صاحب‌خبرِ فسانه‌پرداززین قصه خبر چنین کند باز

کان دشت‌ْبساطِ کوه‌ْبالینریحانِ سراچهٔ سفالین

از سوگ پدر چو باز پرداختآواره به کوه و دشت می‌تاخت

روزی ز طریده‌گاهِ آن دشتبر خاک دیار یار بگذشت

دید از قلم وفا سرشتهلیلی مجنون به هم نوشته

ناخن زد و آن ورق خراشیدخود ماند و رفیق را تراشید

گفتند نظارگان «چه رای است؟کز هر دو رقم یکی بجای است؟»

گفتا «رقمی به ار پس افتدکز ما دو رقم یکی بس افتد

چون عاشق را کسی بکاودمعشوقه از او برون تراود»

گفتند «چراست در میانهاو کم‌ شده و تو بر نشانه؟»

گفتا که «به پیش من نه نیکوستکاین دل‌شده مغز باشد او پوست

من به که نقابِ دوست باشمیا بر سر مغزْ پوست باشم»

این گفت و گذشت از آن گذرگاهچون رابعه رفت راه و بی‌راه

می‌خواند چو عاشقان نسیبیمی‌جست علاج را طبیبی

وحشی شده و رسن گسستهوز طعنه و خوی خلق رسته

خو کرده چو وحشیانِ صحرابا بیخ نبات‌های خضرا

نه خوی دد و نه حیطهٔ دامبا دام و ددش هماره آرام

آورده به حفظ دورباشیاز شیر و گوزن خواجه‌تاشی

هر وحش که بود در بیاباندر خدمت او شده شتابان

از شیر و گوزن و گرگ و روباهلشگرگاهی کشیده بر راه

ایشان همه گشته بنده‌فرماناو بر همه شاه چون سلیمان

از پرّ عقاب سایبانشدر سایهٔ کرکس استخوانش

شاهیش به غایتی رسیدهکز خوی ددان ددی بریده

افتاده ز میش گرگ را زوربرداشته شیر پنجه از گور

سگ با خرگوش صلح کردهآهوبره شیرِ شیر خورده

او می‌شد جان به کف گرفتهوایشان پس و پیش صف گرفته

از خوابگه‌ش گهی که خفتیروباه به دم زمین برُفتی

آهو به مُغَمَزی دویدیپایش به کنار در کشیدی

بر گردن گور تکیه دادیبر ران گوزن سر نهادی

زانو زده بر سَرین او شیرچون جانداران کشیده شمشیر

گرگ از جهتِ یتاق‌داریرفته به یَزک به جان‌سپاری

درنده پلنگِ وحش‌زادهاز خوی پلنگی اوفتاده

زین یاوگیانِ دشت‌پیمایگِردَش دو سه صف کشیده برپای

او چون ملکان جناح بستهدر قلب‌گه ددان نشسته

از بیم درندگانِ خونخواربا صحبتِ او نداشت کس کار

آن‌را که رضای او ندیدندحالیش درندگان دریدند

وآن‌را که بخواندی او به دیدنکس زهره نداشتی دریدن

با او چه ز آشنا چه از خویشبی‌دستوری کسی نشد پیش

در موکب آن جریده‌رانانمی‌رفت چو با گله شبانان

با وحش چو وحش گشته هم‌دستکز وحش به وحش می‌توان رست

مردم به تعجب از حسابشوز رفتن وحش در رکابش

هرجا که هوس رسیده‌ای بودتا دیده بر او نزد نیاسود

هر روز مسافری ز راهیکردی بر او قرارگاهی

آوردی ازان خورش که شایدتا روزهٔ نذر از او گشاید

وان حرم‌نشین چرم شیرانبددل کنِ جملهٔ دلیران

یک ذره از آن نواله خَوردیباقی به ددان حواله کردی

از بس که ربیعی و تموزیدادی به ددان برات روزی

هر دد که بدید سجده کردشروزی‌دهِ خویشتن شمردش

پیرامن او دویدن ددبود از پی کسب روزی خود

احسان، همه خلق را نوازدآزادان را به بنده سازد

با سگ چو سخا کند مجوسیسگ گربه شود به چاپلوسی

در قصه شنیده‌ام که باریبوده‌ست به مرو تاجداری

در سلسله داشتی سگی چنددیوانه‌فش و چو دیو دربند

هر یک به صلابتِ گرازیبرده سر اشتری به گازی

شه چون شدی از کسی بر آزاردادیش بدان سگان ِخونخوار

هرکس که ز شاه بی‌امان بودآوردن و خوردنش همان بود

بود از ندمای شه جوانیدر هر هنری تمام‌دانی

ترسید که شاهِ آشناسوزبیگانه شود بدو یکی روز

آهوی ورا به سگ نمایددر نیش سگانش آزماید

از بیم سگان برفت پیشیبا سگبانان گرفت خویشی

هر روز شدی و گوسفندیدر مطرح آن سگان فکندی

چندان بنواختشان بدان سانکان دشواری بدو شد آسان

از منّت دست زیر پایشگشتند سگان مطیع رایش

روزی به طریق خشمناکیشه دید در آن جوانِ خاکی

فرمود به سگ‌دلانِ درگاهتا پیش سگان برندش از راه

وان سگ‌منشان سگی نمودندچون سگ به تبرُّکش ربودند

بستند و بدان سگانْش دادندخود دور شدند و ایستادند

وآن شیرسگانِ آهنین‌چنگکردند نخست بر وی آهنگ

چون منعم خود شناختندشدُم لابه‌کنان نواختندش

گِردَش همه دست‌بند بستندسر بر سرِ دست‌ها نشستند

بودند بر او چو دایه دلسوزتا رفت بر این یکی شبانروز

چون روزِ سپید روی بنمودسیفورِ سیاه شد زراندود

شد شاه ز کار خود پشیمانغمگین شد و گفت با ندیمان

کان آهوی بی‌گناه را دوشدادم به سگ اینت خواب خرگوش

بینید که آن سگان چه کردنداندام ورا چگونه خوردند

سگبان چو از این سخن شد آگاهآمد بر شاه و گفت که‌ای شاه

