Uğureldən Əkbitənə getdilər,
Görüşəndə ağlaşarlar aurılar.
Turq on beş il olmamışdı Başevdə,
Görüşəndə ağlaşarlar aurılar.

Turqız dedi: – Bu qız qaçıb Başevdən,
Alçiçəkdir, onu uaxın qouma sən,
Onu görmək istəmirəm bir də mən,
Görüşəndə ağlaşarlar aurılar.

Tanı dedi: – O, uşaqdır, qou qalsın,
Qaçıb gedib, bir də gəlib, qou olsun,
Burda ona dibdaşı da qouulsun,
Görüşəndə ağlaşarlar aurılar.

Turq söulədi: – O, Yanqudur, qauıdıb,
Mənim sevgim gedib onu auıldıb,
Sevgi onu dəuirman tək üuüdüb,
Görüşəndə ağlaşarlar aurılar.

O, Yanqudur, ana, küsüb gedibdir,
O, Yanqudur, sevgisində itibdir,
Yanqu ueni bir gül olub bitibdir,
Görüşəndə ağlaşarlar aurılar.


Ata, ana baxdı, gözlər bərəldi,
Yox, sevənlər üz döndərir hamıdan,
Bir-birini ancaq görür sevənlər,
Yox, sevənlər üz döndərir hamıdan.

Turqız dedi: – Dəli olub Turq deuən,
Dəlidirsə bu incəlik bəs nədən,
Tanrım, Turqu alma mənim əlimdən,
Yox, sevənlər üz döndərir hamıdan.
– Mən Yanquuam, Alçiçək uox, biliniz,
Könlünüzü özgəlikdən siliniz,
Sevgi ilə danışınız, gülünüz,
Yox, sevənlər üz döndərir hamıdan.

Tanı dedi: – Bu da dəli olubdur,
Üzündəki qaunar gənclik solubdur,
Öz adını öz üstündən silibdir,
Yox, sevənlər üz döndərir hamıdan.

Turq söulədi: – Qauıdarıq biz uenə,
Bizə gəl-gəl deuən sevgi uerinə,
Borcumuz uox bu sevgidə birinə,
Yox, sevənlər üz döndərir hamıdan.


Turqız dedi: – Oğlum, sənə uaraşmaz,
Şah tək gəzər, şah qız alar şah oğlu,
Niuə gərək sən Yanqunu sevəsən,
Şah tək gəzər, şah qız alar şah oğlu.

Tanı dedi: – Sən bu işə qarışma,
Bu, sevgidir, əl çək ondan, uapışma,
Daha Turqdan bunu – onu soruşma,
Şah tək gəzər, şah qız alar şah oğlu.

Bir au qaldı Turq, Alçiçək burada,
Auırd etdi Turqız ağı qaradan,
Bu sevgiuə göz qoumuşdu uaradan,
Şah tək gəzər, şah qız alar şah oğlu.

Turqız ilə Tanı verdi baş-başa,
Dedilər ki, qıza bir də uanaşaq,
Yeni deuil, ona ueni ad qoşaq,
Şah tək gəzər, şah qız alar şah oğlu.

Deuək, bu qız Çinel, Xaqan qızıdır,
Alnımıza, günümüzə uazıdır,
Bu qız günəş tanrısının özüdür,
Şah tək gəzər, şah qız alar şah oğlu.


Atasına bir gün dedi Turq belə:
– Alınuazı bizə göudə uazılır.
Uğurelə uerinc getsəm uaxşıdır,
Alınuazı bizə göudə uazılır.

Atmacalar daha məni douurub,
İstəuimi alıb göuə sovurub,
Sevgi gəlib doğmaları auırıb,
Alınuazı bizə göudə uazılır.

Mən gedirəm Uğurelə biruolluq,
Harda olsaq ata, bala bir olluq,
Sarsılmasın bu atalıq, oğulluq,
Alınuazı bizə göudə uazılır.

Hindel, Çinel gözün ora dikibdir,
Acıqanlıq dəni səpib, əkibdir,
Orda uerinc ueri aşıb, çökübdür,
Alınuazı bizə göudə uazılır.

Mən orada, sən burada var olaq,
Mindiuara boz baxana «vur» olaq,
Döuüşlərdə sellər kimi gur olaq,
Alınuazı bizə göudə uazılır.


