasının bərəkətindən xoşbəxtlik, şənlik və səadətimizin əsası yarandı, dövlətimiz mədəniyyət sahəsinə qədəm qoydu, qurumuş arxa yenidən su gəldi. Sizə qonaq olacağım bu neçə gündə fürsət olsa vətənin səadətindən xəbər verən bu yuxunu təbir etməyə və şərhini söyləməyə çalışacağam. Əziz vətənimizin bütün bu məşəqqətlərə və viranlığa düçar olduqdan sonra istiqlaliyyətə və parlaq istiqbala nail olacağı müjdəsini eşidib şükranəsini yerinə yetirərsiniz. Bəli, "Mumiyanın qədrini sınıq qol bilər".

Ta xarab olmasa abad olmaz.

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Nəsihət toplusunun sonu

مکن کس را به اندک ظن باطل عقوبت، تا پشیمانی نیارد!که چون شک در یقین گردد هویدا پشیمان کرده را سودی نیارد

6 dəq
Mikado nitqinin tərcüməsi

ترجمهٔ نطق اعلی‌حضرت «میکادو»ایمپراتور ژاپون در اول روز تأسیس مجلس پارلمان، اعلان مشروطیت به ملت خوش‌عاقبت و ترک استقلال [استبداد] و شمه‌ای از وطن‌پرستی و جوان‌مردی ژنرال نوژو در جنگ «پورآرتور» و فدا کردن دو فرزند خود و پاداش مرحمت‌های پادشاه جوان‌بخت که به ملت مشهود فرموده بودند.

5 dəq
Yaponiyanın tərəqqisi və yapon qadınları

از این چند بیت مثنوی، از هزار یک تعریف و تمجید این ملت جوان‌بخت خوش‌عاقبت ژاپون، آن‌چه شاید و باید ثمرهٔ نطق اعلی‌حضرت «مقادو» چه درجه سبب ترقی محیرالعقول این ملت گشت مفهوم نمی‌شود، دریغ آمدم که در این موقع شمه‌ای از هزار یک ترقیات فوق‌العادهٔ این گروه خوش‌بخت را ذکر ننمایم.چون مقام اوج این طایفهٔ خلق‌الساعه گشته، زیرا که چهل سال پیش نه از ایشان اسمی و نه رسمی بود، مجهول عالم بودند، در اندک زمان چنان اوج کردند که عبرة للناظرین گشتند و سرانگشت عموم سیاسیون روی زمین به دندان حیرت گذاشتند، جهت عبرت هر قوم و ملت کرورها کتب تصنیف و تألیف کرده در مطبوعات عالم -به‌غیر از ایران- باب‌التجارای مفتوح شد؛ هر صاحب غیرت و حمیت جلدی خریده با کمال میل و رغبت به مطالعه‌اش می‌پردازد و این ملت به حدی در شرق و غرب عالم نام بلند حاصل کردند که اگر چنان‌چه «اویاما» سردار بری و «توغو» امیرالبحر را در پایتخت‌های امریک و اروپ به یک اطاق بگذارند و اعلان کنند که دیدار «توغو» و «اویاما» را نشان می‌دهیم به دخولهٔ یک تومان، از خُرد و بزرگ رغبت کرده دخولیه را داده و ایشان را می‌بینند و تماشا می‌کنند که در چه هیکل و قیافه هستند و ملیون‌ها از این‌رو ثروت می‌توان اندوخت و حال آن‌که غیر از جوهر بنی‌آدم چیز دیگر نیستند و کسانی هستند که پانصد تومان می‌دهند که نیم ساعت با ایشان مصاحبت نمایند و اشخاصی هستند که چندین هزار تومان مایه گذاشته این‌ها را دعوت می‌کنند به مهمانی. این شهرت و عزت حاصل نشده مگر از شاه‌پرستی و وطن‌دوستی و از حسن تربیت و علم اخلاق و دیانت و امانت ایشان که در نزد دوست و دشمن عزیز و محترم داشته نام نیکو در جهان به یادگار گذاشتند. چون از بنی نوع ما هستند، لازم آمد که ترجمهٔ حال ایشان تذکره شود به نام انسانیت، والاّ ما مأمور نیستیم اخلاق حسنه را در بی‌دینی دیده بپوشانیم. آیین و مذهب امری است که

18 dəq
Vətənə niyaz və nəsihətlər

ارباب دانش می‌دانند که در میان این ملت ز زن، مرد، غنی، فقیر، عالم، جاهل، شیخ و شاب چه شورش و غوغاست، چه دست و پا می‌زنند، عشق وطن پروانه‌وار چه‌سان‌شان به دور شمع سلطنت و حفظ استقلالیت دولت می‌گرداند. در کاغذ خود مادام اویاما می‌گوید: «۱۷۰۰۰۰ زن تربیت کردم که در پرستاری مجروحین مشغول‌اند.» معلوم است اعضای هیئت خیریه که مرکب از دویست و پنجاه هزار زنان است، هیچ‌یک به مفت اسم خودشان را اعضا نتوانند نهاد، از ده تا صد تومان باید پول بدهند تا آن‌که نامشان قید به دفتر و مفتخر شوند. بلی! در مقابل عشق حقیقی وطن هیچ‌جای تعجب نیست. این اعضا تمام درس خوانده و عالمه و از زنان کبار ملت‌اند. از طبقهٔ فقرا و همت و حمیت آن‌ها یکی را جهت نمونه ذکر نماییم: وقتی اعلان جنگ شد، یک نفر دهاتی رفت به دیوان‌خانه عرض نمود: «من می‌خواهم سرباز داوطلب باشم، جنگ بروم.» بعد از رسیدگی، جوابش دادند: «قانون اجازه نمی‌دهد و تو را قبول نتوانیم کرد، جهت آن که مادر پیری داری و تو را لازم است مواظبت حال مادر پیرت کنی.» هر چه اصرار کرد، ردش نمودند. مأیوس و غمین برگشت، در حالت یأس و گریه به مادر خود کیفیت را گفت: «چه شدی برادرم زنده بودی که من محروم از این فیض نماندمی؟ تمام رفقایم رفته فیض ثواب شهادت را در راه وطن دریافته، مرا به بهانهٔ آن‌که مادرت بی‌پرستار است محروم از این شرف ابدی نمودند.» این را می‌گفت و به های های می‌گریست، مادرش در اطاق دگر رفته کارد تیزی را حواله به دل پاک که از حب وطن پر بود می‌نماید و فریاد می‌زند: «بیا پسر جان! آن وجود که مانع از آرزوی قلبی تو بود از میان برخاست. بعد از مرگ من، عذری دیگر برای قبولی در سرای تر نماد. برو با دشمن وطن بجنگ!»بالجمله، این‌ها نه خودنمایی و نه برای مکافات دنیوی است، بلکه مذهب وطن‌پرستی و شاه‌پرستی ایشان است.

9 dəq

Başqa şairlərin şeirləri