Хосров и Ширин, глава 6
Что такое маснави?
Маснави: длинная поэма, где каждый бейт рифмуется внутри себя; обычно эпос или повесть.
چو طالع، موکبِ دولت روان کردسعادت، روی در روی جهان کرد
خلیفتوار نور صبحگاهیجهان بستد سپیدی از سیاهی
فلک را چتر بُد، سلطان ببایستکه الحق چتر بیسلطان نشایست
در آوردند مرغانِ دُهُلسازسحرگه پنج نوبت را به آواز
بدین تخت روان با جامِ جمشیدبه سلطانی برآمد نام خورشید
ز دولتخانهٔ این هفت فغفورسخن را تازهتر کردند منشور
طغانشاهِ سخن بر مُلک شد چیرقراخانِ قلم را داد شمشیر
بدین شمشیر هر کاو کار کم کردقلم شمشیر شد دستش قلم کرد
من از ناخفتن شب مست ماندهچو شمشیری قلم در دست مانده
بدین دل کز کدامین در درآیم؟کدامین گنج را سر برگشایم؟
چه طرز آرم که ارز آرد زبان را؟چه برگیرم که در گیرد جهان را؟
درآمد دولت از در شاد در رویهزارم بوسهٔ خوشْ داد بر روی
که کار آمد برون از قالب تنگکلیدت را گشادند آهن از سنگ
چنین فرمود شاهنشاهِ عالمکه عشقی نو برآر از راهِ عالم
که صاحبحالتان یکباره مردندز بیسوزی همه چون یخ فسردند
فلک را از سرِ خنجرزبانیتراشیدی ز سر مویِ معانی
عطارد را قلم مسمار کردیپرند زهره بر تن خار کردی
چو عیسی روح را درسی درآموزچو موسی عشق را شمعی برافروز
ز تو پیروزه بر خاتم نهادنز ما مهرِ سلیمانی گشادن
گرت خواهیم کردن حقشناسینخواهی کردن آخر ناسپاسی
و گر با تو دمِ ناساز گیریمچو فردوسی ز مزدت باز گیریم
توانی مهر یخ بر زر نهادنفقاعی را توانی سر گشادن
دلم چون دید دولت را همآوازز دولت کرد بر دولت یکی ناز
وگر چون مقبلان دولتپرستیطمع را میل در کش باز رستی
که وقت یاری آمد یارییی کندرین خون خوردنم غمخوارییی کن
ز من فربهتران کاین جنس گفتندبه بازوی ملوک این لعل سُفتند
به دولت داشتند اندیشه را پاسنشاید لعل سُفتن جز به الماس
سخنهایی ز رفعت تا ثریابه اسبابِ مهیا شد مهیا
منم روی از جهان در گوشه کردهکفی پستِ جوین رهتوشه کرده
چو ماری بر سر گنجی نشستهز شب تا شب به گِردی روزه بسته
چو زنبوری که دارد خانهٔ تنگدر آن خانه بود حلوای صدرنگ
به فَرِّ شَه که روزی ریز شاخ استکَرَم گر تنگ شد روزی فراخ است
چو خواهم مرغم از روزن درآیدزمین بشکافد و ماهی برآید
از آن دولت که باد اعداش بر هیچبه همّت یارییی خواهم دگر هیچ
بسا کارا که شد روشنتر از ماهبه همّت، خاصه همّت، همّتِ شاه
گر از دنیا وجوهی نیست در دستقناعت را سعادت باد! کآن هست
Tale dövlət quşu uçuran zaman
Dünya xoşbəxtliklə rastlaşdı haman.
Səhər xəlifəsi - günəş doğaraq,
Nurilə zülməti qovladı iraq.
Sultanla gözəldir fələyin çətri,
Sultansız bu çətrin varmıdır qədri?
Quşlar səhər-səhər gəlib həvəsə,
Verdilər beş növbə birdən səs-səsə.
Xurşid adlı biri ayağa durdu,
Cəmşid camı ilə taxta oturdu.
Sözün Tuğan şahı girib meydana,
Qılınc verdi qələm Qaraxanına.
Hikmət sarayından yeddi ölkənin
Sözlər təzələndi, yayıldı min-min.
