جهان خسرو که تا گردون کمر بستکُلَه‌داری چون او بر تخت ننشست

Əzəldən dövr edən bu dünya beləXosrov kimi bir şah görməmiş hələ.

به روز بار کاو را رای بودیبه پیشش پنج صف بر پای بودی

Hüzuruna qəbul başlayan zamanÖnündə durardı bir cərgə insan.

نخستین صف توان‌گر داشت در پیشدویم صف بود حاجت‌گار و درویش

Varlılar durardı birinci səfdə,Yoxsullar ikinci, arxa tərəfdə.

سوم صف جای بیماران بی‌زورهمه رسته به مویی از لب گور

Üçüncü sırada əlil, naxoşlar,Bir ayağı gorda qarı, ixtiyar.

چهارم صف به قومی متصل بودکه بند پایشان مسمار دل بود

Dördüncü sırada ancaq dustaqlar,Açıq deyil qollar, bağlı ayaqlar.

صف پنجم گنه‌کاران خونیکه کس کس را نپرسیدی که چونی

Beşinci sırada qatil, günahkar,-Bir əhval soruşub danışmazdılar.

به پیش خونیان ز امیدواریمثال آورده خط رستگاری

Ümidsiz olmasın bu cür təqsirkar,Qarşıda əfv əmri asdırardılar.

ندا برداشته دارندهٔ بارکه هر صف زیر خود بینند زنهار

Gözətçi deyirdi hamıya birdən:"Arxanda dayanan cərgəyə bax sən."

توان‌گر چون سوی درویش دیدیشمار شکر بر خود بیش دیدی

Yoxsulu görürdü varlı olanlar,Çox şükür edirdi bu hala onlar.

چو در بیمار دیدی چشم درویشگرفتی بر سلامت شکر در پیش

Yoxsulun gözünə xəstə dəyəndəŞükr edib deyirdi: "Mərəz yox məndə."

چو دیدی سوی بندی مرد بیماربه آزادی نمودی شکر بسیار

Dustaq görən xəstə olardı çox şad,Deyirdi: "Şükr olsun, gəzirəm azad."

چو بر خونی فتادی چشم ِ بندیگشادی لب به شکر بِه‌ْپسندی

Qatilə dəyəndə dustağın gözü,Xoşbəxt görünürdü özünə özü.

چو خونی دیدی امید رهاییفزودی شمع شکرش روشنایی

Qatil görəndə ki, ümid yolu var,Şükr edib deyirdi: "Canım qurtarar."

در‌ِ خسرو همه‌ساله بدین دادچو مصر از شُکر بودی شکّرآباد

Xosrovun ürəyi olduqca şaddı,Ölkəsi Misrtək şəndi, abaddı.

به مِی بنشست روزی بر سر تختبدین حرفت حریفی کرد با بخت

Bir gün əmr etdi, o, düzəlsin işrət,Bu işdə taleylə etdi rəqabət.

به گِرداگرد تخت طاقدیس‌شدهان تاج‌داران خاک‌لیسش

Dörd bir dövrəsində o uca taxtınŞahlar səcdədəydi hey yığın-yığın.

همه تمثال‌های آسمانیرصد بسته بر آن تخت کیانی

Göyün ulduzları dəstəbədəstəDüzülmüşdü Kəyan taxtının üstə.

ز میخ ماه تا خرگاه کیواندر او پرداخته ایوان بر ایوان

Aydan və Zöhrədən Keyvana qədərO taxt üzərində düzülmüşdülər.

کواکب را ز ثابت تا به سیاردقایق با دَرَج پیموده مقدار

Bütün səyyarələr, sabit ulduzlarO taxtın üstündə tutmuşdu qərar.

به ترتیب گُهرهای شب‌افروزخبر داده ز ساعات شب و روز

Hər yanda yanırdı gövhərin üzü,Xəbər verirdilər gecə-gündüzü.

شناسایی که انجم را رصد رانداز آن تخت آسمان را تخته برخواند

Hər nücum elmindən xəbərdar olanO taxtdan bilirdi nədir asiman.

کسی کاو تخت خسرو در نظر داشتهزاران جام کیخسرو ز بر داشت

Xosrovun taxtına hər kim baxandaMin Keyxosrov camı görərdi onda.

چنین تختی نه تختی کآسمانیبر او شاهی نه شه‌، صاحب‌قرانی

O taxt taxt deyildi, bir asimandı,O şah şah deyildi, sahibqərandı.

چو پیلی‌، گر بوَد پیل آدمی‌رویچو شیر‌، ار شیر باشد عنبرین‌موی

Deyərdin: bu fildir, - taxtda oturub,Deyərdin: bu şirdir, - ovlaqda durub.

