Azərbaycan nağıllarının əhvali-ruhiyyəsi

AZƏRBAYCAN NAĞILLARININ ƏHVALİ-RUHİYYƏSİ*Azərbaycanın Şuralar dövrü ədəbi tariximizin izahı üçün qiymətli bir sahə vücuda gətirdiyi inkar olunmaz. Bir neçə ilin müddətində o qədər materiallar meydana çıxdı ki, indi artıq ədəbiyyat tariximizin yazıla biləcəyinə əmin olmaq olar. Yalnız şifahi ədəbiyyatımız hələ lazımi surətdə təsvir olunmamışdır. Səbəbi aşkardır. Əvvəla şifahi parçalar toplanmalı və sonra nizama salınıb təhlil olunmalıdır.

Yusif Vəzir Çəmənzəminli5 dəq
Qəzəl: Bəhəmdillah yatubdur sinəm üzrə dağ dağ üstə

Bəhəmdillah yatubdur sinəm üzrə dağ dağ üstəBəli məşhur sözdür ol məsəl kim bağ bağ üstə

Qövsi Təbrizi1 dəq
Balaca mütəfərriqələr 54

Getsin gəlməsin**Keçmiş hala bir nəzər*

Nəcəf bəy Vəzirov19171 dəq
Türki qəzəl 16

Saqiya, meydən rəfu qıl çak bolmuş könlümüQıl bu isi qan ilə peyvənd üzülmüş könlümü

Saib TəbriziQəzəl1 dəq
Rübai 20

Sözdə misilsizsə Xaqani əgər,Ona alçaqlardan zərbələr dəyər.

Xaqani Şirvani1 dəq
Qəzəl 219

Nə bəhsə girmisən, ey qönçə, görcək ləblərin yarın,Nə söylərsən, sual etdikdə səndən lütfi-göftarın?

Məhəmməd FüzuliQəzəl1 dəq
Cami-Cəm, fəsil 36

Zülmün zülmətindən zülmət olar yol,Ədalət olmalı qoşuna sağ-sol.

Əvhədi MarağalıMəsnəvi5 dəq
Ayn-ı şifâ durur bana gözündeki ilel

Ayn-ı şifâ durur bana gözündeki ilelGörmez göze göz anı ki gözinde var sebel

Qazi BürhanəddinQəzəl1 dəq
Bizim işlərimiz

Məlumdur ki, bu il çox yerlərdə quraqlıq keçir və əkinlər susuzluqdan yanıb puça çıxırlar. Və bir para yerlərdə camaat müsəllaya çıxıb Allahdan yağış istəyib. Və axırda bu da məlum oldu ki, Allahtaala müsəllaya çıxanların duasını qəbul eləməyib və heç bir yana yağış göndərməyib, necə ki, məsələn, Ağdamda və sair yerlərdə.Ədibi-biəvəz Mirzə Melkum xan “Qanun” ruznaməsində başdan belə yazır ki: “Mən sözümü o kəslərə yazıram ki, adamdırlar”.

Cəlil Məmmədquluzadə4 dəq
Rübai 35

هرچند که در مرتبه مامورانیمبس ظاهر و پیداست که ما میرانیم

Qasım ƏnvarRübai1 dəq
Qəzəl 75

کس بدین آیین حسن از مادر گیتی نزادتا ابد چشم بد، از روی تو یارب دور باد

İmadəddin Nəsimi1 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 243

از ملک زاده های آنجاست و او جوانی بغایت مشهور و بی باک و ظالم و سفاک بود و کمان پر زور میکشید و تیر را خوب میانداخت در اواخر عملش برگشته آثار خلافی از او بظهو رسید ناچار کمال خوف بخود راه داده بقلعه استایی خواف متحصن شد بنابراین امرای عالیمقدار بگرفتن آن حصار مأمور گشتند و باندک وقتی قلعه آنچنان که با قله گردون لاف مساوات زدی و با برج و السماء ذات البروج دعوی محاذات کردی .بدین صورت دهم تسکین دل دیوانه خود را

Sam Mirzə1 dəq
Ağ dənizdə

Oldum bir ay Ağ dənizdə, Xəndan,Qaldım gidi dalğalarla dalğın.

Rəfiq Zəka Xəndan1 dəq
Fəqir və zalım

Bir fəqirin papağını bir kəsQapıban qaçdı getdi karına bəs.

Seyid Əzim Şirvani1 dəq
Qəsidə 33

ای نگار خند خندان یک زمان با من بخندتا کی این خشم تو تا کی چند از این ناز تو چند

Qətran Təbrizi3 dəq
Qəsidə 76

زهی بر خطت آسمان سر نهادهجهان بر سر جاهت افسر نهاده

Mücirəddin Beyləqani3 dəq
Meynələr

Əkdim sizi dünən özüm, meynələr,Üstünüzdə oldu gözüm, meynələr!

Süleyman Rüstəm1 dəq
Məclisi-əğyardə gördüm ki, dün yar əyləşib

Məclisi-əğyardə gördüm ki, dün yar əyləşib,Sanki əqrəb bürcünə ol mahi-məhvar əyləşib.

Əliağa Vahid1 dəq
Rübai 46

Gördü gözünü gözüm, gözü bərk açdı,Gen düşdü gözün, yuxum gözümdən qaçdı.

Məhsəti Gəncəvi1 dəq
Sirlər xəzinəsi, fəsil 45

Bir gün Məkkəyə doğru səfər edən bir kişi,Məkkəyə gedənlər tək düzəltdi hər bir işi.

Nizami GəncəviMəsnəvi4 dəq
Qəzəl 68

مژده ای دل که فلانی ز سفر می‌آیدرفت اگر عمر گرانمایه دگر می‌آید

Məczub Təbrizi1 dəq
Cavan

Eyvanımız ucadır,Nökərlərim xocadır,

Mirzə Ələkbər Sabir19081 dəq
Qəzəl 213

ای آفتاب خوبان وی آیت الهیحسن تو را مسخر از ماه تا به ماهی

Həmam TəbriziQəzəl1 dəq
Qəzəl 53

رنجه مباش ، ار دل ، از تو در گله باشدمرغ گرفتار تنگ حوصله باشد

Nəyyir TəbriziQəzəl1 dəq
Son anında

Axır nəfəsinə yetişmədim mən,Son dəfə bağrıma basmadım onu.

Məmməd Araz1 dəq
Bolqarıstan haqqında

Yam-yaşıl Bolqar göyləriniQartal kimi dolaşan

Səməd Vurğun19511 dəq
Əşara görəydi

Davam-dalaşım evdə bu ruzgara görəydi,Pal-paltara, həm də bu uşaqlara görəydi.

Baba Pünhan19971 dəq
Sən sadə gözəlsən, qoyma, sevdiyim

Sən sadə gözəlsən, qoyma, sevdiyim,Məşşatələr bəzək taxta üzünə,

Qasım bəy Zakir1 dəq
Bütövlük

Yarımçıq bir havanı oxumaq istəyirəm,İstəyirəm yarımçıq bir badəni içəm mən.

Əliağa Kürçaylı19761 dəq
Payız, qayınağacı

Meşə, yol kənarı, bir xəstəxana,adını çəkmirəm, adı ağırdır.

Nəriman Həsənzadə1 dəq