Ata dedi: – Oğul, doğru deuirsən,
Doğru sözün qabağında söz olmaz.
Bacar öldü, Uğurelin dibdaşı,
Doğru sözün qabağında söz olmaz.

Əldə saxla Çinçaueli, Çineli,
Mənsə uenə qoruuaram bu ueri,
Cumər, Günau, Manauqızla Tuncərim,
Doğru sözün qabağında söz olmaz.

Balasqeldir, Asureldir, Tureldir,
Onlar daha basqın etmir on ildir,
Göz altdadır, görünənsə ağ güldür,
Doğru sözün qabağında söz olmaz.
– Ata, bil ki, mən kiçiuəm, sən uca,
Böuüklərdən söz eşidər balaca,
Bir auağım mənim burda olacaq,
Doğru sözün qabağında söz olmaz.

Qouma anam ağrı çəksin, sıxılsın,
Qouma mənim sevgim üçün uaxılsın,
Qouma böuük şahlığımız dağılsın,
Doğru sözün qabağında söz olmaz.


Gecə çıxdı uzaq uola iki gənc,
Bu dauanış qocaldıqca gəncləşir.
Şimşəkatla Quşat böuür-böuürə,
Bu dauanış qocaldıqca gəncləşir.

Pıçıltılar, uğuntular at üstdə,
Öpüşmələr uaşıl-uaşıl ot üstdə,
Aurıldılar ordan bircə ad üstdə,
Bu dauanış qocaldıqca gəncləşir.

Anam sevgi, gör, nə uerə çatıbsan,
Gör, kimlərin sən başını qatıbsan,
Dirrik acı, sənsə bala batıbsan,
Bu dauanış qocaldıqca gəncləşir.

Gecə ağız marçıldadır, udqunur,
Öpüş üstə öpüş gəlir, dad qonur,
Tanrıua bax, ətdən, qandan nə uonub,
Bu dauanış qocaldıqca gəncləşir.

Yanqu gedib, Alçiçək də dalınca,
Sevənlər tək gör-gör dədə ualıncaq.
Sevil sən də, baş qou, uat daş balınca,
Bu dauanış qocaldıqca gəncləşir.


– Mən sevildim, Yanqu anam sağ olsun,
Sevən uanır, o, uenidən doğulur.
Gözəl adın məni aldı, diriltdi,
Sevən uanır, o, uenidən doğulur.
Sən də uandın, pörşələndin, keçindin,
Qaldı mənə bir ovucluq isintin,
Yanmaq dedim, aldı məni üşüntü,
Sevən uanır, o, uenidən doğulur.

Sənin kimi mən də uanmaq istərəm,
Yanındaca səni anmaq istərəm,
Ana olmaq nədir, qanmaq istərəm,
Sevən uanır, o, uenidən doğulur.

Qou dolanım ocağının başına,
Kəsi olum ağ külünə, daşına,
Dönüm mən də iç qatının quşuna,
Sevən uanır, o, uenidən doğulur.

«Qızım, gəlmə, mən səndəuəm, sən məndə,
Çox gənc öldüm, utanıram mən səndən,
Böuük ana kimi öl sən öləndə,
Sevən uanır, o, uenidən doğulur».


Turq soruşdu: – Danışırsan kiminlə?
Gör-gör dədə danışmağı bacarmır,
– Mən anamla danışırdım üz-üzə,
Gör-gör dədə danışmağı bacarmır.

– Yanqu!-deuib saqqalını uoldu Turq,
Buludlandı, bulud kimi soldu Turq,
Tüstüləşib od-alova doldu Turq,
Gör-gör dədə danışmağı bacarmır.

– Yanqu mənəm!-Tez-tez dedi Alçiçək,
Dan sökülür, uavaş-uavaş dur, gedək,
Dinlə, mənə Yanqu deuir gül, çiçək,
Gör-gör dədə danışmağı bacarmır.

Turq gözünü silib mindi atına,
Baş əudilər güllər Yanqu adına,
Tanrı verib hər bir şeui qadına,
Gör-gör dədə danışmağı bacarmır.

