Səhifə 2 / 2 · 50%

از ابوالحسن بن علی خرقانی [عمر خیام]

اسرار ازل را نه تو دانی و نه من وین حرف معما نه تو خوانی و نه من

هست از پس پرده گفت‌وگوی من و تو گر پرده برافتد نه تو مانی و نه من

از اسدی طوسی

یکی جامهٔ زندگانی است تن که جان داردش پوشش خویشتن

بفرساید آخرش چرخ بلند چو فرسود جامه بباید فکند

نمیرد هر آن کس که زاید درست شود نیست چون نیست بود از نخست

کجا شد کیومرث شاه بلند کجا جم و طهمورث دیو بند؟

از امامی خلخالی

با خلق خدا سخن به شیرینی کن اظهار نیاز و عجز و مسکینی کن

تا بر سر دیده جا دهندت مردم چون مردمِ دیده ترک خودبینی کن!

از انصاری

مست توام، از باده و جام آزادم صید توام، از دانه و دام آزادم

مقصود من از کعبه و بتخانه تویی ورنه من از این هر دو مقام آزادم

ابواسماعیل هروی

عیب است بزرگ برکشیدن خود را وز جملهٔ خلق برگزیدن خود را

از مردمک دیده بباید آموخت دیدن همه کس را و ندیدن خود را

اشرفی سید، از سمرقند

تا کی گویی که هر دو عالم در هستی و نیستی لئیم است

چون تو طمع از جهان بریدی دانی که همه جهان کریم است

اعجاز هراتی

با دو عالم گشته‌ام بیگانه، الفت را ببین رفته‌ام از خاطر ایام، شهرت را ببین

ای که بی‌تابانه می‌پوشی لباس عافیت اول از تقویم سن و سال ساعت را ببین!

بوعلی سینا، ملقب به شیخ‌الرئیس

مادر زمانه مثل او را نزاییده، تألیفات زیاد دارد. در جمیع علوم و فنون سرآمد جهان و مشار بالبنان بوده و مستغنی از توصیف است. گویا استمداد غیبی داشت. اسم چنین شخص بزرگوار را در سلک شعرا نوشتن دور از قاعدهٔ انصاف و مردمی است، ولی من‌باب تیمن و تبرک اسمی از آن عالی‌جناب که در حقیقت سبب افتخار ایرانیان است ذکر می‌شود:

تا بادهٔ عشق در قدح ریخته‌اند واندر پی عشق عاشق آویخته‌اند

با جان و روان بوعلی، مهر علی چون شیر و شکر به هم درآمیخته‌اند

(وله ایضاً)

دل گرچه در این بادیه بسیار شتافت یک موی ندانست ولی موی شکافت

اندر دل من هزار خورشید بتافت آخر به کمال ذره‌ای راه نیافت

(وله ایضاً)

ز منزلات هوس گر برون نهی قدمی نزول در حرم کبریا توانی کرد

ولیک این عمل رهروان چالاک‌ست و نازنین جهانی کجا توانی کرد

(وله ایضاً)

از قعر گل سیاه تا اوج زحل کردم همه مشکلات گیتی را حل

بیرون جستم ز قید هر مکر و حیل هر بند گشاده شد مگر بند اجل

(وله ایضاً)

مائیم به عفو تو تولاً کرده وز طاعت و معصیت تبرا کرده

آنجا که عنایت تو باشد، باشد ناکرده چو کرده، چون ناکرده

(وله ایضاً)

ای نیک نکرده و بدی‌ها کرده وانگه به خلاص خود تمنا نکرده

بر عفو مکن تکیه که هرگز نبود ناکرده چو کرده، کرده چون ناکرده

از اهل طوس، «باسم» تخلص دارد

بهشتی بدی گیتی از رنگ و بو اگر مرگ و پیری نبودی در او

زما تا دم مرگ یک دم ره است اگر دم‌دراز است و، گر کوته است

اومانی، اسمش عبدالله همدانی

آن‌چه مقصود ز شعر است چو در گیتی نیست شاعران را همه زین کار خدا توبه دهید

اوحدی مراغه‌ای

زین جامه‌ها چه فایده چون می‌کَند اجل زین پرده‌ها چه سود که بر ما همی درند

کمتر ز مور و مار شمار آن گروه را کز بهر مور و مار تن خویش پرورند

روزی امیر تخت‌نشین را نظر کنی کز تخت برگرفته به تابوت می‌برند

گرگ اجل یکایک از این گله می‌برد وین گله را نگر که آسوده می‌چرند

(وله ایضاً)

