Xosrov və Şirin, fəsil 25
Məsnəvi nədir?
Məsnəvi: hər beyti öz qafiyəsi ilə gələn uzun nəzm, adətən dastan və ya hekayə.
سخنگوینده، پیرِ پارسیخوانچنین گفت از ملوک پارسیدان
که چون خسرو به ارمن کس فرستادبه پرسش کردنِ آن سروِ آزاد
شب و روز انتظار یار میداشتامید وعدهٔ دیدار میداشت
به شام و صبح اندر خدمت شاهکمر میبست چون خورشید و چون ماه
چو تخت آرای شد طرف کلاهشز شادی تاجِ سر میخواند شاهش
گرامی بود بر چشم جهاندارچنین تا چشم زخم افتاد در کار
که از پولاد کاری خصم خونریزدرم را سکه زد بر نام پرویز
به هر شهری فرستاد آن درم رابشورانید از آن شاه عجم را
ز بیم سکه و نیروی شمشیرهراسان شد کهنگرگ از جوانشیر
چنان پنداشت آن منصوبه را شاهکه خسرو باخت آن شطرنج ناگاه
بر آن دل شد که لعبی چند سازدبگیرد شاه نو را بند سازد
حسابی بر گرفت از روی تدبیرنبود آگه ز بازیهای تقدیر
که نتوان راه خسرو را گرفتننه در عقده مه نو را گرفتن
چو هر کاو راستی در دل پذیردجهان گیرد جهان او را نگیرد
بزرگ امٌید ازین معنی خبر یافتشه نو را به خلوت جست و دریافت
حکایت کرد کاختر در وبال استملک را با تو قصد گوشمال است
بباید رفت روزی چند ازین پیششتاب آوردن و بردن سر خویش
مگر کاین آتشت بیدود گرددوبال اخترت مسعود گردد
چو خسرو دید کآشوب زمانههلاکش را همی سازد بهانه
به مشگو رفت، پیش مشگمویانوصیت کرد با آن ماهرویان
که میخواهم خرامیدن به نخجیردو هفته بیش و کم زین کاخ دلگیر
شما خندان و خرّمدل نشینیدطرب سازید و روی غم نبینید
گر آید نار پستانی در این باغچو طاووسی نشسته بر پر زاغ
فرود آرید، کآن مهمان عزیز استشما ماهید و خورشید آن کنیز است
بمانیدش که تا بیغم نشیندطرب میسازد و شادی گزیند
و گر تَنگ آید از مشکوی خَضراچو خضر آهنگ سازد سوی صحرا
در آن صحرا که او خواهد بتازیدبهشتیروی را قصری بسازید
بدان صورت که دل دادش گواییخبر میداد از الهام خدایی
چو گفت این قصه، بیرون رفت چون بادسلیمانوار با جمعی پریزاد
زمینکَن کوهِ خود را گرم کردهسوی ارمن زمین را نرم کرده
ز بیم شاه میشد دل پر از درددو منزل را به یک منزل همی کرد
قضا را اسبشان در راه شد سستدر آن منزل که آن مه موی میشست
غلامان را بفرمود ایستادنستوران را علوفه برنهادن
تنِ تنها ز نزدیک غلامانسوی آن مرغزار آمد خرامان
طوافی زد در آن فیروزه گلشنمیان گلشن آبی دید روشن
چو طاووسی عقابی باز بستهتذروی بر لب کوثر نشسته
گیا را زیر نعل آهسته میسفتدر آن آهستگی آهسته میگفت
گر این بت جان من بودی، چه بودی؟ور این اسب آن من بودی، چه بودی؟
نبود آگه که آن شبرنگ و آن ماهبه برج او فرود آیند ناگاه
بسا معشوق کآید مست بر درسبل در دیده باشد خواب در سر
بسا دولت که آید بر گذرگاهچو مرد آگه نباشد، گم کند راه
