İkinci pərdə
Səhifə 4 / 5 · 60%
Ziynət
Surxay, boş söhbətlər eləmə, gəl yanımda otur, gör nə deyirəm...
Surxay
Yox... Daha üsyan eləyirəm. Bax, bu ağaclar, otlar, güllər, çiçəklər hamısı mənə deyir ki, nə durmusan, get onun əllərindən tut, “hə” cavabı almayınca, buraxma. (Ziynətin əlindən tutur)
Ziynət (gülür)
Surxay! Ağacların, otların sözünə qulaq asma, burax əlimi...
Kərəmov təcili içəri girir. Onlar ayrılırlar.
Kərəmov
Hanı qəzet?
Surxay
Nə qəzet?
Kərəmov
Hamınızı damlayacağam. Qəzeti mənə tapın. Mirzə Hüseyn, Salmanov! (Çıxır)
Ziynət
Bir çətinliyə düşən kimi o saat əlaltılarını axtarır.
Surxay
Eybi yoxdur. Bizim yoxlamamız onların işlərini alt-üst eləyər.
Ziynət
Məsələ də ondadır ki, alt-üst eləyə bilmədi.
Surxay
Yoxlama qurtardı?
Ziynət
Qurtardı, üstlərində bir qəpik də pul qalmadı.
Surxay
Gör, nə ustadırlar.
Ziynət
Ancaq bir məsələ var. Dəmirçi Musanın təkərlər üçün iki min beş yüz manat pul almasına inanırsan?
Surxay
İnanmıram, Musa kişi o qədər pul almaz.
Ziynət
Məncə, heç bir qəpik də almayıb.
Surxay
Bəs imzası yoxdur.
Ziynət
Var. Ancaq yeni əlifba ilədir. Musa kişi hələ heç bir dəfə də dərsə gəlməyib, yeni əlifbanı da bilmir. Deməli, onun əvəzinə başqası imza atıb. Bilmirəm, həqiqəti necə öyrənək.
Surxay
Musanın özündən soruşmaq lazımdır.
Ziynət
Heç deyərmi?
Surxay
O məndə. Dəmirçi Musa bu saat ən böyük sirlərini mənə deyir. Hələ sən olmasaydın, heç arabalar da işə düşməyəcəkdi.
Ziynət
Doğrudan, Surxay, bu sirri mənə aç, nə üçün dəmirçi Musa məni görəndə bir cür olur.
Surxay
Bir cür yox, çox cür olur.
Ziynət
Mən söz deyən kimi, o saat “baş üstə” deyir. Görəsən, işin içində nə var?
Surxay
İstəyirsən açıb sənə deyim?
Ziynət
Hə, de görüm, nə var?
Surxay
Günlərin bir günündə, dəmirçi Musanın zindanının dibində, axşama iki saat ya qalardı, ya qalmazdı.
Ziynət
Müxtəsər danış.
Surxay
Yaxşı, müxtəsər ki... yazıq kişi aşiq olubdur.
Ziynət
Kimə?
Bayırdan səs gəlir.
Surxay
Zalxa arvaddır. Gəlib yenə tutacaq xirtdəyimdən... Gedək.
Ziynət
Gedərik, sən de görək, dəmirçi Musa kimə aşiq olub?
Surxay
Bilirsən kimə? Haman bu Zalxa arvada.
Ziynət
Nə danışırsan? Bəs yaxşı, Zalxa arvada aşiq olub, mənə niyə hörmət eləyir?
Surxay
Çünki... deyir ki... Zalxa arvada, deyir, təkcə Ziynət təsir eləyə bilər. Zalxa arvadı görən kimi yazıq qaçır, özünü itirir, eşqin şiddətindən dalaşmağa, söyməyə başlayır.
Ziynət
Nə qəribə eşqdir.
Surxay
Bəs necə? Eşq insanı cürbəcür şəklə salır.