از توست فتاده در خلایق همه شور در پیش تو درویش و توانگر همه عور

ای با همه در حدیث و گوش همه کر وی با همه در حضور و چشم همه کور

انوری، اسمش اوحدالدین ابیوردی

آن کس که جگر خورد به خردی هنر آموخت در دور قمر گو بنشین خون جگر خور

نزدیک کسانی که به صورت چو کمان‌اند با سیرت ایشان نفسی می‌زن و در خور

پیغام زنی بر، تو همه اطلس و خز پوش یا مسخرگی می‌کن و حلوا و شکر خور

(وله ایضاً)

کیمیایی تو را کنم معلوم که در اکسیر و در صناعت نیست

رو قناعت گزین که در عالم هیچ چیزی به از قناعت نیست

(وله ایضاً)

ایمنی را و تندرستی را آدمی شکر کرد نتواند

در جهان این دو نعمت است بزرگ داند آن کس که نیک و بد داند

(وله ایضاً)

کارها را طلب مکن غایت تا نمانی ز کار خود محروم

زیرکان این مثل نکو زده‌اند طلب الغایة ای برادر شوم

(وله ایضاً)

آزاده گر کریم نباشد ورا چه غم گر بر خسیس طبع گراید به اضطرار سوی سگان گراید اگر بهر قوت را شیری که گور [او] غرم نیابد به مرغزار

(وله ایضاً)

گر صادقی تو عشوهٔ این قرص‌خور مخور ور مرد رهروی دم از این زن دگر مزن

دلخواه خود مخواه به جز ذکر ذوالجلال دلجوی خود مجوی به جز یاد ذوالمنن!

اوحد سبزواری، تخلص به اسم خود

وصل زن هر چند باشد پیش مرد کامجوی روح راحت را کفیل و عیش عشرت را ضمان

لیک او با شمع صحبت در نمی‌گیرد از آنک من سخن از آسمان [می]گویم او از ریسمان

امیدی، اسمش ارجاسب، از اهل ری

دریغا که در صحن این کهنه باغ چه آواز قمری چه آوای زاغ

چو شد یاوهٔ یاوه‌گویان بلند امیدی لب از نکته‌سنجی ببند!

خروس سحر چون برآرد خروش چرا بلبل مست گردد خموش؟

اثر، اسمش علی‌خان، از اهل اصفهان

خط لوح جبینم خود نوشتی گل من، خوب یا بد، تو سرشتی

گرم خط خطا بینی ز نامه خطش درکش به دست توست خامه

ز من جرمی که سر زد ای خداوند محمد شد غمین، ابلیس خرسند

چو عدلم از عذاب آید به فریاد دگر ره آن شود غمگین و این شاد

روا داری آیا ای ایزد پاک شود دشمن شکفته، دوست غمناک؟

(وله ایضاً)

محمد کآفرید ایزد تمامش ز نام خود برون آورد نامش

احد نام خود احمد نام او کرد به او از وحدت گفت‌وگو کرد

(وله ایضاً)

خداوندا دری از خویش بگشا رهی کآن بایدم پیمود بنما!

اوحدی کرمانی

یاد داری که وقت آمدنت همه خندان بدند و تو گریان؟

همچنان زی که وقت رفتن تو همه گریان شوند و تو خندان

آصفی

ای خواجه! مقام نیک و بد معلوم است فانی‌ست جهان، ملک ابد معلوم است

بیچاره! تو را غرور همه روز از بی‌خردی است یا خرد معلوم است

(وله ایضاً)

دیدم که مرا نیست به مستی هستی کردم همه صرف می‌پرستی هستی

من نیستم آن‌چه بودم اول ای شیخ گویا تو همان‌طور که هستی هستی

(وله ایضاً)

آن‌ها که نوای ارغنون می‌آرند بر سبزه شراب لاله‌گون می‌آرند

یک یک به نظاره سال دیگر بینی چون سبزه سر از خاک برون می‌آرند

(وله ایضاً)

پیمانه چون من دمی به میخانه گریست گفت از پی آن مرا که این گریه ز چیست

امروز دل من است پیمانهٔ تو تا خاک تو فردا گل پیمانهٔ کیست

حرف الباء

بابا افضل کاشانی

بازآ، بازآ هر آن‌چه هستی بازآ گر کافر و رند و بت‌پرستی بازآ

این درگه ما درگه نومیدی نیست صد بار اگر توبه شکستی بازآ!