ز هر سو کرد بر عادت نگاهینظر ناگه در افتادش به ماهی
چو لَختی دید از آن دیدن خطر دیدکه بیش آشفته شد تا بیشتر دید
عروسی دید چون ماهی مهیاکه باشد جای آن مه بر ثریا
نه ماه، آیینهٔ سیماب دادهچو ماه نخشب از سیماب زاده
در آب نیلگون چون گُل نشستهپرندی نیلگون تا ناف بسته
همه چشمه ز جسم آن گلاندامگُلِ بادام و در گل مغزِ بادام
حواصل چون بوَد در آب چون رنگ؟همان رونق در او از آب و از رنگ
ز هر سو شاخ گیسو شانه میکردبنفشه بر سر گل دانه میکرد
اگر زلفش غلط میکرد کاریکه دارم در بن هر موی ماری
نهان با شاه میگفت از بناگوشکه مولای توام هان حلقه در گوش
چو گنجی بود گنجش کیمیاسنجبه بازی زلف او چون مار بر گنج
فسونگر مار را نگرفته در مشتگمان بردی که مار افسای را کشت
کلید از دست بستانبان فتادهز بستان نار پستان در گشاده
دلی کآن نارِ شیرینکار دیدهز حسرت گشته چون نارِ کفیده
بدان چشمه که جای ماه گشتهعجب بین کآفتاب از راه گشته
چو بر فرق، آب میانداخت از دستفلک بر ماه، مروارید میبست
تنش چون کوهِ برفین تاب میدادز حسرت شاه را برفآب میداد
شه از دیدار آن بلورِ دلکششده خورشید یعنی دل پر آتش
فشاند از دیده باران سحابیکه طالع شد قمر در برج آبی
سمنبر غافل از نظارهٔ شاهکه سنبل بسته بد بر نرگسش راه
چو ماه آمد برون از ابر مشگینبه شاهنشه درآمد چشم شیرین
همایی دید بر پشت تَذَرویبه بالای خدنگی، رَسته سروی
ز شرمِ چشمِ او در چشمهٔ آبهمی لرزید چون در چشمه مهتاب
جز این چاره ندید آن چشمهٔ قندکه گیسو را چو شب بر مه پراکند
عبیر افشاند بر ماهِ شبافروزبه شب خورشید میپوشید در روز
سوادی بر تن سیمین زد از بیمکه خوش باشد سواد نقش بر سیم
دل خسرو بر آن تابنده مهتابچنان چون زر در آمیزد به سیمآب
ولی چون دید کز شیر شکاریبه هم در شد گوزن مرغزاری
زبونگیری نکرد آن شیر نخجیرکه نبوَد شیر صیدافکن زبونگیر
به صبری کآورد فرهنگ در هوشنشاند آن آتش جوشنده را جوش
جوانمردی، خوشآمد را ادب کردنظرگاهش دگر جایی طلب کرد
به گِرد چشمه دل را دانه میکاشتنظر جای دگر بیگانه میداشت
دو گل بین کز دو چشمه خار دیدنددو تشنه کز دو آب آزار دیدند
همان را روز اول چشمه زد راههمین از چشمهای افتاد در چاه
به سرچشمه گشاید هر کسی رختبه چشمه نرم گردد توشهٔ سخت
جز ایشان را که رخت از چشمه بردندز نرمیها به سختیها سپردند
نبینی چشمهای کز آتش دلندارد تشنهای را پای در گل
نه خورشید جهان کاین چشمهٔ خونبدین کار است گردان گرد گردون
چو شه میکرد مه را پردهداریکه خاتون بُرد نتوان بیعماری
برون آمد پریرخ چون پری تیزقبا پوشید و شد بر پشت شبدیز
حسابی کرد با خود کاین جوانمردکه زد بر گِردِ من چون چرخ نآورد
شگفت آید مرا گر یار من نیستدلم چون بُرد؟ اگر دلدار من نیست!