Ziynət
Demək, Zalxa arvadın xətrinə mənə hörmət eləyir?
Surxay
Yalnız onun xətrinə. İndi sən gərək o yazığa kömək eləyəsən, Ziynət can!
Ziynət
Necə kömək?
Surxay
Gərək Zalxa arvadı başa salasan.
Ziynət
Mən qorxuram, Surxay, Zalxa arvada o cür söz demək olar?
Surxay
Qorxma, ürəyindən olacaq.
Zalxa içəri girir.
Zalxa
Yenə baş-başa vermisiniz? Bəs deyil? Burada kölgədə oturub, pıçı-pıçı eləməkdənsə, gedin kolxozun işlərini düzəldin. Kərəmov dağıtdı kolxozu. Buna bax, nə mənim üzümə baxır? (Surxayı göstərir)
Surxay
Ay Zalxa xala, mən sizə neyləmişəm?
Zalxa
Neyləmisən? Bundan artıq neyləyəcəksən? O töylənin divarına vurulan siyahıda hanı mənim adım? Sənə demədimmi ki, birinci gərək mənim adımı yazasan?
Surxay
Ay Zalxa xala, o staxanovçu çobanların siyahısıdır. Sən ki, çoban deyilsən.
Zalxa
Hər kiminki olur-olsun, siyahıdır, yoxsa yox? Gərək mən Zalxanın adı başda olsun. Hələ qoy məhsul yığımını qurtaraq, sonra sizinlə danışacağam. Gedirəm Kərəmovu axtarmağa. (Çıxır)
Surxay
Bu Zalxa xaladan yaxşı pulemyotçu çıxar.
Ziynət
Heç onunla sevgi barəsində danışmaq olar? (Getmək istəyir)
Surxay
Onu yalnız sevgi yumşaldar. Dayan, getmə...
Ziynət
Mən getdim, sən qalırsan, qal.
Surxay
Yox-yox... Sənsiz mən burada neyləyəcəyəm?
Çıxırlar. Kərəmov əlində qəzet, Salmanov, Mirzə Hüseyn içəri girirlər.
Kərəmov
Salmanov, görürsənmi? Görürsənmi, Mirzə Hüseyn?
Mirzə Hüseyn
Hələlik bir şey görmürük, yoldaş Kərəmov.
Kərəmov
Mənə toxunublar, Mirzə Hüseyn... (Bir qədər sükutdan sonra) Aslanı yaralayıblar. Aslan yaralananda neyləyər, bilirsənmi, Mirzə Hüseyn?
Mirzə Hüseyn
Bilmirəm, yoldaş Kərəmov. Mən məktəbdə oxuyanda həmişə heyvanat dərsindən zəif qiymət alardım.
Kərəmov
Aslan yaralananda onun qabağında fil də dayana bilməz. Dedim, mənə dəymənin, dəydilər, eybi yoxdur, özləri zərər çəkəcəklər. Bir papaq eləsəm, bütün Bakı bir-birinə dəyər.
Salmanov
Əlbəttə, yoldaş Kərəmov.
Mirzə Hüseyn
Bu işlərin hamısının mayeyi-fəsadı Ziynətdir. Şeydaya məqaləni yazdıran da odur, yoxlamanı təşkil eləyən də. Eşitdiyimə görə, şəhərdə bizim deputatla danışıb.
Kərəmov
Nə olar deputatla danışanda? Deputat kimdir, xalqın nökəri. Deputat gərək gündə iki dəfə mənim kefimi xəbər alsın ki, yoldaş Kərəmov, necəsən? Eh, yanıram, Mirzə Hüseyn, yanıram. Yaxşı, Ziynət, mən mən olum, sən də sən. Aslanı yaralamaq asan məsələ deyil. Yaralı aslanın nərəsinə Ziynət-miynət davam gətirə bilməz. A kişilər, axı, mən bu kənddə qiyamət yaratmışam, qiyamət. Mən nə üçün vuruşmuşam? Mən nə üçün bu kolxozu yaratmışam? Qəzetdə biabır olmaq üçünmü? Salmanov, təcili yaz!
