Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Əbdülkərimin oğlu Misir Bakıda imiş və yoldaşı ilə birlikdə mənim yanıma gəldi. Bu fürsətdən istifadə eləyib sənə bir neçə sətirlik məktub yazırıq. Bu günlərdə bayramdır. Uşaqlar sevinirlər. Uşaq uşaqdır da. Onlar üçün əsl bayram səliqəsi düzəldirəm. Lakin hey deyirlər ki, anamızı istəyirik. Mən onları inandırıram ki, bir də görəcəksiniz ananız gözlənilmədən gəldi. Əgər gələ bilməsən, onda ay yarımdan sonra onlar dərsləri qurtarıb kəndə gələcəklər. O vaxtadək orada tut, gül-çiçək, ərik və çoxlu yumurta da olar.Müzəffər neyləyir? Sənin yun emalatxanan necədir? Çalış ki, şallar daha zərif və daha tünd olsun. Göndərdiyin şaldan Teymur üçün şalvarlıq kəsib götürdüm, qalanını Minaya verdim.
Bu ne hüsn ü bu ne hatt u bu ne kadd ü ne bâlâdurBu ne hüsn ü bu ne hatt u bu ne kadd ü ne bâlâdurCemâlün ravza mı yâ rab veyâ firdevs-i a'lâdur
Qəzəl 2103گر در میان هوا چو حبابت نمی گرفتدریا به هیچ و پوچ حسابت نمی گرفت
Qitə 305زهی عقد فرهنگیان را میانهمیان پیشت اصحاب فرهنگ بسته
Qəzəl 526مست آمدم امشب، که سر راه بگیرمیک بوسه به زور از لب آن ماه بگیرم
Səbuh üçün mənə dürdi-meyi-şəbanə yetərSəbuh üçün mənə dürdi-meyi-şəbanə yetər,Əsər ki var, xərab olmağa bəhanə yetər.
Cəlil (22 mart 1923)Hər şeyi atıb şəhərə köçməyə ürəyim gəlmir. Burada da mənim üçün dözülməz, ağır şərait yaranmışdır. Burada bir neçə idarə vardır, biri o birinin qərarını rədd edir, camaatı bir-birinin canına salırlar. Lap hərc-mərclikdir.Bütün ili kəhrizləri icarəyə götürmədim, nəticədə sökülüb dağıldılar, su kəsildi, kənddə yoluxucu xəstəliklər törədi. Kəndlilər açıqdan-açığa boyunlarına aldılar ki, kəhrizlərdən istifadə edə bilmirlər. Buna görə də nahiyə icraiyyə komitəsinin iştirakı ilə belə qərar çıxardılar ki, kəhrizliləri köhnə sahiblərinə qaytarsınlar. O biri tərəfdən də mərkəzdən bu haqda su mühəndisi Petrova gələn sərəncamda deyilirdi ki, əgər fevralın birinə kimi kəndlilər kəhrizləri təmizləməsələr, onda o, kəhrizləri inanılmış adamlara verə bilər.
Kadem basalı yoluna kadem kadem yanaramKadem basalı yoluna kadem kadem yanaramTapunda şem' gibi uşda dem-be-dem yanaram
Qəzəl 2118در عالم فانی که بقا پا به رکاب استگر زندگی خضر بود نقش بر آب است
Qitə 319یک مشت خاکی ارچه دربند کاخ و کوخیبرگ از خدا طلب کن بگذار شاخ و شوخی
Qəzəl 527به غم خویش چنان شیفته کردی بازمکز خیال تو به خود نیز نمیپردازم
Xoşam kim, dəmbədəm giryan gözüm ol xaki-padəndirXoşam kim, dəmbədəm giryan gözüm ol xaki-padəndir.Ziyanı olmaz ol göz yaşının kim, tutiyadəndir.
Misli bərabəri az olan fazili-həqiqi axund Fərəculla Pişnamazzadə həzrətlərinə (Bakı, 12 aprel 1923)Hər iki məktubunuz yetişdi, nəhayət, şad oldum. Məni bu dərəcədə qiymətləndirməyiniz barmaqlarıma artıq bir qüvvət verir. Çünki bu kifayətdir ki, Siz tək nadirəlvücudlar cızma–qaralarımızı təqdir edirsiniz. Məktubunuzun yetişməyi Həmidə xanımın Bakıya gəlməyinə təsadüf etdi. Hamılıqla Sizə və yoldaşınız Xanım bacıya və nuri-çeşmimiz bəradərzadələrə səmimi dua göndəririk. Hamılıqla Əhməd Nasirin də, Böyükağanın da, Səkinə və Siddiqə xanımın da üzlərindən öpürük və ümid edirik ki, həmin bu dostluğumuz nəinki müvəqqəti, bəlkə baqi ola. Amma balaca oğlum Ənvərə, böyük oğlum Midhətə göndərdiyiniz bir qutu sovqat bunlar üçün toy-bayram oldu. Allah-taala Sizin də balaları həmişə xoşbəxt eləsin. Bundan sonrakı kağızınızda xahiş edirəm onların dərs və tərbiyələri barədə balaca məlumat verəsiniz ki, məsələnin mahiyyətli tərəfi budur.Ümidvaram ki, yadınızdan çıxmayacaq. Sizin üçün bu ildən birdən əvvəl doqquzuna kimi və Təbriz nömrələrindən altı nüsxə göndərdim. Bundan sonra da Sizə göndərilməkdə olacaq.