شنیدم لعل در لعل است کانشاگر دلدار من شد، کو نشانش؟
نبود آگه که شاهان جامهٔ راهدگرگونه کنند از بیم بدخواه
هوای دل رهش میزد که برخیزگُل خود را بدین شِکّر برآمیز
گر آن صورت بُد، این رخشنده، جان استخبر بود آن و این باری عیان است
دگر ره گفت از این ره روی برتابروا نبود نمازی در دو محراب
ز یک دوران دو شربت خورد نتواندو صاحب را پرستش کرد نتوان
و گر هست این جوان آن نازنینشاهنه جای پرسش است او را در این راه
مرا به کاز درونِ پرده بیندکه بر بیپردگان گَردی نشیند
هنوز از پرده بیرون نیست این کارز پرده چون برون آیم به یکبار؟
عقاب خویش را در پویه پَر دادز نعلش گاو و ماهی را خبر داد
تک از باد صبا پیشی گرفتهبه جنبش با فلک خویشی گرفته
پری را میگرفت از گرمخیزیبه چشم دیو در میشد ز تیزی
پس از یک لحظه خسرو باز پس دیدبه جز خود ناکسم گر هیچکس دید
ز هر سو کرد مرکب را روانهنه دل دید و نه دلبر در میانه
فرود آمد بدان چشمه زمانیز هر سو جُست از آن گوهر نشانی
شگفت آمد دلش را کاین چنین تیزبدین زودی کجا رفت آن دلآویز؟
گَهی سوی درختان دید گستاخکه گویی مرغ شد پرید بر شاخ
گَهی دیده به آب چشمه میشستچو ماهی ماه را در آب میجست
زمانی پل بر آب چشم بستیگَهی بر آب چشمه پل شکستی
ز چشمش برده آن چشمه سیاهیدر او غلطید چون در چشمه ماهی
چنان نالید کز بس نالش اوپشیمان شد سپهر از مالش او
مه و شبدیز را در باغ میجستبه چشمی باز و چشمی زاغ میجست
ز هر سو حملهبر چون بازِ نخجیرکه زاغی کرد بازش را گروگیر
از آن زاغ سبکپر، مانده پُر داغجهان تاریک بر وی چون پر زاغ
شده زاغِ سیه، بازِ سپیدشدرخت خار گشته، مشکبیدش
ز بیدش گر به بید انجیر کردهسرشگش تخم بید انجیر خورده
خمیده بیدش از سودای خورشیدبلی رسم است چوگان کردن از بید
بر آورد از جگر سوزنده آهیکه آتش در چو من مردم گیاهی
بهاری یافتم زو بر نخوردمفراتی دیدم و لب تر نکردم
به نادانی ز گوهر داشتم چنگکنون میبایدم بر دل زدن سنگ
گلی دیدم نچیدم بامدادشدریغا چون شب آمد برد بادش
در آبی نرگسی دیدم شکفتهچو آبی خفته وز او آب، خفته
شنیدم کآب خفتد، زر شود خاکچرا سیماب گشت آن سرو چالاک؟
همایی بر سرم میداد سایهسریرم را ز گردون کرد پایه
بر آن سایه چو مه دامن فشاندمچو سایه لاجرم بیسنگ ماندم
نمد زینم نگردد خشک از این خونبَترزینم تبرزین چون بود چون!
برون آمد گلی از چشمهٔ آبنمیگویم به بیداری که در خواب
کنون کآن چشمه را با گُل نبینمچو خار آن به که بر آتش نشینم
که فرمودم که روی از مه بگردان؟چو بخت آمد به راهت ره بگردان؟
کدامین دیو طبعم را بر این داشت؟که از باغ ارم بگذشت و بگذاشت
همه جایی شکیبایی ستودهستجز این یکجا که صید از من ربودهست
چو برق از جان چراغی برفروزمشکیب خام را بر وی بسوزم
اگر من خوردمی زان چشمه آبینبایستی ز دل کردن کبابی
نصیحت بین که آن هندو چه فرمودکه چون مالی بیابی زود خور زود
در این باغ از گل سرخ و گل زردپشیمانی نخورد آن کس که برخورد
من و زین پس جگر در خونکشیدنز دل پیکانِ غم بیرون کشیدن
زنم چندان تپانچه بر سر و رویکه یارب یاربی خیزد ز هر موی
مگر کآسودهتر گردم در این دردتنور آتشم لَختی شود سرد
ز بحرِ دیده چندان دُر ببارمکه جز گوهر نباشد در کنارم
کسی کاو را ز خون آماس خیزدکی آسوده شود تا خون نریزد؟
زمانی گشت گرد چشمه نالانبه گریه دستها بر چشم مالان
زمانی بر زمین افتاد مدهوشگرفت آن چشمه را چون گل در آغوش
از آن سرو روان کز چنگ رفتهز سروَش آب و از گُل رنگ رفته
سهی سَروش فتاده بر سر خاکشده لرزان چنان کز باد خاشاک
به دل گفتا گر این ماه آدمی بودکجا آخر قدمگاهش زمی بود؟
و گر بود او پری دشوار باشدپری بر چشمهها بسیار باشد
به کس نتوان نمود این داوری راکه خسرو دوست میدارد پری را
مرا زین کار کامی برنخیزدپری پیوسته از مردم گریزد
به جفت مرغِ آبی باز کی شد؟پری با آدمی دمساز کی شد؟
سلیمانم بباید نام کردنپس آن گاهی پری را رام کردن
ازین اندیشه لَختی باز میگفتحکایتهای دلپرداز میگفت
به نومیدی دل از دلخواه برداشتبه دارالملک ارمن راه برداشت
Qoca söz ustadı, həmin parsixanBelə xəbər verdi fars şahlarından:
Xosrov yetişməkçün o şux cananaGöndərdi Şapuru Ərmənistana.