زمین تا آسمان رانی گشادهثریا تا ثری خوانی نهاده

Onun hökmündəydi yerlər və göylər,Süfrəsi ulduzdan torpağa qədər.

ارم را خشک بُد در مجلسش جامفلک را حلقه بُد بر درگهش نام

Məclisində zinət behiştdən yüksək,Onun boynu bağlı quluydu fələk.

بزرگی بایدت دل در سخا بندسر کیسه به برگ گندنا بند

Böyüklük istəsən, səxavətli ol!Bağlama kisəni, xərc elə bol-bol.

دِرم‌داری که از سختی درآیدسر و کارش به بدبختی گراید

Varlı çətinliklə pul versə əgər,İşin axırında fəlakət görər.

به شادی شغل عالم دَرج می‌کنخراجش می‌ستان و خرج می‌کن

Dünyanın işini şadlıqla keçir,Xəracını alıb xərc elə bir-bir.

چنین می‌ده چنان کش می‌ستانیو گر بدْهی و نستانی‌، تو دانی

Necə alırsansa, elə də ver sən,Alarsan verməzsən, özün bilərsən.

جهان‌داری به تنها کرد نتوانبه تنهایی جهان را خورد نتوان

Təkbaşına kimsə dünyanı udmaz,Təkcə bir insanın şahlığı tutmaz.

بداند هر که با‌تدبیر باشدکه تنهاخوار تنهامیر باشد

Ağıllılar bilir: tək yesə hər kəs,Təklikdə də ölər, dost-aşna görməz.

مخور تنها گرت خود آب جوی استکه تنهاخور چو دریا تلخ‌خوی است

Çay suyu olsa da, sən içmə yalqız,Dəniztək olarsan acı, qılıqsız.

بباید خویشتن را شمع کردنبه کار دیگران پا جمع کردن

Özünü dünyada şamtək dolandır.Özgənin işiyçün özünü yandır.

ببین قارون چه برد از گنج دنیانیَرزد گنج دنیا، رنج دنیا

Qarun bu dünyadan nə apardı, bax,Dünyanın nəyi var, onda qalacaq.

به رنج آید به‌دست این خود سلیم استچو از دستت رود‌، رنجی عظیم است

Zəhmətsiz qazanmaq heç mümkün deyil,Əlindən gedəndə ağır olur, bil.

چو آید رنج باشد‌، چون شود رنجتهی‌دستی شرف دارد بدین گنج

Qazanmaq çətindir, itirmək ağır,Əlin boş olarsa daha yaxşıdır.

ملک پرویز که‌ز جمشید بگذشتبه گنج‌افشانی از خورشید بگذشت

Cəmşiddən artıqdı Pərviz cəlalı.Günəştək səpirdi dövləti, malı.

بُدش با گنج دادن خنده‌ناکیچو خاکش گنج و او چون گنج خاکی

Xəzinə verəndə üzü gülərdi,Önündə zər - torpaq, torpağı zərdi.

دو نوبت خوان نهادی صبح تا شامخورش با کاسه دادی، باده با جام

Gündə iki dəfə süfrə açardı,Nə xətrin istəsə, süfrədə vardı.

کشیده مائده یک میل در میلمگس را گاو دادی، پشه را پیل

Bir mil məsafədə süfrə sərərdi,Kim milçək istəsə, bir fil verərdi.

ز حلواها که بودی گرد خوانشندانستی چه خوردی میهمانش

Süfrədə halvalar dururdu çin-çin,Qonaq bilməzdi ki, hansından yesin.

ز گاو و گوسفند و مرغ و ماهیندانم چند‌ چندانی که خواهی

Mal, qoyun, quş, balıq, xeyir-bərəkət,Sayını bilmirəm, sən təsəvvür et.

چو بزمش بوی خوش را ساز دادیصبا وام ریاحین باز دادی

Məclisdən qalxanda ətir hər yana,Səba qaytarardı borcu reyhana.

به هنگام بخور عود و عنبرخراج هند بودی خرج مجمر

Ud, ənbər yanında, orda hər məcmərTuturdu Hindistan xəracı qədər.

چو خورد خاص او بر خوان رسیدیگوارش تا به خوزستان رسیدی

Xüsusi xörəyi məclisə gəlsə,Xuzistanda olan düşər həvəsə.

کبابی تر بخوردی اول روزبر او سوده یکی در شب‌افروز

Tər kabab yeyərdi duranda səhər,Ona bir qiymətli dürr sürtərdilər.