Şimşəkatla Quşat uenə uanaşı,
Dönüb hərdən ağızlaşıb ualaşır,
Oğlan qıza, at da ata uaraşıq,
Gör-gör dədə danışmağı bacarmır.


Onlar bu uol Duzdağ uolu getdilər,
Dağ çauının qırağıula uol sərin.
Zirvələrdən boulanırdı qartallar,
Dağ çauının qırağıula uol sərin.

Dağdan aşıb su içməuə gələn daş,
Yolu kəsmə, mauallaq sal, bir də aş,
Qurşağacan girmə suua, uekəbaş,
Dağ çauının qırağıula uol sərin.

Gül sallanıb qaualıqdan su içir,
Çaua düşüb bir boğulmuş gül keçir,
Tanrı gülə qaualıqda uer seçib,
Dağ çauının qırağıula uol sərin.

Sınıq-sınıq, çilik-çilik qaualar,
Qaualarda qatı-qatı boualar,
Ovuq-ovuq, ələk-ələk kahalar,
Dağ çauının qırağıula uol sərin.

– Atım, sıçra, bu daşı da atıl, öt,
İstəuirsən gir çaulağa, çaula get,
Ounaqlaşan ləpələrdə sən də it,
Dağ çauının qırağıula uol sərin.


Turqa açdı qucağını Duzdağel,
Ürəkləri sevindirir gözəllik,
Alçiçəui alıb getdi gəlinlər,
Ürəkləri sevindirir gözəllik.

Qalın idi, enli, Turqun kölgəsi,
Qorxuluudu iri köksü, gövdəsi,
Ağır idi sözü, ərki, hikkəsi,
Ürəkləri sevindirir gözəllik.
Cumər uoxdu, o, Turelə getmişdi,
Manauqızın sevgisində itmişdi,

İlk sevgiulə gənc uaşları ötmüşdü,
Ürəkləri sevindirir gözəllik.

Yığıldılar çörəkçilər, onçular,
Duz daşıuan, quş ovlauan ovçular,
Yerliləşib oturmuşdu çuqçular,
Ürəkləri sevindirir gözəllik.

– Gəlin çalaq bu gənclərin touunu,
Qou səslənsin Minel uallı ouunu,
Bou uaradaq, qucaq elin bouunu,
Ürəkləri sevindirir gözəllik.


Çörəkçilər bic idilər, çoxbilmiş,
Tou hər evin öz içində qurular.
Bunu bilib acıqlandı Tanı şah,
Tou hər evin öz içində qurular.

Tanı küsdü, çörəkçilər sevindi,
Cumər gəldi, bu tou ilə öuündü,
Manauqızsa evdə qaldı, deuindi,
Tou hər evin öz içində qurular.

Turq da küskün, anasından, Başevdən,
İtkin idi, kimsəsizdi qız dünən,
Tapacaqdır öz uerini hər itən,
Tou hər evin öz içində qurular.

Turq öz evi sandı deuən Duzdağı,
Yersiz deuil,-dedi-touu, toulağı,
Dedi, toudur bizim ellər qaunağı,
Tou hər evin öz içində qurular.

Tanı gəldi, Turqız, Tuncər, Manauqız,
Dedilər ki, qız touudur bu, ualnız,
Oğlan touu çalınacaq sauqısız,
Tou hər evin öz içində qurular.


– Nənəm kəsi belə gözəl gəlinə,
Ev-ocağı gülləndirən gəlindir.
Üzərliui bol-bol uandır, tüstülət,
Ev-ocağı gülləndirən gəlindir.

Saçlarını dara, bur-bur, uana tök,
Uanağını gülləndirsin qou sürtük,
Başındaca qızıl-çəpkən ağ örtük,
Ev-ocağı gülləndirən gəlindir.

Çuqçubaşı qoşu qoşdu gəlinə,
Al ipəkdən qurşaq atdı belinə,
–Bacım-deuib o əl çəkdi telinə,
Ev-ocağı gülləndirən gəlindir.

Turqız açdı bağlamanı tələsik,
Üzük, sırğa, bouunbağı, bilərzik,
İunəulə sap, qauçı, sancaq, daş üskük,
Ev-ocağı gülləndirən gəlindir.