Sonra gecə-gündüz iztirab çəkir,Ümidlə günləri sayırdı bir-bir.
Ay və Günəş kimi hey səhər, axşamŞahın xidmətində olurdu tamam.
Xosrovun papağı taxtı bəzərkənŞah: "Ey tacım" dedi sevindiyindən.
Xosrov şahın əziz bir övladıydı,Bu mehribanlığa düşmənlər qıydı.
Toplaşıb bir yerə neçə hiyləgərPərvizin adına sikkə kəsdilər.
Pulu göndərdilər bir çox şəhərə,Əcəm şahı düşdü bundan xətərə.
Sikkəni, qılıncı gördüyü zamanO qoca qurd qorxdu cavan aslandan.
Şah o uydurmanı elə düşüncəkXosrov şətrəncini uduzdu bişəkk.
Şah istədi bir şey edib bəhanə,Təzə şahı tutub salsın zindana.
O tökən zamanda bu tədbirləriQəza oyunundan yoxdu xəbəri.
Bilmirdi Xosrovu bağlamaq olmaz,Təzə ayı tutub saxlamaq olmaz.
Qəlbində doğruluq olan bir insanCahan tutar, onu tutmaz bir cahan.
Büzürgümid olub işdən xəbərdar,Xosrovu tez tapdı, anlatdı nə var.
Dedi: "Bəxtin dönüb, ey qafil insan,Sənə cəza vermək istəyir atan.
Başını götürüb, yubanma, birbaşBir neçə günlüyə burdan uzaqlaş.
Bəlkə bu odundan tüstü çəkilsin,Ulduzunun nəhsi qoy ötüb keçsin."
Xosrov baxıb gördü pis zəmanədir,Hər şey ölümünə bir bəhanədir.
Ənbər saçlıların yanına getdi,O ayüzlülərə vəsiyyət etdi:
"İstəyirəm sabah bu qəmli yerdənBir-iki həftəlik ova çıxım mən.
Özü tovuz, atı altında qara,Bir nar məməli qız gələrsə bura,
Saxlayın, qonaqdır, mənə əzizdir,Siz Aysınız, günəş ona kənizdir.
Könlünü bu yaşıl saray sıxarsa,Xızr kimi geniş çölə çıxarsa,
Haraya üz tutsa, onunla gedin,O behişt üzlüyə qəsr inşa edin."
Qəlbinin sözünü söyləyirdi o,İlhamı tanrıdan almışdı Xosrov.
Sözlərini deyib, yel kimi getdi,Başında dəstəsi evi tərk etdi.
Mindi dağ heykəlli atın belinə,Üz dutdu Xosrov da Ərmən elinə.
Qəlbi qorxu, kədər, qəmlərlə dolu,Bir edirdi iki mənzillik yolu.
Şirin çimən yerdə onlar nagəhanGördülər ki, atlar yorulmuş yaman.
Xosrov əmr elədi qullar dayansın.Köhlənlər yemlənsin və tumarlansın.
Ayrılıb qullardan Xosrov kənara,Getdi yavaş-yavaş o çəmənzara.
