ترجمهٔ نطق اعلی‌حضرت «میکادو»

ایمپراتور ژاپون در اول روز تأسیس مجلس پارلمان، اعلان مشروطیت به ملت خوش‌عاقبت و ترک استقلال [استبداد] و شمه‌ای از وطن‌پرستی و جوان‌مردی ژنرال نوژو در جنگ «پورآرتور» و فدا کردن دو فرزند خود و پاداش مرحمت‌های پادشاه جوان‌بخت که به ملت مشهود فرموده بودند.

از چند بیت مثنوی -که مقدمهٔ مطالب و تفاوت وطن‌پرستی ملت ایران و ژاپونیان بود- صرف‌نظر نمودیم، از وسط آغازیم:

اگر نگذری از خیال خودی نخواهی تو دانست نیک از بدی

همین عالمانی ز فرس و عرب تو را چون رهانند ز رنج و تعب

به صیدت فرنگ پدر سوخته کمین کرده و چشم بر دوخته

نه تازی بداند، نه فُرس دری محال است از مکرشان جان بری

نترسند ز آیه، نفهمند شعر ز مثقال ذره، نه از شر و خیر

تواضع، تعارف نیاید به کار چه این فتنه‌ها خواری آرند بار

ز سعدی به خوانی اگر شعر چند ز قول ارسطو دهی هر چه پند

ز بعد دو صد آن همه گفت‌وگو جوابت جز این نیست: «هذیان مگو!»

گذشته زمان لسان فصیح ز حب وطن گو، به نطق ملیح!

که حب وطن غیر از این ماجراست اگر داریش، شأن و عزت تو راست

چو طالب شوی مسکن حب بجو برو یک‌سره تا به شهر توکو

ز حب وطن اندر آن مدرسه عقیده درست است بی‌وسوسه

بگوید معلم به نوباوگان «ز حب وطن صرف و نحوی بخوان!»

گر بت پرستند آموزگار بهل بت بر ایشان بیاموز کار

چه سان می‌پرستند خاک ژپون که از عزمشان خصم گشته زبون

چه سان بدل سازند مال و عیال بدون تأمل بدون خیال

به نیکو عقیدت، به نیات پاک چه خون‌ها بریزند بر روی خاک

ز حب وطن از صغار و کبار به عزم مصاف عدو رهسپار

جهاد است، از فرض حفظ وطن مجاهد شدن خون خود ریختن

برادار گوشی به من ای عمو ز حب وطن بین چه گفته «نوژو»!

بگفت: ای وطن پاک مأوای من برای تو این شور و غوغای من!

فدای تو کردم دو فرزند خویش نثار رهت با پیوند و خویش

برفت ار دو فرزند، گو خوش رود بقای تو ما را از آن خوش بود

از امروز تا بعد پنجاه سال نه فرزند ماند، نه من، نه عیال

بقای وطن جمله دلخواه ما به عزت بپاید شهنشاه ما

وطن ای تو را شهرها چون عدن وطن ای تو را نهرها لبن

وطن آب کوثر یکی جوی توست وطن مشک و عنبر هم از بوی توست!

به از نخل طوبی است بید وطن ابد زنده نام است، شهید وطن

چه خوش مادری پاک‌دامن وطن که فرزند زادی هزاران چو من

مرا پروریدی در آغوش خود به عزت رساندی تو بر دوش خود

ز بطن تو آمد مقادوی ما بیفزود بر شوکت و عز اوی ما (!)

