Misyonerlər
Qəzetlər xəbər verirlər ki, bu yaxın vaxtlarda Kazan şəhərində islam məzhəbinin əleyhinə çalışan rus misyonerlərinin yığıncağı olacaq və bu yığışmağa hökumət tərəfindən izn verilib.
Biz bu barədə bəlkə heç danışmayaydıq; çunki bu sözlər köhnə sözlərdir və oktyabr manifestli bir məmləkətdə bu cür “hürriyyətiədyan” işlərini çox görmüşük. Amma bircə şey var: dəxi bundan sonra heç kəs rus tatarlarını qınamasın ki, hökumət məktəblərindən qaçırlar və rus mədəniyyətindən bəhrəmənd olmaq istəmirlər. Hələ keçən vaxtların sözünü danışmırıq ki, qapaz gücünə Məhəmmədin və Həsənin adlarını xaçpərəst dəftərinə yazıb, müsəlmanları İvan, Pyotr eləyirdilər.
Hələ indinin sözünü danışaq. İndi nə görürük? İndi də bunu görürük ki, məsələn, Saritsin şəhərində İliodor adında bir keşiş hər qədəmdə müsəlmanların gözünün qabağında Məhəmməd peyğəmbərin şəriətini ədəbsizliklə təhqir eləyir və Kazanda misyonerlər açıqaçığına yığışırlar ki, müsəlman dininin ziddinə müzakirə eləsinlər. Amma bizim yəqinimizdir ki, əgər Kazan tatarları ərizə verib, hökumətdən izn istəsələr ki, yığışıb bir əmiyyəti-xeyriyyə açsınlar, -hökumət onlara izn verməz.
Bununla da işimiz yoxdur, bu da köhnə sözdür. Amma hərdənbir Kazan tatarlarından giley eşitmişik ki, rus məktəblərindən qaçırlar. Bu bir aşkar mətləbdir: ondan ötrü ki, Kazan tatarı belə deyir: “Rus məktəbini açan da hökumətdir, misyonerləri bizim üstümüzə göndərən də hökumətdir; bəs elədə mən onun məktəbini istəmirəm”.
Amma rus tatarlarından da təvəqqə eləyirik ki, müştəbeh olmasınlar ki, guya biz onların sözünü təsdiq eləyirik və deyirik ki, doğrudan da onlar da acığnan uşaqlarını hökumət məktəblərinə göndərməsinlər. Yox, gərək göndərsinlər, buna iki səbəb var: əvvəlinci bu ki, qoy rus dilini oxuyub görsünlər ki, keşişlər nə qayırırlar, İliodor kimi keşişlərdən inciyəndə hökumətə şikayət eləməyi bacarsınlar və misyonerlər yazdıqları kitablara rus dilində cavab verə bilsinlər. Məsələn, mən indi rusca oxumuşam və bu xəbəri rus qəzetlərində oxudum və bildim. Amma and içə bilərəm ki, Ordubadda 54 molla və 94 seyidin biri də bilmir ki, Kazan şəhərində misyonerlərin müsəlmanlar əleyhinə yığıncağı olacaq.
İkinci səbəb də budur ki, dünyada heç bir şey həmişəlik deyil: bir vaxt olar ki, misyonerlər özləri ziyalı rus camaatından utanıb, qoyub gedərlər işlərinə.
“Molla Nəsrəddin”, 10 noyabr 1908, №45
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/memmedquluzade-misyonerler
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Al gəldi, Mozalan qardaş, sən ac fəhlə sözü danışırsan, amma qulaq ver gör mən nə deyirəm: “Baki[nski] raboçi” qəzeti yazır ki, bir gün ağaların biri mədənlərə gedəcək imiş ki, fəhlələrə nəsihət eləsin. Xülasə, camaat cəm olur, gözləyir, gözləyir, gözləyir, gözləyir, ağa gəlmir. Axırda fəhlələr başlayırlar əsnəməyə və istəyirlər dağılalar. Birdən telefon zəng çalır:– Hı, kimsən?
İnqilab lazım“Dostumuz Məmmədəlini əbəs yerə özümüzdən kəmiltifat edib İrandan qovduq. Nə oldu nəticəsi: bir dılğır parlaman.Bunan bir şey olmayacaq, yenə inqilab lazım”.
Yer yoxdurMən ölüm diqqətnən oxuTiflis–Bakı dəmir yolu əlahiddə və müstəqil bir hökumətdir. Bu hökumət heç kəsə tabe deyil: nə Gürcüstana, nə Azərbaycana, nə İrəvana və nə də Moskvaya.
Ar olsun!Ar olsun belə ümmətə!Bakı qazısı axund Əbdürrəhim Hadizadə həzrətləri noyabrın 21- də ruznamələrin birində üzünü Bakı camaatına tutub nəhayət təsirli bir moizə elədi və çün ağanın sözləri çox yanıqlı və mətləbi çox əhəmiyyətli idi, mümkün olan şey deyildi ki, belə bir moizə təsirsiz, nəticəsiz qala. Amma çox təəssüf ola ki, camaatımız axır illərdən bəri o qədər lazım olmayan söhbətlərə və nəsihətlərə fikir verib ki, dəxi qazı, alim və fazillərin sözləri bilmərrə qulaqlarına girmir.
Başqa şairlərin şeirləri · Satira
Oruc yeyenlere kec-kec baxan, Onıc qardaş,Bİr azca hövsələ bas, səbr elə, danxma, yavaş,
Çox yaşa!Ay bərəkallah sənə, Kamil paşa!Qəlyanı çək, qəhvəni iç, çox yaşa!
NovbaharŞad ol, könül ki, fəsl yenə novbahardır;Hər yerdə bəzmi-eyşü tərəb aşkardır.
Əvvəl və indiƏvvəl kəbin kəsərdi bir kəllə qəndə molla,Gündə nikah oxurdu dörd-beş həpəndə molla.