Şol büt eğer bizüm ola sanki olur cihân bizümŞol büt eğer bizüm ola sanki olur cihân bizümGer ana olmaya fidâ bes nemüz ola cân bizüm
Qəzəl 2179هر خال ترا زیر نگین ملک جمی هستدر هر شکن زلف تو بیت الصنمی هست
Qitə 321ای جهان داوری که دوران راعهد نامهٔ بقا فرستادی
Qəzəl 529برخیزم و دلها را در ولوله اندازمبر ظلمتیان نوری زین مشعله اندازم
Hər kimin var isə zatında şərarət küfrüHər kimin var isə zatında şərarət küfrü,İstilahati-ülum ilə müsəlman olmaz.
Əzizim Həmidə! (7 iyun 1923)Yevlaxdan vurduğun teleqramı sən gedən günün ertəsi saat 6-da alıb xatircəm oldum. Bilmirəm yolun qalan hissəsini necə getdiniz və indi kefiniz necədir?Bu gün, cümə axşamı Yusifxanla qəbiristanlığa gedib qəbir üstə gül apardıq. Yusifxan kimi məni də qəm-qüssə götürüb, amma onu yalqız qoymuram. Bu saat o bizdə oturub. Səndən xahiş eləyirəm, sənə yalvarıram ki, necə olur-olsun, başını bir işə qat, özünü ələ alıb səbr elə. Belə eləsən, mən səni daha artıq istəyəcəyəm. Kiçicik bir fürsət olan kimi gələcəyəm. Kəhrizlidə çox qalma və dağlıq yerlərdən birinə get. Özünü heç bir təsərrüfat qayğısı ilə əziyyətə salma, cürbəcür rüşvətxorların törətdikləri murdar işlərin fikrini çəkmə və Blaqovidovanın nağıl etdiklərini xatırla. Fikirləş ki, sovet hökumətindən gizlənən rüşvətxorların işinə qarışmaq nə qədər çətin məsələdir.
Yüzün hadîkası şehâ reşk-i cinân imişYüzün hadîkası şehâ reşk-i cinân imişKoşa kaşun bu devrde sâhib-kırân imiş
Qəzəl 2180با ما سبب کینه گردون دغا چیست؟تقصیر چه و جرم کدام است و خطا چیست؟
Qitə 331رو که سوی راستی بسیج نداریمایه به جز طبع پیچ پیچ نداری
Qəzəl 534من مستم و ز مستی در یار میگریزمزنار بسته محکم، زین نار میگریزم
Dəhr bir seylabdır, mülhəq ədəm dəryasınaDəhr bir seylabdır, mülhəq ədəm dəryasına,Biz ki, sərgərdanız, ol seylabə düşmüş xarü xəs.
Əzizim Həmidə! (26 iyun 1923)Səndən 10 iyun tarixli bircə məktub və adamların həbs edilmələri və at barəsində teleqram almışam.Mən hələ Bakıda sənə məsləhət görmürdüm ki, Qarabağa gedəsən. Bilirdim ki, oradakı cürbəcür xoşagəlməz əhvalatlar səni əsəbiləşdirəcək. Sən gedəndən sonra burada – Mərkəzi Komitədə keçmiş mülkədarların torpaqlarını əllərindən almaq barədə qərar çıxarılmışdır. Hərçənd mən bilmirəm hansı torpaqlardan söhbət gedir, çünki axı, heç kəsdə torpaq-zad yoxdur. Bununla səni xəbərdar etmək istəyirəm ki, dedi-qoduya yol verməməkdən ötrü torpaq şöbəsindən qətiyyən torpaq icarəyə götürməyəsən. Çünki sənin niyyətin nə qədər xeyirxah niyyət olsa da, axırda pis qələmə veriləcəkdir. Ümumiyyətlə, səndən çox-çox təvəqqe edirəm ki, birdəfəlik Bakıya köçüb gəlməyi qət eləyəsən. Burada nəinki yalnız uşaqların tərbiyəsi üçün sənin öhdənə çoxlu təklif düşür, həmçinin, istəsən mənim işlərimə də kömək edərsən. Əgər işləmək istəsən, bir neçə gün bundan qabaq Ağamalıoğlu məndən xahiş elədi sənə yetirəm ki, o səni ürəyin istədiyi işə qoya bilər.
Hamîr-i mâyemüzi hamr ile çalab ezeliHamîr-i mâyemüzi hamr ile çalab ezeliTolu ayağı içerüz zî-bâde-i ezelî
Qəzəl 2194در ظاهر اگر پشت به من همچو کمان داشتلیک از ته دل روی توجه به نشان داشت
Qitə 333صدرا تو را جلالت اسکندر است لیکخضری که آب علم ز بحر یقین خوری
Qəzəl 536سخن بگوی چو من در سخن نمیباشمکه در حضور تو با خویشتن نمیباشم
Ey könül, mütləq ibadət qılmayıb, ömrün təmamEy könül, mütləq ibadət qılmayıb, ömrün təmamEylədin sevdayi-zülfi-hər pərirüxsarə sərf.