Fırlandı firuzə rəngli bağçanı,Bir çeşmə gördü ki, güldü hər yanı.
Orda bir tovuztək qartal oturmuş,Kövsər kənarında qırqovul durmuş.
Göy otun üstündə yavaş gedirdi,Öz-özünə belə fikir edirdi:
"Əcəb olardı bu büt mənim olsa,Ya da bu at mənim köhlənim olsa."
Bilmirdi, həm o at, həm o şux mələkOnun sarayına bir gün gələcək.
Məşuqə qapıya gələndə sərxoş,Aşiq onu görməz, vaxtı keçər boş.
Yol üstündə dövlət durar çox zaman,Azar yolu o gün bixəbər insan.
Xosrov baxdı, nurdan gözü qamaşdı,Birdən gözü orda Aya sataşdı
Bir az baxdı ona, üşəndi canı,Titrəməyə düşdü, üyüşdü qanı,
Gördü o yerdə var təzə bir qəmər,Dedi: "Ayın yeri olmalı ülkər."
Ay deyil, cilvəli bir ayna-gümüş,Civədən bir Nəxşəb ayı tökülmüş.
Gül kimi göy rəngli suda oturmuş,Göbəyinə mavi bir fitə vurmuş,
Göy çeşməyə girmiş o şux güləndam.Badam gülü içrə soyulmuş badam.
Su içində necə durnalar üzər,Şirin də eləydi - gözəl və dilbər.
Bənövşəni töküb bir gül üstünə,Tez-tez darayırdı saçını yenə.
Şirin su töküncə başına hər anAya şeh düşürdü mirvarılardan.
Şirinin bədəni qar kimi ağdı,Şahın qəlbi dolu bir iştiyaqdı.
Bəzən də saçları bir səhv edərək,Deyirdi: "Hər telim yatır ilantək."
Qulağı yavaşca şaha deyirdi:"Qulunam, bu sırğa onun şahidi."
O qız bir xəznəydi, ilan saçlarıO zəngin xəznənin bir xəznədarı.
Əfsunçu əlinə düşməmiş ilanBütün əfsunçunu qırmış, sanasan.
Bostançı əlindən düşmüşdü açar,Qapıları açıb çıxmış bir cüt nar.
O şirin dillinin narını görənHəsrətdən çatlamış nar olur həmən.
Aya məskən olan o gözəl bulaqYolundan azdırmış günəşi, bir bax!
Bülluru görən şah alovlandırdı,Ürəkdən günəştək o da yanırdı.
Xosrovun göz yaşı olmuşdu bir çay,Çünki su bürcündə gizlənmişdi ay,
Şahdan xəbərsizdi o sənubər gül.Nərgizin yolunu kəsmişdi sünbül.
Qapqara buluddan Ay çıxan zamanŞirin şahzadəni gördü uzaqdan.
Qırqovul üstündə gördü hümanı,Qayın ağacında sərvi-rəvanı.
Şahın baxışından utandı Şirin,Titrədi sulara düşmüş ay təkin.
O şəkər tapmadı başqa bir çarə,Bürüdü ay üzün qara saçlara.
Ənbərlə bəzəyib ayın üzünü,Gecəylə örtürdü öz gündüzünü.
Gümüş bədəninə qara xət vurdu,Qara xətli gümüş gözəl olurdu.
O məhtab üstündə Xosrovun qəlbiƏsirdi qızıllı civələr kimi.
Aslan gördü, onun dəyişdi halı,Ürkmüş ovçu - şirdən çəmən maralı.
Acizi tutmaqdan əl götürdü şir,Şirlər aciz ovu etməzlər əsir.
Toplayıb nəfsini, iqtidarını,Söndürdü qəlbinin alovlarını.
Həvəsini boğub mərdanəliklə,Artıq o tərəfə baxmadı belə.
Ayrılmırdı ordan yaralı könül,Xoş gəlmirdi ona başqa çiçək, gül.
O iki gülə bax, iki bulaqdan,Heç də gözləmədən gördülər ziyan.
Şirin bu çeşməyçün yolundan qaldı,Xosrovu bu çeşmə dərbədər saldı.