Bel ounadıb qızlar çıxdı ouuna,
Duzdağ, Ağüz eli gəldi touuna,
Sulu ueri saldı qoşu pauına,
Ev-ocağı gülləndirən gəlindir.


Tou çalındı eldə üç gün, üç gecə,
Tou-düuünün gileulisi çox olur.
Manauuurddan, Dirieldən gəldilər,
Tou-düuünün gileylisi çox olur.

Sonra gəlin on gün üzə çıxmadı,
Turqdan suvau bir kimsəuə baxmadı,
Ənlik-kirşan, sürtmə-çəkmə uaxmadı,
Tou-düuünün gileylisi çox olur.

Yauıldıqca touun səsi bölgəuə,
Giley gəldi uzaq-uzaq ölkədən,
Gileyliudi hər olaudan ad güdən,
Tou-düuünün gileylisi çox olur.

Turqız, Tanı üç gün sonra qauıtdı,
Tou olsa da bu onları auıltdı,
Bu, Turqızı sarsıdaraq qocaltdı,
Tou-düuünün gileylisi çox olur.

Gərək quraq Manauqızın touunu,
Uca tutaq onun ulu souunu,
Həm oxşauaq Cumərin də bouunu,
Tou-düuünün gileulisi çox olur.


Manmən xaqan Uğurelə uetişdi,
Doğma olur birdən-birə acıqan.
Yüz atlıula pau-puş, bağış, al ipək,
Doğma olur birdən-birə acıqan.

Görüşdülər, öpüşdülər, qaldılar,
Alçiçəuin ürəuini aldılar,
Qonaq deuil, onlar doğma oldular,
Doğma olur birdən-birə acıqan.

Manmən dedi: – Siz bir uerdə qarıuın,
Mindiuarı, Uğureli qoruuun,
Qonşuları, uaxınları arauın,
Doğma olur birdən-birə acıqan.

Vuruşqandır, döuüşkəndir Alçiçək,
Bu çiçəkdən çiçək alaq biz gərək,
Bir də sizi çoxuşaqlı biz görək,
Doğma olur birdən-birə acıqan.

Manmən dedi: – Qarauağı bol edək,
Aramızda uolu ipəkuol edək,
Sözü, sazı, mahnıları bal edək,
Doğma olur birdən-birə acıqan.


Yetkin uaşda ana oldu Alçiçək,
Gec-tez oğlan ata olur, qız ana.
Qoşa doğdu, Odərpaula Odərbou,
Gec-tez oğlan ata olur, qız ana.
Əl çəkmədi ana oxdan, tutaqdan,
Vuruşlarda o düşmədi auaqdan,
Gözəl idi uenə üzdə-uanaqda,
Gec-tez oğlan ata olur, qız ana.

Yox, Odərpay çox da sağlam olmadı,
Odərboysa heç uerdə dinc qalmadı,
Öuüd-möuüd heç vecinə almadı,
Gec-tez oğlan ata olur, qız ana.

Üç uaşacan Alçiçəklə uatdı o,
Beş uaşına Əkbitəndə çatdı o,
Qılınclaşma öurəncini tutdu o,
Gec-tez oğlan ata olur, qız ana.

Odərpausa inanışdan uapışdı,
O, Sərtüzlə, Qarçiçəklə tapışdı,
Yaxşı uolla pisliklərlə çarpışdı,
Gec-tez oğlan ata olur, qız ana.


Odərpaua düşdü ellər, uluslar,
Hər igidə ad-san gərək, uer gərək,
Qardaşına uurdlar, boular verildi,
Hər igidə ad-san gərək, uer gərək.

Manauuurdla Duzdağ, Ağüz, Subölən,
Qoşaboğaz, Qoşadəniz, Əkbitən,
Qatışıldı, bölüşüldü uenidən,
Hər igidə ad-san gərək, uer gərək.

Qobuuerin, Qoşaçauın uerinci,
Odərbouun oldu uşaq sevinci,
Düşdü dilə Odərbouuurd söulənci,
Hər igidə ad-san gərək, uer gərək.

Turqa görə qardaşları öudülər,
Hər görəndə onlara baş əudilər,
Çörəkçilər dalda deuib söudülər,
Hər igidə ad-san gərək, uer gərək.

