Xatəmül-ənbiyanın buyuruqlarından bir neçə kəlmə
مسلمم پس تصدیق درگه و بیگاه خروش و ولوله آرم چو گفت باید گاه
بود مرا هنر و بخت، حسن نیز عیان علیالخصوص خلوصم سمر شده به جهان
فریب نیست به خود ذوق پوششم کامل به لاف همسریم هیچکس ندارد دل
به اعتبار چنانگو همان بود دلخواه ز دلبران همه مطلوب بندگی الله
به گوش هوش فراگیر پند از ناصح اگر به رمز سراید، نگویدت واضح!
خلاصهٔ سخنش دان چه رمز هست و عیان همین دو بیت ز سعدی به رایگان برخوان:
الا تا نشنوی مدح سخنگو که اندک مایه نفعی از تو دارد
اگر روزی مرادش برنیاری دو صد چندان عیوبت بر شمارد
چند کلمه از فرمایشات جناب خاتمالانبیا، صلواتالله علیه و آله
دو کس از شفاعت رسول خدا بهره نبرد: یکی ندیم سلطان ظلمکننده که خوی او را تحسین کند، دیگری آن کس که از دین بیرون رود و غلو کند.
هر آن کس که برای اصلاح میان دو کس سخن به کذب کند، او را دروغزن نخوانند.
بدترین مردم در روز قیامت نزد خداوند کسی است که مردم از گزند زبان و بیم دشنام او پراکنده شوند.
خداوند نزد زبان هر گویندهایست و شاهد گفتار او.
برادر دینی خود را شماتت مکن زیرا که خداوند جرم او را عفو میدارد و تو را بدین گناه کیفر میکند.
شگفتی نگرید به کردار کس تا گاهی که خاتمهٔ کار او را به نیک و بد نگران شوید.
کسی که شما را به یاری طلبد اجابت نمایید، به نام خدا پناهنده شود پناه دهید؛ کسی که سؤال کند عطا کنید.
کسی که در شریعت ما حدیثی بدعت کند که در شریعت ما نیست او مرتد است.
کسی که بندگان را سبب عزت خویش داند، خداوند او را ذلیل کند.
کسی که در طلب علم کوشد خداوند کفیل رزق اوست.
آن کس که کالای خویش را حمل دوش خود کند از کبر برهد.
بازرگان انتظار رزق و روزی برد و آن کس که احتکار غلات و جز آن کند منتظر لعنت باشد.
مسلمانان برادرند، لاجرم هیچ مسلم به مسلمی ظلم نکند و در شداید و مهالک او را فرو نگذارد.
شعر به ناسزا گفتن وسوسهٔ شیطان پذیرفتن است.
کسی را که از او مشورت کنند، باید خیانت نکند.
خاک بر روی کسانی بزنید که شما را بدانچه دارای آن نیستید ثنا گویند.
کسی که برای حفظ مال از تصرف بیگانه کشته شود، درجهٔ شهید دارد.
حب و حرص تو در طلب مقصود تو را کور و کر میسازد و معایب آن را در نظر تو پوشیده میدارد.
عابدترین مردم آن کس است که از محرمات شرعیه کناره گیرد و پرهیزکارترین مردم کسی است که، خواه بر سود خود، خواه بر زیان خود، سخن به حق کند و عادلترین مردم کسی است که رضا دهد از برای مردم آنچه را به خود رضا دهد و مکروه شمارد به مردم آنچه را به خود مکروه شمارد. صدق یا رسولالله!
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/zeynalabdin-maragayi-3-xatemul-enbiyanin-buyuruqlarindan-bir-nece-kelme
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
از آنجایی که هر کتاب را خاتمهای در کار است، لهذا در این کتاب مستطاب -که راجع به حب وطن میباشد- مناسبتر خاتمهای جز بیان ترقیات دولت و ملت ژاپون ندیدم. در این مقام چند مطلب ملحوظ است.اول: بعض سخنهای رضاخان مازندرانی را که حکایت کرده تصریح نمایم.
Xatimə, 2در حالتی که مشغول ترتیب اوراق و تنظیم نمرههای سرانجام کار ابراهیمبیگ و نتیجه تعصب او بودم، یکی از دوستان صادق و محبان موافقاش از در داخل گشته، حالت مرا دیده و دانست که به چه کار مشغولم. بدون تأمل گفت: «باز این اوراق پریشان و تحریرات سرگردان که در روی میز ریخته و پاشیده چه چیز است و دیگر خیالت چیست؟»گفتم: «چیزی که عیان است چه حاجت به بیان.»
Xatimə, 3نصیحت سودمنداز جوانان ایرانی تربیت شدهٔ فرنگستان -چنانچه ذکرشان سبقت یافت- با وجود اینکه تربیت و تحصیل آنها برای وطن و برای اهل وطن ثمری نبخشیده و غیر از تکلم به لغت فرانسوی و غیره در ایشان بهره و چیزی از علوم نافعه مشاهده نگشته، بلکه از اکثر قوانین نیک فرنگ هم محروم و بیبهرهاند، بسیار دیده[ایم] برخیها[را] که در هنگام ملاقات بزرگ و کوچک «بنژور» گفته دست محبت به سوی ایشان فراز کرده[اند]، قاعدهشان هم این است که اگر رعایت آداب نسبت [به] آنها نشود آدم را خارج از تربیت بشمارند.
Xatimə, 4بازگو از نجد و از یاران نجددر خاتمهٔ جلد اول این سیاحتنامه، بنا به قول یک از دانشمندان وطن، مقالهای به عنوان «پولیتیک ایران چیست؟ کشتی دولت به کجا میرود؟ و خیالات دو همسایه که عبارت از پلنگ صحرا و نهنگ دریا باشند چه چیز است؟ و اصل و لُبِّ پولیتیک ایران در چه نقطه است؟» به تفصیل نگارش یافته.