Hər kəs çeşmə üstə dincələr, yatar,Quru çörəyini suda isladar.
Onlar qəm yükünü aldı bu yerdə,Nazik ürəkləri düşdü min dərdə
Hər ürəyi dağlı gəlsə çeşməyə,Məcburdur palçığı basıb keçməyə.
Bax o qan çeşməsi, parlaq günəşə,Təşnəyə əzabı etmişdir peşə.
Şah imkan yaratdı o aya bir az,Gəcavəsiz gəlin aparmaq olmaz.
Pəri çıxıb sudan quştək silkindi,Paltarını geyib, Şəbdizi mindi.
Dedi öz-özünə: "Bu gənc kimdir, kim?Fələktək dövrəmdə hərlənir mənim.
Heyrət!.. Əgər deyil sevgilim bu şəxs,Görüncə qəlbimi niyə verdim bəs?!
Xosrovun geyimi ləldir deyirlər,Bəs o nişan hanı dildarsa əgər?"
Bilmirdi ki, səfər edərkən şahlarEhtiyatdan geyir başqa cür paltar.
Qəlbi deyirdi: "Qalx, nə gözləyirsən?Qarışdır gülünü bu şəkərlə sən.
O bir şəkil idi, bu parlaq candır,O bağlı bir sözdü, busa əyandır."
Ağıl dedi: Döndər üzünü, bəsdir,İki yana namaz qılmaq əbəsdir.
Bir dövranda bir cüt badə içilməz,Bir bəndəyə iki ağa seçilməz.
O şah olsa belə bu gözəl cavan,Bunu soruşmazlar bu yerdə ondan.
Qoy pərdədə görsün məni, bu xoşdur,Pərdəsiz olana daim toz qonur.
Hələ mənim sirrim deyil aşkar,Birdən bu pərdədən çıxsam nə olar?
Öz qara quşunu səyirtdi, getdi,Nal səsi balıqla öküzə yetdi.
Səba yelindən də yeyin qaçan atQaçmaqda fələyi eyləmişdi mat.
Sürətdə çatmazdı o ata pəri,İzini görməzdi divin gözləri.
Bir an sonra Xosrov baxdıqda geriGörmədi o yerdə heç bir nəfəri.
O yana, bu yana atını sürdü,Nə dili, nə də ki, dilbəri gördü.
Çeşmə ətrafında gəzdi bir qədər,Tapmadı gövhərdən orada əsər.
Heyrət etdi necə o könül çalanBu tezlikdə oldu gözündən pünhan.
Baxırdı heyrətlə donmuş ağaca -Bəlkə bir quş olub qonmuş ağaca?
Yuyurdu gözünü yaş ilə bəzən,Balıqtək axtardı ayı çeşmədən.
Bəzən körpü salır yaş dolu gözü,Bəzən sındırırdı körpünü özü.
Gözləri qaralıb gicəllənərəkYıxıldı çeşməyə birdən balıqtək.
Bir nalə çəkdi ki, titrədi cahan.Fələk öz işindən oldu peşiman.
Gəzirdi Şəbdizi, o can alanı,Bir gözü qarğanı, biri tərlanı.
Tərlantək cumurdu dərəyə, dağa,Sanki tərlanını çalmışdı qarğa.
Qəlbi sıxılırdı qara qarğadan,Qarğatək qaraydı gözündə cahan.
Qara qarğa oldu öz ağ tərlanı,Tikana çevrildi, gülü, reyhanı.
Əsər söyüd kimi əyildi başı,Su yerinə içdi qanlı göz yaşı.
Günəşə əyildi o söyüd beli,Çövkan qayırarlar söyüddən, bəli!
"Alışıb yanaydı bu mərdümgiyah"Deyərək qəlbindən çəkdi odlu ah.
"Bahar tapdım, bir bar dərmədi əlim,Fərat gördüm, suya dəymədi dilim.
Nadan oldum, gövhər çıxdı əlimdən.Gərək min daş vurum bu qəlbimə mən.
Gördüyüm bir gülü dərmədim səhər,Əfsus, gecə aldı onu küləklər.
Açılmış nərgizi gördüm sularda,Donmuşdu heyrətdən buztək sular da.