(وله ایضاً)

ای جملهٔ خلق را ز بالا و ز پست آورده ز فضل خویش از نیست به هست

بر درگه عدل تو چه درویش و چه شاه در خانهٔ عفو تو چه هشیار چه مست

(وله ایضاً)

بد اصل گدا چو خواجه گردد نه نکوست مغرور شود نداند از دشمن دوست

گر دایرهٔ کوزه ز گوهر سازند از کوزه همان برون تراود که در اوست

بابا طاهر عریان، از اهل همدان

اگر دل دلبرد دلبر کدامی؟ وگر دلبر دل و دل را چه نامی؟

دل و دلبر به هم آمیته بینم ندانم دل که جز دلبر کدامی!

باباکوهی بن علی شیرازی

روح، بحری‌ست که عالم همه غرق‌اند در او بس عجب دانم اگر جسم کف دریا نیست

ظاهر و باطن ذرات جهان اوست همه نیست اشیا اگر او عین همه اشیا نیست

بهجت

گر بود صبر به درمان برساند روزی حیف و صد حیف که من صبر ندارم، چه کنم؟

بهرام میرزا بن شاه اسمعیل (طبعی موزون داشت)

بهرام! در این سراچهٔ پر شر و شور تا کی به حیات خویش باشی مغرور؟

کرده است در این بادیه صیاد اجل در هر قدمی هزار بهرام به گور

بیانی، شهاب‌الدین کرمانی

خانهٔ دل وطن توست ز جان رنجه مدار دو سه روزی که در این زوایه مهمان باشی!

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi

Səyahətnamədə yazıldığı kimi, bizim möhtərəm qonaqçımızın evində İbrahim bəylə bir nəfər molla arasında mübahisə və münaqişə üz verdi. İbrahim bəy hirslənib papağını yerə vurdu.Papaq lampaya dəydi, lampa sındı, evə yanğın düşdü. Çox təlaşdan sonra dəhşətli yanğını söndürdülər. Bədəninin yarısı yanmış molla özünü bayıra saldı. Amma İbrahim bəy oddan aralı yıxılmışdı. Köməkləşib onu otaqdan bayıra çıxartdıq. Səsimizə qonşular gəldilər, çoxlu adam, polis toplaşdı. Bir saatdan sonra məhəllənin tulumbaçılarından (yanğın söndürən məmurlarından) iki dəstə gəlib çıxdı. Ancaq yanğından əsər qalmamışdı.

15 dəq
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 2

Altıncı gün pasportları qaydaya salıb, Xidivi gəmisinə bilet aldıq. Mən burada qonaq qaldığımız evin sahibi və onun əyalından gördüyümüz hörmət və mehribanlıqdan danışmaq istərdim.İbrahim bəyin atası, özü nə qədər xoşbəxt adamlardır ki, belə dost tapmışlar. Həqiqi dost nadir ələ düşür. Xüsusilə indiki alçaq zəmanədə. İndiki zamanda camaatın işi hiylə və aldatmaq olmuşdur. Sədaqət azdır, düşmənçilik çoxdur, əmanətin yerini xəyanət tutmuşdur.

20 dəq
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 3

Səkinənn çağırıb, Məhbubənin əhvalını soruşdum. Dedi:“Qızlar onun yanındadırlar, bir ucdan ağlayır. Nə qədər ürək-dirək verib sakitləşdirmək istəyirlərsə, mümkün olmur, heyran-heyran baxır, cavab vermir.”

19 dəq
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 4

Bu vaxt mən qapını döyüb dedim:“Xanım, buyurun gəlin, mən gedirəm.”

20 dəq

Başqa şairlərin şeirləri