Şairlərdən seçmələr, 6
Page 2 of 2 · 50%
سرآورده به در بر / بر خر نر بر / بر زیر و زبر بر / ساده پسر بر / به تاریخ و سیر بر /... الخ. شاهد این سخن در نزد اهل خبرت همانا قصایدی است که در مدح مرحوم امیرنظام سروده و بعد از آن در حق میرزا آقاخان نوری گفته در ستودن این ضدین، جمله را واضح و مبرهن است، این ایرادی است که جملگی برآناند. باری نام نامی فرصت، آقا میرزا، از سادات شیراز است.
من کلام فرصت شیرازی است
گامی به سوی استخر نه ای دل عبرت بر در بارگه جمشید رو آور و عبرت بر
چشمی به نگه بگمار، گوشی دو سه ره میخار دستی به اسف بردار، کن چشم ز عبرت تر
هر سو که بنا بینی، بسا خاک شده یکسان هر جا که سرا یابی، ویرانه شده یک سر
تختی که سر رفعت بر تختهٔ مینا سود چون خوردهٔ مینا بین، بشکسته ز پا تا سر
زان بوم نعیب زاغ آمد، همه بر گوشت بر جای سرود رود، آواز دف و مزمر
در ساحت ایوانش جغد است و زغن ساکن این یک شده بر بط زن و آن آمده خنیاگر
یک جای ثعالب را خدام نگر در بزم یک جای عناکب را حجاب ببین بر در
در ماتم جمشید است گریان، همه این فرگاه نک اشک روان اوست آن آب که در فرغر
بر ملک فریدون، لب بگشوده به ضحاکی هر جا که شکافی هست بر کنگرهٔ منظر
در پشتهٔ آن لاله است، خون جگر دارا بر تودهٔ آن سبزه است، خاک تن اسکندر
خود خون سیاوش است، آن می که برد در خم از کلهٔ کاووس است، آن خاک که شد ساغر
شهد لب شیرین است، نقلی که نهد ساقی آه دل پرویز است، دودی که دهد مجمر
ز آتشکده رفته است آب، خاکش همگی بر باد پیوسته کف آب است، بر جای تف آذر
دانی که چرا رفت آب ز آتشکده، همچون دود؟ یا رفت چرا بر باد آن خانه چو خاکستر؟
میلاد محمد شد کز مثل چنین مولود تا حشر عقیم آیند این چارتنان مادر
بر باد شد از دادش تخت و کلهٔ کسری نابود شد از بودش ملک و سپه قیصر
چون قصیده طولانی بود لذا اختصار نمودم، هر کس سایل به خواندن تمامی آن باشد به آثار عجم رجوع فرماید. جناب فرصت در غالب علوم و فنون مهارت تام و تمام داشته، گویا در نقاشی هم ماهر بوده؛ از این غزل میتوان دریافت پایهٔ شعرسرایی و قوت نقاشی او را:
تمثال دو زلف و رخ آن یار کشیدم یک روز و دو شب زحمت این کار کشیدم
اول شدم آشفته ز نقش سر زلفش آخر به پریشانی بسیار کشیدم
آغوش و کنارم همه شد غیرت تاتار تا تاری از آن طرهٔ طرار کشیدم
در تیرگی زلف کشیدم رخش از مهر گفتی که مهی را به شب تار کشیدم
اندیشه نمودم که کشم ابروی آن شوخ اندیشه چه کج بود کمانوار کشیدم
بر خامهام از تیر فلک بانگ زه آمد زان سخت کمانی که به دشوار کشیدم
سحر قلمم بین که کشیدیم دو چشمش گفتی به فنون نقش دو سحار کشیدم
نوک مژهاش را به یکی خامهٔ دلدوز خونریزتر از خنجر خونخوار کشیدم
آشوب قیامت همه شد در نظرم راست چون قامت آن دلبر عیار کشیدم
قاسمی اصفهانی
ز اجزای وجودم هر یکی درد دگر دارد طبیب دردمند از من کدامین درد بردارد؟
قوافی گنجهای
دلا امروز کاری کن که فریادت رسد فردا چه باشی طالب دنیا کز آن غالب شود رسوا
بباید رفتنت ناگه، چه سلطان و چه دربانی ببایدت مردنت ناچار، گر نادانی ار دانا!
