İkinci pərdə
Содержание
Страница 3 из 5 · 40%
On birinci şəkil
İran şahzadəsi və Məliküldövlə.
Şahzadə
Siz, bu xan qızı Xurşidbanunun əməlinə baxın?! Böyük İran səltənətinin vəliəhdini rədd eləyib, Cənubi Azərbaycandan qaçmış bir gədəyə ərə gedir?! (Şərab içir) Xeyrini-şərini başa düşən deyil sənin bu Azərbaycan millətin, Məliküldövlə...
Məliküldövlə
Siz məni rəncidəxatir eləyirsiniz, qurban... Məgər, məndə azərbaycanlılıqdan bir əlamət qalmışdır?
Şahzadə
Lakin bir həqiqət var ki, İran taxtına mənim yolum Cənubi Azərbaycandandır. Cənubi azərbaycanlılar İran şahının siyasətindən bərk incikdirlər. Biz bundan bə qədri qüvvə istifadə etməliyik! Düşündüm ki, İbrahim xanın nəvəsi Xurşidbanu ilə evlənmək məni azərbaycanlılarla qohum edər. Onlar da bu ali qohumluğa binaən mənim vədlərimə inanıb, taxta sahib olmağıma kömək edərlər. Özləri də vuruşmağı bacaran cəsur millətdir.
Məliküldövlə
Onlar rusları üstün tuturlar, qurban...
Şahzadə
Bəs, dini-islam? Məgər, onlar bunu düşünmürlərmi?
Məliküldövlə
Xeyr, qurban, düşünmürlər. Xurşidbanu cavanları dəstə-dəstə Rusiyada təhsil almağa göndərir...
Şahzadə (əsəbi)
Nəhs gətirmə, baba! Siyasət əzm və hərəkət tələb edir. (Şərab içir) Günü sabah sən Xurşidbanuya mənim adımdan qiymətli bir hədiyyə apararsan, qoy elə güman etməsin ki, mənimlə izdivaca razı olmadığı üçün ondan incimişəm.
Məliküldövlə
Bə görmədinizmi, o məni necə bihörmətliklə qovdu?
Şahzadə
Eybi nə darəd, baba, siyasət tələb edir, bu üzünə tüpürürlər, o biri üzünü çevir. Sonra Təbrizə, Əhrə, Cənubi Azərbaycanın başqa şəhərlərinə gizli adamlar göndərib, onlara vəd edilməlidir ki, əgər, mənə kömək eləsələr, taxt-taca sahib olan kimi məşrutə verərəm.
Məliküldövlə
Onlar buna inanarlarmı?
Şahzadə (əsəbi)
Nəhs gətirmə, baba! İnandırmaq lazımdır.
Məliküldövlə
Bə çeşm, qurban.
Şahzadə
Məgər, şeytanın belə ağlına gəlməyən hiylələrlə məlun qardaşımı İran taxtına çıxaran sən olmadınmı?
Məliküldövlə (yana-yana)
Amma bunun müqabilində, o, taxta əyləşən kimi mənim boynumu vurdurmaq istədi.
Şahzadə
Bilirsən ki, anamız məni gizlincə xəbərdar etməsəydi, o xain qardaş mənim də gözlərimi çıxartdıracaymış. Şübhələnirmiş ki, mənim taxt-tacda gözüm var. Eybi nə darəd. Mən İran taxtına çıxan kimi səni vəziri-əzəm eliyəcəyəm. Bəli!.. Bəli!.. Vəziri-əzəm!
Məliküldövlə
İnşallah.
Şahzadə
İndisə, get rəqqasəni göndər bura. Qapıçıya da tapşır ki, heç kəsi mənim yanıma buraxmasın. Hərəmbaşına da desin ki, mən bu gecə istirahət etmək istəyirəm.
Məliküldövlə
Bə çeşm.
Şahzadə
Di xub...
Məliküldövlə çıxır. Təhminə kor kamançaçı ilə gəlir. Kor kamançaçı çalır. Təhminə
[Mənbənin skanında burada mətn itib.]
On ikinci şəkil
Qala rəisinin otağı. Qala rəisi, Zahir bəy, Fərəc bəy, Mixaylov. O, ara-sıra nə isə yazır.
Qala rəisi (əsəbi)
Məsələ aydındır! Bu, bizimlə İran şahının arasını vurmaq üçün təşkil edilmiş bir provakasiyadır. Bəli! Bəli, provakasiya!
Fərəc bəy
Da... da... Elədir ki, var!
Zahir bəy
Bəndeyi həqiriniz də, o fikirdədi, cənab rəis.
Qala rəisi
Beynəlxalq vəziyyətin indiki şəraitində bizi ittiham eləyib, özünə borclu çıxarmaq üçün İran şahına bəhanə lazımdır! Cənab Zahir bəy, sizcə kimlər ola bilər bu işin təşkilatçıları?
Zahir bəy
Cənab rəis, hayana çevirsən bu cinayətin bir ucu gedir çıxır Xan qızı Xurşidbanunun sarayına!
Fərəc bəy
Da... da... Elədir ki, var.
Qala rəisi
Nəyə görə siz bu fikrə gəlmisiniz, cənab Zahir bəy?
Zahir bəy
Mən dəfələrlə qulluğu şərəfinizə ərz etmişəm ki, Xurşidbanunun təşkil elədiyi “Məclisi-üns” əlahəzrət imperatora düşmən kəsilmiş siyasi bir ocağa çevrilmişdir. Onlar “Məclisi-üns”də şerdən çox siyasətdən, azadlıqdan danışırlar.
Qala rəisi (əsəbi)
Hansı azadlıqdan?
Zahir bəy
Məlumdu hansı azadlıqdan...
