Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
بوفور فضیلت محلیست و شعر او از خباثت و معایب معرا، بسرعت فهم وحدت طبع موصوف و بحسن خلق و کثرت تواضع معروف است در شعر و انشاء و معما نیز بی بدل عالم است و از جمله نتایج طبع و قاد او کتاب سرو و تذرو است که در بحر شاه و درویش گفته و قصاید و غزلیات او اکثر مقبول و مرغوبست این دو بیت را که در درازی شب گفته از مثنوی مذکور ثبت افتاد :چون سفیدی میان مشق سیاه
Qasımım, zülfi-xəmin üzdə hüveyda görünürQasımım, zülfi-xəmin üzdə hüveyda görünür,Bu əcəbdir ki, gün üzrə şəbi-yelda görünür.
Əl çalanUlusun düşməninə əl çalan alçaqlardır,Yapalaqlarla düşüb alçalan alçaqlardır.
Qitə 33خدایگانا با تو زمانه ساخته باددلت فروخته باد و تنت فراخته باد
Müləmmə 41بنانک مستعد بالنوالو شأنک غالب فی کل حال
Narazıyam, ey gül, mənə imdad eləsən dəNarazıyam, ey gül, mənə imdad eləsən də,Naşad eləyən könlümü dilşad eləsən də.
Qəzəl 4325از زیر خاک ناله ما میتوان شنیدبیرون باغ نیز نوا میتوان شنید
Rübai 80O xumar gözlərin necədir, canan?Varmı badamında püstə kimi qan?
Qəzəl 784دیده بسیار نگه کرد به هر بام و دریبجزو در نظر عقل نیامد دگری
Qəzəl 99Mənim bu halimə ol ay nədən nəzər qılmaz,Gəlirsə bircə gün, amma bir ay güzər qılmaz.
Senün ışkundan özge nola hâsılSenün ışkundan özge nola hâsılKi ol bâkî durur özgesi zâ'il
Üç qara xəbərBu gün mən üç xəbər eşitmişəm. Doğrusu, başımdan deyəsən, bir ağrı tutub, az qalıram özümü öldürəm.Biri budur ki, Məhəmmədəlini taxtdan yendirdilər. Hələ bu məlum. İkinci xəbər budur ki, Bakıda hər nə qədər adlı müsəlman var, – hamısını bir-bir qatıblar “qazamata”. Ay, vay, nə yaman günə qaldıq! Dəxi Bakının nə ləzzəti? Dəxi bundan sonra ümidimizi hara bağlayacağıq? Heyif, heyif, evimiz yıxıldı. Dünyada az-çox şöhrətimiz Bakı ilə idi. Tamam yer üzündə Bakı yada düşəndə hamı bilirdi ki, bəli, yer üzündə müsəlman da var imiş. Amma indi, amma indi? Vaveyla! Əgər bir az belə getsə, dəxi heç, heç və heçdən də heç.
Qəzəl 111خرد مستست و دل مستست و جان مستبسودایت روانِ ناتوان مست
Qara saçın ki, zülmatındadur nurQara saçın ki, zülmatındadur nur,Anın adıdurur nurən-ə’lanur.
Töhfeyi-Sami, bölmə 308جوانی بغایت دردمند و بی تعین است و بسی فضایل دارد. از جمله در رمل و نجوم از بی نظیران است و بر دقت ذهن و وقوف بر غث و ثمین شعر از بی بدلان است طبعش در اصناف و اسالیب سخن چسبان چنانکه از اشعار او قیاس توان کرد :کجا در خاطر آن مه در آیم
Sərməst namazə gəlməsəydi əshabSərməst namazə gəlməsəydi əshab,Heç ayə gəlib həram olmazdı şərab.
Hər kəsin dünyada öz dünyası varHər kəsin dünyada öz dünyası var,Sənət dünyası var, söz dünyası var.
Qitə 38یاد نیاری ز قندهار وز نو شادنیز نگوئی حدیث بصره و بغداد
Müləmmə 42قد قدم العید عائدا بجلالفاسق لنا قهوة بایمن فال
Gözəlim, el duyar axır, mənə az qaş-göz elə!Gözəlim, el duyar axır, mənə az qaş-göz elə!Bir də aldanmaram, ölsəm də, vəfasız gözələ.
Qəzəl 4401Mey qədrini ol zahidi-biganə nə bilsin,Ömründə ələ almadı peymanə, nə bilsin.
Rübai 82Yarım gəmidədir, əsir ruzigar,Gözlərim yaş töküb, dəniz yaradar.
Qəzəl 790من به هر جوری نخواهم کرد زاریزانکه دولت باشد از خوی تو خواری
Qəzəl 110Bir can ki, ondan almaya azar hardadır?Ondan deyil o kəs ki, tələbkar hardadır?
Vakt-ı seher ki gözlerün atdı yüregüme seherVakt-ı seher ki gözlerün atdı yüregüme seherDilde cefâmuzı hatun yazdı çü nakş fî'l-hacer
MətbəəMən necə vəsf edim şəhənşahıMəhü, xurşidrüxi-fələkcahi
Qəzəl 112دلم از عشق تو مست است و جان مستجهان مست و زمین مست، آسمان مست
Şahidi-laşərikə ləh şol sənəmin camalıdırŞahidi-laşərikə ləh şol sənəmin camalıdır,Leysə kəmislihi anın nun ilə mimü dalıdır.
Töhfeyi-Sami, bölmə 314از شعرای هرات است بلطف و صفای ذهن موصوف بود و بمهارت در فن شعر خصوصا معما معروف چنانکه در آن باب رساله ای در سلک تحریر در آورده و این معما باسم ادهم خوبست :نی مرا یاد کند نی برد از یاد مرا
Meyxanə tərəf amandı, var, ey saqiMeyxanə tərəf amandı, var, ey saqi,Gör xümdə əgər şərab var, ey saqi!