فنایی، اسمش محمود
گر مرد رهی، رفیق ره باید داشت خود را نگه از هزار چه باید داشت
در خانهٔ دوستان چو محرم گشتی دست و دل و دیده را نگه باید داشت!
(وله ایضاً)
با قوت پیل، مور میباید بود با ملک دو کون، عور باید بود!
حرف الکاف
کاظم، ظاهراً تبریزی است
این مرغ دل که در قفس سینهٔ من است آخر مرا به خانهٔ صیاد میبرد
کاووس جرجانی
آرخ! گلهٔ خویش به پیش که برم من؟ کاین درد مرا دارو جز تو به دگر نیست
ای پیر بیا تا گلهٔ خود به تو گویم زیرا که جوانان را ز این حال خبر نیست!
کشری بخارایی
چون تیشه مباش، جمله بر خود متراش چون رنده، ز کار خویش بیبهره مباش
تعلیم ز اره گیر در علم معاش چیزی سوی خود میکش و چیزی میپاش!
گربه
میرسانم خویشتن در بزم جانان بر وصال راه در هر گوشهٔ دیوار پیدا میکنم
اگرچه مناسبت نداشت و مقامش گذشته ولی به مناسبت گربه لازم آمد که در اینجا درج شود: «سگ» از ندمای شاه عباس بود، روزی شاه به شکار رفته، پس از مراجعت، بداهتاً چنین گفت:
سگ قزوینی، حسنبیگ
سحر آمدم به کویت، به شکار رفته بودی تو که سگ نبرده بودی، به چه کار رفته بودی؟
کافی، اسمش سعدالدین بخارایی
طاووسکی بدیدم پر خویش میکَند گفتم: مکن که پر تو با زیب و افسر است
بگریست زار زار، مرا گفت: ای حکیم آگه نئی که دشمن جانم همین پر است!
کریم، اسمش بهاءالدین سمرقندی
مدحت کن و بستای کسی را که محمد بستود و دعا کرد بدو داد همه کار آن کیست بر این حال، که بودست و که باشد جز شیر خداوند جهان حیدر کرار؟
کمال مراغهای
صورتپذیر جمله ذواتی، چه نادری نقش نگین جمله جهانی، چه جوهری
بهر چه لاف معجز موسی نمیزنی کز جیب خویشتن ید بیضا درآوری؟
حرف المیم
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/en/works/zeynalabdin-maragayi-3-sairlerden-secmeler-6
Use ← → keys to move, R for a random poem
More by this author
علیالصباح برخاسته دوگانهٔ معبود یگانه را به جای میآوردم که ناگاه شنیدم در اتاق را طراق طراق میزنند، بعد از اتمام نماز گفتم: «کیست؟»محبوبه گفت: «منم یوسف عمو!»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 8از میرزا عباس پرسیدم: «این شخص کیست؟»گفت: «مازندرانی و در مارسل [مارسی] مقیم است، جهت ایران امتعه خریده میفرستد.»