Dönüb bir qılınca bu qadir qələm,
Az işləyən əli eylədi qələm.
Yuxusuz gecədən məst olmuşam mən,
Qələm bir qılıncdır, düşmür əlimdən.
Mən hansı qapıdan girim, dürr saçım?
Hansı xəzinənin ağzını açım?
Nə zinət verim ki, dünya bəzənsin?
Nədən yapışım ki, el əhsən desin?
Səadət xoş üzlə qapımdan girdi,
Öpdü üz-gözümdən, şadlıq gətirdi,
Dedi: - İşin müşkül deyildir daha,
Baxtın uğursuzluq görməz bir daha.
Dünya şahənşahı buyruq verdi ki,
Gətir tarixlərdən bir yeni sevgi.
Nə ki, hal əhli var, ölüb gedirlər,
Donurlar buz kimi hey birər-birər.
Sən dil xəncəriylə göy təpəsindən
Məna tüklərini təraş etmisən.
Ütarid qələmin sən etdin mismar,
Zöhrə ipəyindən doğdu tikanlar.
Ruhlara dərs öyrət sən İsa kimi,
Eşqdən şam yandır bir Musa kimi.
Üzüyə firuzə qaş salanda sən
Bizdən Süleymantək əta görərsən.
Layiqilə sənin qədrini bilsək,
Sən də naşükürlük etməzsən, bişəkk.
Çəkdiyin əməyə verməsək dəyər,
Səni Firdovsitək incitsək əgər,
Qızıla buz möhrü vuraraq həmən
Bir pivəsatana onu verərsən.
Xoşbəxtlərtək əgər dövlət sevənsən,
Tamahı məhv elə, qurtar əlindən.
Könlüm səadətlə olub həmavaz,
Sevindi, dövlətə eylədi bir naz:
- Kömək vaxtı gəldi, mənə yardım et!
Bu qəmli çağımda imdadıma yet!
Qüdrətli və ustad şairlər, bəli,
Şahlar köməyilə deşdilər ləli.
Dövlət yardımıyla tökdülər tədbir,
Ləli deşmək üçün almaz gərəkdir.
Onlar nemət içrə ömür sürdülər,
Duydu sözlərini göylərdə ülkər.
Seçmişəm dünyada mən bircə bucaq,
Arpa unu olmuş azuqəm ancaq.
İlantək xəzinə üstə yatıram,
Arpa çörəyiylə oruc tuturam.
Arılar kimiyəm, yuvam darısqal,
Darısqal yuvamda çoxdur şirin bal.
Şahın sayəsində mən qalmaram ac,
Ürək daralsa da deyiləm möhtac.
Quş istəsəm, uçub bacadan gələr,
Balıq arzulasam, yarılar yerlər.
Düşməni məhv olsun böyük dövlətin,
Hümmətlə istərəm onun qüvvətin.
Şahın hümmətiylə işim uğurlu.
Baxtımın gözləri aydan da nurlu.
Dünyadan əlimdə mal yoxsa əgər,
Qənaət ki vardır, kifayət edər.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/nizami-xosrov-ve-sirin-6
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
بیا ساقی آن شیر شنگرف گونکه عکسش درآرد به سیماب خون
Шараф-наме, глава 36بیا ساقی آن میکه ناز آوردجوانی دهد عمر باز آورد
Шараф-наме, глава 37بیا ساقی از می دلم تازه کندر این ره صبوری به اندازه کن
Шараф-наме, глава 38Кей-Хосровову чашу, о кравчий, возьми, —Так отрадно сверкает она пред людьми.
Стихи других поэтов · Хвалебные
چه گویم با تو کز عزت ورای عقل و ادراکی
İskəndərin vəqəsi (Nəql edirlər ki, bir gün İskəndər)Nəql edirlər ki, bir gün İskəndərEylədi bir xərabə sarı güzər.
Qara pulDolanım başına, ey gözləri məstan, qara pul,Nə əziz eylədi səni xaliqi-Sübhan, qara pul.
چون همه ملک وجود خانهٔ شاهست و شاهراه چه جویی به غیر؟ بیش چه پویی به راه؟