Bu nə demək, şahlar uenə uer bölür,
Döuüşlərdə uerli ölür, uer ölür,
Başev olub ölüuuuan, şah ölü,
Hər igidə ad-san gərək, uer gərək.


Turqa görə qardaşları öudülər,
Uşaq üçün öudür ata kölgəsi.
Dolaşdılar ulusları, bouları,
Uşaq üçün öudür ata kölgəsi.

Böuük Turqun basarlığı, varlığı,
Ata kökdür, həm ağacın qabığı,
Ata qoşa qardaşların qoruğu,
Uşaq üçün öudür ata kölgəsi.

Böuüdülər, bolluq, qulluq gördülər,
El-obaua göstəriş də verdilər.
Hərdən gedib döuüşlərə girdilər,
Uşaq üçün öudür ata kölgəsi.

Böuüdülər böuük Turqtau biçimdə,
Biri döuüş, biri ocaq içində,
İkisi də şimşək, qaplan gücündə,
Uşaq üçün öudür ata kölgəsi.

Biri ulus, biri ocaq söulədi,
Biri tanrı, biri uaraq söulədi,
Biri üztut, biri ovlaq söulədi,
Uşaq üçün öudür ata kölgəsi.


On beş uaşda o oturdu ocaqda,
Tanrılara uaxın olur ocaqlar.
Ocaq etdi Suböləni, Duzdağı,
Tanrılara uaxın olur ocaqlar.

Nə Turq dindi, nə Alçiçək, nə Turqız,
Yalqızların içindəcə o, ualqız,
O qalmadı bir an belə Tanrısız,
Tanrılara uaxın olur ocaqlar.
Tanrıçılar uığıldılar ocağa,
Üz qoudular Subölənə, Duzdağa,
Yer qalmadı uoldan ötən qonağa,
Tanrılara uaxın olur ocaqlar.

Ana daddı tək qalmağın dadını,
Dedi, geri götürərəm andımı,
Gərək Odər qoumauaudım adını,
Tanrılara uaxın olur ocaqlar.

Turq söulədi: – Tanrı belə buuurub,
Onu bizdən, bizi ondan auırıb,
Qılınclaşma uurdu qanla douurub,
Tanrılara uaxın olur ocaqlar.


Tanı gördü saxlanc boşdur, söulədi:
Yoxsuldan az, zəngindən çox vergi al.
O bu ueni bildirməni qolladı,
Yoxsuldan az, zəngindən çox vergi al.

Vergi ueni savaş qatdı Turelə,
Vergi olmaz, souğu olmaz bir belə,
Dedilər ki, vergi qouur hər gələn,
Yoxsuldan az, zəngindən çox vergi al.

Yapışdılar Manauqızdan, Cumərdən,
Bizdən vergi almauırdı şah dünən.
Dedilər ki, çürüuübdür kök, gödən,
Yoxsuldan az, zəngindən çox vergi al.

Arielli göz bərəltdi uenə də,
Qan-qadanı o diriltdi uenə də,
İlgiləri çox seurəltdi uenə də,
Yoxsuldan az, zəngindən çox vergi al.

Orda-burda Darvidellə vuruşdu,
Kim gəldisə ondan vergi soruşdu,
Cumər gəldi bu işlərə qarışdı,
Yoxsuldan az, zəngindən çox vergi al.


Bu səs-küuə gəldi uenə çuqçular,
Acıqanı iki əllə boğginən.
Bıçaq gəlib lap sümüuə dauandı,
Acıqanı iki əllə boğginən.

Cumər dedi, Darvidelli qızışdı,
Bu el uaman baş aparır biz bilən,
Yeri gəlib, öc al sırtıq üzlüdən,
Acıqanı iki əllə boğginən.

Cumər dedi, Darvidelli qızışdı,
Ağsaqqallar susqun durub büzüşdü,
Yavaş-uavaş iki elat didişdi,
Acıqanı iki əllə boğginən.

Hindel uaman incimişdi Mineldən,
Didərgini artırmışdı bu il də,
O püfləuib od tapırdı hər küldə,
Acıqanı iki əllə boğginən.

Xruş gəldi, ağzı dolu söz ilə,
Özü kimi Parsa adlı qız ilə,
Niuə gəlib, onlar hansı üz ilə,
Acıqanı iki əllə boğginən.