Salmanov
Kağız hazırdır, yoldaş Kərəmov.
Kərəmov
Təcili. Surəti rayon icraiyyə komitəsinə və rayon prokurorluğuna.
Salmanov
Bəs əsli hara?
Kərəmov
Əslini də göndərməyə yer taparıq, son yaz.
Salmanov
Hazır.
Kərəmov
Yaz: mən 1895-ci il rəcəbülmürəccəb ayında bir muzdur ailəsində anadan olmuşam.
Salmanov
Yoldaş Kərəmov, sizin tərcümeyi-halınız məndə çoxdur. Əmr verin, hər idarəyə bir nüsxə göndərim.
Kərəmov
Yox, bu təzə tərcümeyi-haldır. Burada mən hamısını deyəcəyəm. Yaz: altaylığında anam, rəhmətlik Səkinə...
Mirzə Hüseyn
Allah rəhmət eləsin.
Kərəmov
Allah ölənlərinə rəhmət eləsin... Harada qalmışdıq, Salmanov?
Salmanov
Rəhmətlik ananız haqqında danışırdınız.
Kərəmov
Hə, anam vəfat elədi və atam ilə bərabər mən də çölə, işləməyə getməyə məcbur oldum.
Salmanov
Altaylıq uşaq yeriyə bilməz, axı?
Kərəmov (hirsli halda)
Kərəmov yeriyər.
Salmanov
Bəlkə bir az böyüdəsiniz.
Kərəmov
Yaxşı, olsun bir yaşından. Bir yaşında uşaq gəzər?
Salmanov
Əlindən tutsan, gəzər.
Kərəmov
Yaz, bir yaşından.
Salmanov
Yoldaş Kərəmov, iş ki, belə oldu, qoy mən evdə, arxayınlıqla oturub sizin üçün ətraflı bir tərcümeyi-hal düzəldim.
Kərəmov
Yaxşı, düzəlt, sonra gətir ver, qol çəkim. Aslanı yaralayıblar. Gör yaralı-yaralı nə tufan qoparacağam, Mirzə Hüseyn!
Mirzə Hüseyn
Bəli, yoldaş Kərəmov!
Kərəmov
Müəllim Şeydanın məvacibini vermə.
Mirzə Hüseyn
Əlbəttə, vermərəm.
Kərəmov
Aylarla gəlib mənim qapımda dayansa, qəbul eləməyəcəyəm. Adə, dərd məni yandırır, a kişilər. Dəmirçi Musa beş-altı araba təkəri təmir eləmək üçün iki min beş yüz manat pul alıb. Basıb yeyirlər kolxozu, vallah, basıb yeyirlər. İki min beş yüz manata qırx dənə təzə araba almaq olardı.
Mirzə Hüseyn
Yazıqdır, yoldaş Kərəmov, əziyyəti çox olub.
Salmanov
Ona toxunmayın, gecəli-gündüzlü işləyib.
Kərəmov
Yox-yox, ürəyiyumşaq olmayın, dəmirçi Musaya mərtoy tutacağam, aləmi yandırıb-yaxacağam. Təcili kağız yaz, Salmanov! Son dərəcə təcili... Teleqram vur...
Salmanov
Nə barədə?
Kərəmov
Dayan, dayan, lazım olmadı. Lap başımı itirmişəm. Axşam iclas çağırıb, gərək düz səhərə kimi tək özüm danışam. Gedək!
Onlar gedirlər. Saqqalını qırxdırmış dəmirçi Musa və Zalxa arvad qarşı-qarşıya çıxırlar.
Zalxa (onun üzünə çox diqqətlə baxır)
A yoldaş, sən buralarda nə axtarırsan?