Deyirlər su dursa torpaq zər olar,Bəs niyə civəyə döndü bu nigar?
Bir hüma başıma salmışdı kölgə,Təxtim asimana qalxmışdı bəlkə?
Kölgədən ay kimi qaçdım irağa,Odur kölgə kimi düşdüm ayağa.
Kimlər yəhərimdən yuyar bu qanı?Qan tökməyə bundan sərt qılınc hanı?
Yuxu deyil, gördüm oyaqlıqda mən -Bir güldü, çıxarkən su çeşməsindən,
Boş, gülsüz görürəm indi çeşməni.Odlar tikan kimi yandırsın məni,
Kim buyurdu mənə aydan üz döndər?Kim dedi bəxtini qürbətə göndər?
Hansı bir div məni sövq etdi buna -Göz yumub baxmayım cənnət bağına?
Hər yerdə səbr etmək yaxşıdır, ancaqBurda saldı məni ovumdan uzaq.
Canımı eləyib, şimşəktək bir şamYersiz səbri özüm yandıracağam.
Su içmiş olsaydım o çeşmədən mən,Alovlar çıxmazdı indi qəlbimdən.
Nə gözəl söz demiş o hindu, bir bax:"Əlinə mal keçdi, tez ye, ey qoçaq!"
Bu bağda qırmızı, ya sarı güldənMeyvə yeyən peşman olmaz könüldən.
İndi mənəm, bir də qəlbimin qanı,Qəlbimdədir qəmin iti peykanı.
Qapazla başıma o qədər döyəm,Ta ki, hər tükümlə "Ya rəbbi!" deyəm.
Bəlkə bu dərd bir az məndən əl çəkə,Bu ürək yanğısı soyuya bəlkə.
Qanı çox bir bədən şişərsə, əlbət,Qanını almasan, olarmı rahət?"
Bir xeyli ağladı, göynədi, yandı,Çeşmə ətrafını gəzdi, dolandı.
Gah özündən gedir, gah ağlayırdı,Çeşməni gül kimi qucaqlayırdı.
Əldən qaçırdığı sərvçün, doğrusu,Gülündən rəng qaçdı, sərvindən də su.
Quru ot küləkdə titrəsə necə,Əsdi sərv qaməti yerə düşüncə.
Düşündü: "O ayüz olsaydı insan,Bu yerdə qoyardı bir iz, bir nişan.
Bəlkə bir mələkmiş, bəlkə də pəri?Belə çeşmələrdir onların yeri.
Heç açmaq olarmı bu sirri məgər.Ki, Xosrov sevmişdir bir pəri, peykər?
Süleyman qoyum bir adımı hələ,Sonra pəriləri gətirim ələ."
Belə fikirləşir, belə deyirdi,Ürəyini qüssə, kədər yeyirdi.
Həsrət qalıb Xosrov o şux tərlana,Baş götürüb getdi Ərmənistana.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/nizami-xosrov-ve-sirin-25
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Xosrov görəndə ki, dalda qaldı su,Ağlar gözlərinin qaçdı yuxusu.
Xosrov və Şirin, fəsil 29Bir gecə, novruzdan daha şən gecə.Bayram gündüzütək xoş, rövşən gecə,
Xosrov və Şirin, fəsil 30Həyat aləmidir hər şeydən üstün,Cavanlıq günüdür ən qiymətli gün.
Xosrov və Şirin, fəsil 31Oturmuşdu bir gün şah yarı xumar,Gözləyirdi, bəxti haçan ayılar?
Başqa şairlərin şeirləri · Təbiət və bahar
Islanan pərdəsinə gözlərimin et çarə.
Qəzəl: Bəh, baharın yenə gəldi yelin həmhəməsiBəh, baharın yenə gəldi yelin həmhəməsiQış keçib getdi o qar və külək və dəmdəməsi
Qıldı həngami-səfər sərvi-xuramanım vidaQıldı həngami-səfər sərvi-xuramanım vida,Vəqtidür qılsa təni-dilxəstəni canım vida.
Neyləyim, oldu bahar amma baharım gəlmədiNeyləyim, oldu bahar amma baharım gəlmədi,Gül açıldı gülşən icrə, gülüzarım gəlmədi.