ز بازرگان عُمان دُر نهانیبه دَه مَن زر خریده، زر کانی

O dürrü alandan hindli tacirdənDüz yüz batman qızıl vermişdi birdən

شنیدم کز چنان دُر باشد آرامرطوبت‌های اصلی را در اندام

Deyirlər rütubət xəstəlikləriO dürrlə sağalar, dönməzmiş geri.

یک اسب بور ازرق‌چشم نوزادمعطر کرده چون ریحان بغداد

Bağdad reyhanıtək ətirli, göyçək,Yenicə doğulmuş göygözlü, qəşəng

ز شیر مادرش چوپان بریدهبه شیر گوسفندش پروریده

Dayçanı ayırıb öz anasından,Qoyunun südüylə bəslərmiş çoban.

بفرمودی تنوری بستن از سیمکه بودی خرج او دخل یک اقلیم

Gümüşdən bir təndir düzəldərmişlər,Xərci bir ölkənin xəracı qədər.

در او دَه پانزده مَن عود ِ چون مشکبسوزاندی به جای هِیمه خشک

Beş-on batman müşkü, udu yığaraq,Orda odlarmışlar hey qalaq-qalaq.

چو بریان شد کباب خوانش این بودتنور و آتش و بریانش این بود

Kababı bu qayda bişirərmişlər,Allahın ver günü, günorta, səhər.

به خوان زر نهادندی فراپیشهزار و هفتصد مثقال کم بیش

Min yeddi yüz misqal qızıldan süfrəHər gün salınarmış onunçün yerə.

بخوردی زان نواله لقمه‌ای چندچو مغز پسته و پالودهٔ قند

Qənd, püstə yeyəntək, xörəkdən ancaqBir azca yeyərmiş, çox tez doyaraq.

نظر کردی به محتاجان درگاهکجا چشمش درافتادی ز ناگاه

Baxıb sarayına böyük hökmdarGörsəydi bir kəsin ehtiyacı var,

بدو بخشیدی آن زرینه‌خوان راتنور و هر چه آلت بودی آن را

Təndiri, süfrəni verərmiş ona,Qoymazmış qəlbinə qəm-qüssə qona.

زهی خوانی که طباخان نورشچنین نانی برآرند از تنورش

O çörəkçilərə əhsən, yüz əhsən!Elə çörək verir nur təndirindən!

دگر روزی که خوان لاجوردیگرفتی از تنور صبح زردی

Çıxaranda erkən lacivərd göylərSübhün təndirindən sarı bir səhər,

همان پیشینه رسم آغاز کردیتنور و خوانی از نو ساز کردی

Təndiri, süfrəni qurarmış yenə,Yenə başlayarmış köhnə dəbinə.

همه روز این شگرفی بود کارشهمه عمر این روش بود اختیارش

Belə qəribəymiş onun peşəsi,Heç əskik olmazmış keyfi, nəşəsi.

چو وقت آمد نماند آن پادشاییبه کاری نامد آن کار و کیایی

Elə ki, vaxt gəldi, şahlıq da getdi,Əzəmət, dəbdəbə onu tərk etdi.

شرف خواهی به گرد مقبلان گردکه زود از مقبلان مقبل شود مَرد

Hörmət istəyirsən xoşbəxtlə dolan,Xoşbəxt olur gəzsə onlarla insan.

چو بر سنبل چَرَد آهوی تاتارنسیمش بوی مشک آرد به بازار

Sünbül yediyindən tatar ceyranıMüşkünün qoxusu basar dünyanı.

دگر آهو که خاشاک است خوردشبه جای مشک خاشاک است گِردش

Çör-çöp yediyindən başqa ceyranlarOnlardan müşk yox, bollu toz çıxar.

پدر کاز من روانش باد پرنورمرا پیرانه پندی داد مشهور

Qəbri nurla dolsun, rəhmətlik atamNəsihət verərdi bu sayaq müdam:

که از بی‌دولتان بگریز چون تیرسرا در کوی صاحب‌دولتان گیر

"Bədbəxt adamlardan kənara çəkil,Xoşbəxtlər yanında sən elə mənzil,

چو صبحت گر شبی باید بِهْ از روزچراغ از مشعل روشن برافروز

İstəsən ki, gecən nura boyansın,Evində qoy işıq - məşəllər yansın.

بهای در بزرگ از بهر این استکز اول با بزرگان هم‌نشین است

Böyük mirvarilər qiymətlidir, bax,Çünki böyüklərlə olurlar ancaq."

Use ← → keys to move, R for a random poem

Random poem

More by this author

Poems by other poets