Musa
Mən buralarda həyata, eşqə ziynət olan bir şəxsi axtarıram.
Zalxa
Başa düşmədim, yəni nə axtarırsan? Kənd sovetini istəyirsən, yoxsa kolxozu?
Musa
Heç birisini. Əl çək məndən!
Zalxa
Sənin sənətin nədir?
Musa
Mən hər zaman dəmirlə əlləşən polad ürəkli bir adam idim. İndi isə sevgi ürəyimi döndərib mum elədi.
Zalxa
Demək, dəmirçi imiş. Sən burada dəmirçi Musanı tanıyırsanmı? Uzunsaqqal bir kişidir.
Musa
Sükut! O artıq yoxdur. Uzunsaqqal dəmirçi Musa dəllək dükanında qaldı, mən Musanın təzə bir şəkliyəm.
Zalxa
Bıy, bu elə dəmirçi Musa özü imiş. A kişi, bəs saqqal hanı? Bu nə biabırçılıqdır?
Musa
Saqqal eşq ilə mənim aramdakı müharibədə şəhid oldu.
Zalxa
Ətin tökülsün, a kişi! Utanmadın, qocalıqda özünü bu şəklə saldın? O uzun şivə saqqala hayfın gəlmədi?
Musa
Sükut! Ey insanların ən bədbəxti! Tükün uzunluğu axmaqlıq nişanəsidir ki, onu da Allah qadınlara verib.
Zalxa
Bədbəxt niyə oluram, ay üzüqara! Bədbəxt sənin kimi cavanlıqda yuxulayıb qocalıqda ayılanlardır. Dünyanın hansı kefini, hansı ləzzətini görmüsən ki, hələ özünü xoşbəxt də hesab eləyirsən?
Musa
Çəkil gözlərimin səkisindən, əlimə-ayağıma dolaşma!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/sabit-rehman-toy-ikinci-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
Yeddinci şəkilSəhər ertə. Dəmirçi Musanın dükanının qabağı. Dükan bağlıdır. Surxay və bir neçə kolxozçu səhnəyə çıxırlar. Mehralı, Şirəli və sairə kolxozçular onları qarşılayırlar.*
Beşinci pərdəSəkkizinci şəkilXalçalar döşənmiş böyük çəmənlik. Bir tərəfində çay dəsgahı, o biri tərəfdə kabab bişir. Uzaqdan gülmək, oxumaq, tar, kamança səsi gəlir. Kolxozun məhsul bayramıdır. Təzə paltar geyinmiş kolxozçular çəmənlikdə gəzişirlər. Musa və Zalxa səhnədədirlər.*
Xoşbəxtlər4 pərdə, 5 şəkildə*İştirak edənlər
Birinci pərdəBirinci şəkilBöyük bir istirahət evinin tikintisi, səhnədən dəstə-dəstə işçilər danışa-danışa keçirlər. Səhər tezdəndir. Nəsirov qəti addımlarla səhnəyə çıxır, o yan-bu yanı gəzir. Bərbərzadənin otağına baxır, bir-iki ağız Bərbərzadəni səsləyir, sonra Maralın otağına baxır, yuxarı boylanaraq, “Mirzə Qərənfil” deyə səslənir, heç bir cavab olmur. Səhnədən çıxmaq istədikdə, birinci işçi və ikinci işçi ilə qarşılaşır.*
Başqa şairlərin şeirləri
Qarlı dağlar gənə etdi aradanKərəm ilə qoyma məni dəryada
Dağıtsam hər tərəf zülfi-səmənsanı, ağan canıDağıtsam hər tərəf zülfi-səmənsanı, ağan canı,Giriftar eyləıəm sen kimi Zibanı, ağan canı.
İstəməzSevdiyim ləblərin sərməsti olanYəqin bil saqidən şərab istəməz
DərdimiAllahı sevərsən a Loğman həkimVarım deyim dağa daşa dərdimi