Qala rəisi
Yoxsa, dekabristlərin cinayətkar xülyaları buralara da gəlib çıxmışdır?! Yoxsa, qorxmurlar onlar imperatorun divanından?!
Zahir bəy
Vəliəhd öldürülən gecənin səhəri Xurşidbanunun baş mehtəri Muradalı yox olmuşdur. Muradalı isə, Xurşidbanunun ərə getdiyi Seyid Hüseynin xalası oğludur.
Fərəc bəy
Da... da... Elədir ki, var...
Qala rəisi
Şahzadə öldürülən gecə həmin Muradalını onun sarayının yanında görüblər... Belə düşünmək olar ki, Seyid Hüseyn Təbrizin keçmiş hakimi Şahzadəni öldürmək üçün Cənubi azərbaycanlılar tərəfindən göndərilmiş bir terrorçudur!
Fərəc bəy
Da... da... Elədir ki, var.
Mixaylov (qəzəblə)
Fərəc bəy, imkan verin!
Qala rəisi (Mixaylova)
Sakit.
Zahir bəy
Digər tərəfdən, cənab rəis, İbrahim xanın nəvəsi, Mehdiqulu xanın qızı Xurşidbanunun lüt bir Cənubi azərbaycanlı gədəsinə ərə getməsi özü də çox qəribə deyilmi? Bu əcayib əhvalat bütün zadəganları qəzəbləndirmişdir! Həmin Seyid Hüseynin də taxt-tac əleyhinə necə qəzəbli nitqlər irad etdiyini sizə demişəm. Mən öz millətimin halına yanıram, cənab rəis, onlar bizi əlahəzrət imperatorun nəzərindən sala bilərlər.
Fərəc bəy
Da... da... Elədir ki, var.
Qala rəisi (qalxaraq)
Yaxşı, cənab Zahir bəy, biz, Şahzadənin öldürülməsi ilə əlaqədar qalaya gələn canişin həzrətlərini qarşılamağa getməliyik. Əlahəzrət hökuməti sizin xidmətinizi yenə də əvəzsiz qoymaz.
Zahir bəy
Mən əlahəzrət imperatorun sadiq quluyam.
Qala rəisi
Rica edirəm, bu biri qapıdan çıxasınız.
Zahir bəy (kinayəli təbəssümlə)
Başa düşürəm. (Çıxır)
Qala rəisi
Bu qrafoman şairin söylədiklərini yazdınmı, Seryoja?
Mixaylov
Yazdım. Ancaq bu hərif qrafoman olmaqdan savayı, həm də, satqının biridir. Həmvətənləri bunu əclaf bir adam kimi tanıyırlar.
Qala rəisi
Bizə nə dəxli var ki, Zahir bəy istedadsız şairdi, əclafdı... Adı şairdir, qurtardı. Elə deyilmi, cənab Fərəc bəy?
Fərəc bəy
Da... da... Elədir ki, var.
Mixaylov
İvan Petroviç, mən Zahir bəy kimi şərəfsiz bir vəzifəbazın “Məclisi-üns” haqqında, Xurşidbanu və onun əri Seyid Hüseyn haqqında dediklərinə inanmıram!
Qala rəisi
İnanmaq lazımdır! Yoxsa, azərbaycanlıları sən Zahir bəydən, Fərəc bəydən yaxşı tanıyırsan? (Qəzəblə) Kim səni vəkil eləyib ki, bu qaçaq-quldur tuzemləri müdafiə eləyəsən?
Mixaylov
Onlar tuzem deyil, İvan Petroviç!
Qala rəisi
Bura bax, Seryoja! Sən mənim arvadımın yaxın qohumu da olsan, unutma ki, dayın bir dekabrist kimi tutulub sürgün edilmişdir! (Qışqırır) Sən əlahəzrət imperator hökumətinin zabitisən!
Mixaylov
Bu o demək deyil ki, mən gözlərimi yumub, hər şeyi kor-koranə qəbul edəm. Ədalət lazımdır!
Qala rəisi
Bizim üçün ən böyük ədalət əlahəzrət imperatorun şərəfini qorumaqdır! Aydındırmı?
Mixaylov (dərindən nəfəs alaraq)
Aydındır!
İşıq sönür
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/ilyas-efendiyev-xursidbanu-natevan-ikinci-perde
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
Vanya yüzbaşının evinin yaşıl tənəklər arasında görünən eyvanı. Vanya libasını dəyişib, özünü azərbaycanlı kəndli şəklinə salıb. Güzgü qabağında dayanaraq, üzünə qoyduğu uzun saqqalı düzəldir. Arvadı Haykanuş daxil olur.*Vanya** (*gözünü güzgüdən çəkməyərək*)
On yeddinci şəkilƏbülfət xanın qərargahı. Əbülfət xan çadırdadır. Yavər daxil olur.*Yavər**
On səkkizinci şəkilİbrahim xanın iqamətgahı. Yavər daxil olur.*Yavər**
On doqquzuncu şəkilKürəkçay sahilində general Sisyanovun qərargahı. Böyük çadır. General Sisyanov, mayor Lisaneviç və Vanya.*Sisyanov**
Стихи других поэтов
Gəlmiş ol alicənabın qasidi istər tüfəngEy gözüm, nəzzarə qıl, bax hər yana axtər tüfəng
Təcnis: Rəxtin al geyimiş bağçaya gedirRəxtin al geyimiş bağçaya gedir,Başına götürmüş buta bağları,
Haray, harayZülm eyləyib bu gərdişi-dövran, haray haray!Ömrüm yetişdi axıra, ey can, haray, haray!
EyləməTutu quşu, gəl, Allahı sevirsən,Mənim sirrim xalqa bəyan eyləmə,