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 9شمهای از تمدن ژاپون را اجمالاً که سبب ترقی ایشان شده گفتم. با وجودی که قانون مدنیت اروپا را قبول کردهاند در مواظبت آیین و مذهب خود محکمتر از اول شده، مراقب شئونات آیین مذهبی خود بیش از پیش هستند. نسبت به سایر ارباب ادیان امانت و دیانتی که اینها دارند هیچ ملت ندارد. همه روزه به رونق معابد و بتخانههای خودشان میافزایند. ولی این فرنگیمآبان ما به محض اینکه یک ماه در فرنگستان ماندند، و همینقدر تحصیل زبان و اخلاق کردند که ایستاده بتوان شاشید، پس از مراجعت منکر آیین مذهب آبا و اجداد خود میشوند. علاوه بر انکار خودشان، در گمراهی دیگران هم اقامهٔ بینه و دلیل مینمایند: یعنی همان دلیلها که در مکاتب فرنگستان از کشیشان پروتستانی یاد گرفته، [بی]شعور بیان مینمایند. بدبختانه عقیدهشان این است که شریعت مطهره مانع از اجرای قانون اساسی است. و این قدر مدرک و تمیز ندارند که اولین قانون مکمل دنیا را صاحب شریعت مطهرهٔ اسلام در عالم ارائه نموده است. روزی یکی از مستفرنگها که خود را فاضلترین اهل ایران میدانست و در فرنگیمآبی اول شخص بود، به یک نفر از دوستان خود چنین نوشته بود:«تو قانون را چهقدر سهل و آسان میپنداری؟ تا سی هزار مسئله از شریعت اسلام محو نکنی و - العیاذبالله! - با آتش نسوزانی، اجرای قانون در اسلام نتواند شد.» آن شخص، مکتوب فاضل جلیل را به من بنمود و گفت: «شما را به خدا انصاف دهید که افکار باطل این فرقهٔ بیانصاف تا چه درجه است! نظم قانون و اجرای آن چه دخل به بطلان احکام شریعت مطهره دارد؟ ملت ژاپون از کدام مسائل شرعیهٔ خود یکی را ترک کردند؟ دولت عثمانی کدام احکام شریعت مقدسه را واگذارد؟ بلکه در استحکام بنیان شریعت مطهره زیاده بر سابق ساعی [شدهاند]. قانون چه چیز است؟ قانون همان دستورالعملی است که مولای متقیان امیرمؤمنان خلیفهٔ بر حق حضرت سیدالمرسلین، علیبنابیطالب - علیهالسلام - به مالک اشتر - رضیالله تعالی عنه - نوشته وقتی که به حکومت مصرش فرستادند. اگر بخوانند و بدانند که آن بزرگوار به مالک اشتر چگونه دستورالعمل داد هرگز برای ایشان شک و شبهه باقی نمیماند که قانون دول مغرب زمین از این دستورالعمل گرفته شده که کار خود را به درجهٔ علیا رسانیدهاند. غیر از سرمشق و دستورالعمل حضرت امیرالمؤمنین - علیهالسلام - هیچ مسلمان قانون دیگری را طالب نیست؛ خواه کشوری، خواه لشکری، خواه مالیات، خواه عدالت، خواه قضاوت. تماماً از روی دستورالعمل آن جناب اخذ شود کافی است.
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 10نخستین صفات مروجین هر قانون، در هر دین و مذهب و قوم و ملت که باشند، امانت و دیانت است و باید با اعتقاد پاک و استواری در دین و مذهب خود قانون را برای رواج آیین خویش مجری بدارند؛ و الا برای بیدین و لامذهب نه قانون لازم است، نه نظام. چه اولین مرتبهٔ بیقانونی و بینظامی سهل گرفتن احکام مذهب است، و حال آنکه قانون و نظام برای حفظ شریعت و محافظت طریقت و نگاهداری معابد و صیانت احکام کتاب آسمانی است؛ و تربیت لشکر به جهت جهاد و دفاع هجوم اعادی میباشد. اگر گفته شود: قانون به جهت حب وطن و حفظ آن است، خواهم گفت: ابداً! سربازان، بلکه غالب رجال بزرگ طبقات مختلفهٔ ما، هنوز اسمی از حب وطن نشنیده و رسمی از آن را نفهمیدهاند؛ و کلیه از این عوالم دورند، ولی نتایج حسنه قانون شامل حال وطن خواهد گردید.بالجمله عنان سخن از دست رها شد، باز بر سر مطلب خود رویم.
Poems by other poets
Mindim Qıratın belinə,Kaş ki, düşman yüz olaydı.
Təcnis: Ov bərəsin gözləməyən ovçununOv bərəsin gözləməyən ovçunun,Ovunu görcəkin nə tur sinə,
Gəraylı: Xəbər olsun yar-dostaXəbər olsun yar-dosta,Bu fanidən köçdü Qubad.
Mürəbbe: Vəd verib mənə gələm demişdinVəd verib mənə gələm demişdin,Gözüm qaldı intizarda gəlmədin.