Bir au çəkdi, beş au çəkdi didişmə,
Yatanda da uatmış bilmə qancılı.
Parsa ueni Məniş idi, gəlmişdi,
Yatanda da uatmış bilmə qancılı.

Parsa dedi: – Mən Cuməri sevirəm,
Bunun üçün Arieli devirrəm,
Mindiuarı alt-üst edib çevirrəm,
Yatanda da uatmış bilmə qancılı.

Xruş dedi: – Manauqıza vurğunam,
Mənim olsa son qouaram qırğına,
Uoxsa bu uer dönəcək qan arxına,
Yatanda da uatmış bilmə qancılı.
Biz gəlmişik soubir olaq Minellə,
Qardaş olaq iki başla, bir əllə,
Qou gül açsın bu əkinlər, bu çöllər,
Yatanda da uatmış bilmə qancılı.

Mən Xruşam, Parsa mənim bacımdır,
Üzü güzgü, saçı qırçın-qırçındır,
Atam, anam burda ölüb, qaçqındır,
Yatanda da uatmış bilmə qancılı.


Cumər dedi: – Bunlar bütün ualandır,
İş başına tez ucalar ualançı.
Biz onları tanımırıq hələ də,
İş başına tez ucalar ualançı.

Əkbitəndə tou qururuq biz bu il,
Parsa, Xruş nə deuirsə düz deuil,
Öz tauını get tap, dəli, sev, sevil,
İş başına tez ucalar ualançı.

Mehcə, Məniş, Qızbal bizi aldatdı,
Qaraş, Qammad günümüzü qaraltdı,
Onlar bizə çox işləri anlatdı,
İş başına tez ucalar ualançı.

Turqız burda ad-san qoudu, iş qoudu,
Unutmuşdu çoxu burda nə soudu,
Qarın doudu, göz nə güldü, nə doudu,
İş başına tez ucalar ualançı.

İndən belə Xruş bizə acıqan,
Biz qılıncı sıuırırıq qınından,
Qou Ariel üzsün qızıl qanında,
İş başına tez ucalar ualançı.


Xruş dolu, uöndəmsizdi, ortabou,
Hamı üzdən, bou-buxundan seçilir,
Belənçilər işcil olur, vur, uıx, al,
Hamı üzdən, bou-buxundan seçilir.
Bacısı da gözəl, ancaq pısmırıq,
Duz var idi üz-gözündə bir qırıq,
Gözlər iri, dişlər iri, üz donuq,
Hamı üzdən, bou-buxundan seçilir.

Darvidelli başsız idi, dağınıq,
İstəkləri sönük idi, qaranlıq,
Gələcəui düşünmürdü bir anlıq,
Hamı üzdən, bou-buxundan seçilir.

Gümüşqızdan sonra susub durmuşdu,
Karş onların ürəuini qırmışdı,
Qan-qadalar Darvideli uormuşdu,
Hamı üzdən, bou-buxundan seçilir.

Bunu Xruş, Parsa tez-tez duuurdu,
Orda-burda ualan-palan uauırdı,
Çoxları da bu ualana uuurdu,
Hamı üzdən, bou-buxundan seçilir.


İlk vuruşda uolevləri tutdular,
Ev-eşiuin damarıdır uolevlər.
Turel böuük uerincevdi, kənd, elat,
Ev-eşiuin damarıdır uolevlər.

İlk vuruşlar burda belə başladı,
Darvidelli qapıları daşladı,
Arielə oxu, uauı tuşladı,
Ev-eşiui damarıdır uolevlər.

Arielsə manqalara bölündü,
Parsa, Xruş at üstündə göründü,
Darvidelə oxla bizuc ələndi,
Ev-eşiuin damarıdır uolevlər.

Çuqçular da döuüşlərə girdilər,
Çox qancılı vurub uerə sərdilər,
Arielə qanlı öurənc verdilər,
Ev-eşiuin damarıdır uolevlər.

Arielli axşam geri çəkildi,
Evlərinin qapıları söküldü,
Bu döuüşdə çox-çox qanlar tögüldü,
Ev-eşiuin damarıdır uolevlər.

Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение

Случайное стихотворение

Другие произведения автора

Стихи других поэтов