جهان را سراسر گرفت عدل و داد کران تا کران، داد مردی بداد

برافکند بنیان جور و جفا به دل‌های افسرده داده صفا

اگر صد هزاران چو من جان نثار تصدق شود بر چنین حکم‌دار

روا باشد آن خسرو فرهی‌ست سزاوار دیهیم شاهنشهی‌ست

به ملت چه آثار نیکو نهاد سعادت به اهل جهان برگشاد

چو اجداد او رب اجلال بود خودش شهریار نکو فال بود

چو در ذات او عدل بودی سرشت ز سر؛ نخوت کبر ربی بهشت

یکی محفلی ساخت هم‌چون بهشت در آن تخم‌های سعادت بکشت

سران سپه را صلا داد عام گروه رعیت خواص و عوام

چو جمع آمدند از صغیر و کبیر ز اصناف و اعیان، امیر و وزیر

بیان کرد یک خطبه از افتخار فرو ریخت بس لؤلؤ آبدار

چو گل برشکفت و بسی در بسفت چو غنچه بخندید و اندرز گفت

نخستین نویدی‌ست ز امروز بعد همین روز را عید دانید سعد

سرا تاج و تخت و چنین سلطنت چه بار آورد این به‌جز ملعنت؟

چو اجداد من خبط کردند بس تبری نمودم من از آن هوس

نیم رب‌الارباب، من بنده‌ام ز مادر پدر نیز زاینده‌ام

منم کمترین بندهٔ کردگار خداوند بخشندهٔ داد دار

برادر مرا هست اهل وطن جدایی ندارند هر یک ز من

خیالم شما را نجاتی دهم همه کار ملت به شوری نهم

چه ما را بسی آز و [حرص] و هواست به‌جز راه شورای رفتن خطاست

به صوت جلی گویمت های و هی که دشمن رسد این زمان هان ز پی

اگر دشمن آرد نهیب مهیب کجا عاقبت هست ما را نصیب؟

همین به ز پا خارِ نکبت کنیم به زیر قدم‌های «چار» افکنیم (!)

ببندیم راه هجوم عدو نهیب آورد گر به ما رو به رو

چه اندرزها گفت شیخ عجم به سعدی ز وراث جمشید جم

بد اندیش را نیک و شیرین مبین که ممکن بود زهر در انگبین

نگویم ز چنگ بد اندیش ترس در آوازهٔ صلح ازو بیش ترس

بسا کس که روز آیت صلح خواند چو شب شد، سپه بر سر خفته راند

ره فتنه امروز محکم بگیر که فردا نباشد تدارک‌پذیر

اگر بر نیاریم تیغ از نیام به مردی ز ما برنیارند نام

همین پند را، هم‌چو پند پدر همیشه بدارید اندر نظر

نوای سعادت کشم پشت‌بام صلا در دهم جملگی خاص و عام

نخسبیم و استیم شب روز را به دست آوریم فش فیروز را

بیاریم هر گونه آموزگار بگیریم زیشان فرا کارزار

بسازیم و ریزیم توپ و تفنگ مهیا شود جمله آلات جنگ

در این عرصهٔ لاتناهی شرق جوانان به خون گشته باشند غرق

به چوگان ربائیم گوی مرام به عزت گذاریم عمر تمام

به جنگ آوریم طرق مقصود را کشیم زیر ران پیل محمود را

چنان گستریم شطرنج کار پیاده فزونی [کند] بر سوار

کنیم حمله بر لشکر غربیان که تا شهر «مسکو» بپیچد عنان

رخ نیلگون باز گردد وزیر شود روز روشن به چشمش، چو قیر

به اندوه و حسرت گذارد حیات چو بیند عدو، شاه ماندست مات

مپندار کاین کارها مشکل است کسی را که حب وطن در دل است!

وطن لیلی خوش خط و خال ماست ز عشقش چو مجنون شویم ار رواست

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 20

Firənglinin dili ilə deyilən sözlərə qulaq asdıqdan sonra İbrahim bəyin rəngi qaçdı. Qulaqlarının dibinədək zəfəran kimi saraldı. Gördüm daha oturmaq iqtidarında deyil. Tez kalyaska tutub evə gətirdim. Birbaş öz otağına getdi. Hövsələsiz olduğuna görə onunla heç bir söhbət eləmədim. Öz mənzilimə gedib istirahət eləmək istədim. Bir saatdan sonra Hacı Məsud gəlib dedi:“Xanım yatıbdır, sən gəl gör ağa nə üçün ağlayır?”

23 dəq
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 21

O, qadınlar kimi hönkür-hönkür ağlayıb, nohə deməyə başladı. Haciyə xanım və bədbəxt Səkinə qaçıb qapının dalında dayanaraq nə hadisə üz verdiyini bilmək istədilər. Mən qonaqlara işarə elədim. Onlar durub getdilər. Haciyə xanım və Məhbubə otağa daxil oldular. Xanım dedi:“Oğlum, oğlum, nə xəbərdir? Nə olubdur?”

6 dəq
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 22

بعد رنجوری سه سال اندر عذاب / رفت گر می‌بینمش آید به خوابز آستین دست محبت برفراز / اندک اندک پرده بالا رفت باز

5 dəq
Xatimə

از آن‌جایی که هر کتاب را خاتمه‌ای در کار است، لهذا در این کتاب مستطاب -که راجع به حب وطن می‌باشد- مناسب‌تر خاتمه‌ای جز بیان ترقیات دولت و ملت ژاپون ندیدم. در این مقام چند مطلب ملحوظ است.اول: بعض سخن‌های رضاخان مازندرانی را که حکایت کرده تصریح نمایم.

26 dəq

Başqa şairlərin şeirləri