این شخص نه آدمی فرشته استکایزد ز کرامتش سرشته است

برخیز و بیا ببین در آن نورتا صنع خدای بینی از دور

او در دهن سگان نشستهدندان سگان به مِهر بسته

زان گرگ‌سگانِ اژدهاروینازرده بر او یکی سرِ موی

شه کرد شتاب تا شتابندآن گم شده را مگر بیابند

بردند موکلانِ راهشاز سلکِ سگان به صدرِ شاهش

شه ماند شگفت کان جوانمردچون بود کزان سگان نیازرد

گریانْ گریان به‌پای برخاستصد عذر به آب چشم ازو خواست

گفتا که سبب چه بود؟ بنمایکاین یک نفسِ تو ماند بر جای

گفتا سبب آنکه پیش ازین بنددادم به سگان نواله‌ای چند

ایشان به نواله‌ای که خوردندبا من لب خود به مُهر کردند

ده سال غلامیِ تو کردماین بود بری که از تو خوردم

دادی به سگانم از یک آزارو این بُد که نبُد سگ آشنا‌خوار

سگ دوست شد و تو آشنا نهسگ را حق حرمت و ترا نه

سگ صلح کند به استخوانیناکس نکند وفا به جانی

چون دید شه آن شگفت‌کاریکز مردمی است رستگاری

هشیار شد از خمار مستیبگذاشت سگی و سگ‌پرستی

مقصودم از این حکایت آن استکه‌احسان و دهش حصار جان است

مجنون که بدان ددان خورش دادکرد از پی خود حصاری آباد

ایشان که سلاح کار بودندپیرامن او حصار بودند

گر خاست و گر نشست حالیآن موکب از او نبود خالی

تو نیز گر آن کنی که او کردخوناب جهان نبایدت خورد

هم‌خوان تو گر خلیفه نام استچون از تو خورد ترا غلام است

Who 's this that wanders near that palmy glade,Where the fresh breeze adds coolness to the shade?

'Tis Majnún; — he has left his father's tomb,Again 'mid rocks and scorching plains to roam,

Unmindful of the sun's meridian heat,Or the damp dewy night, with unshod feet;

Unmindful of the forest's savage brood,Howling on every side in quest of blood;

No dread has he from aught of earth or air,From den or eyry, calm in his despair:

He seems to court new perils, and can viewWith unblenched visage scenes of darkest hue;

Yet is he gentle, and his gracious mienChecks the extended claw, where blood has been;

For tiger, wolf, and panther gather roundThe maniac as their king, and lick the ground;

Fox and hyena fierce their snarling cease;Lion and fawn familiar meet in peace;

Vulture and soaring eagle, on the wing,Around his place of rest their shadows fling;

Like Suliman, o'er all extends his reign;His pillow is the lion's shaggy mane;

The wily leopard, on the herbage spread,Forms like a carpet his romantic bed;

And lynx and wolf, in harmony combined,Frisk o'er the sward and gambol with the hind.

All pay their homage with respect profound,As if in circles of enchantment bound.

Among the rest, one little fawnSkipped nimbly o'er the flowery lawn;

And, beautifully delicate,Sprang where th' admiring maniac sate:

So soft, so meek, so sweetly mild,So shy, so innocently wild,

And, ever playful in his sight,The fondling grew his great delight;

He loved its pleasing form to trace,And kiss its full black eyes and face,

Thinking of Lailí all the while;For fantasies the heart beguile;

And, with th' illusive dream impressed,He hugged the favourite to his breast:

With his own hand the fawn he fed,And choicest herbs before it spread;

And all the beasts assembled therePartook of his indulgent care,

And, day and night, they, unconstrained,In wondrous harmony remained.

And thus, throughout the world, we find'Mid brutes, as well as humankind,

A liberal hand, a friendly voice,Bids e'en the savage heart rejoice.

There is a curious story toldOf a despotic king of old,

Which proves ferocious beasts enduedWith a deep sense of gratitude.

The king had in his palace-boundsA den of man-devouring hounds;

And all on whom his anger fellWere cast into that dreadful cell.

Among the courtiers there was one,For wisdom, wit, and shrewdness known,

Long in the royal household nursed,But still he always feared the worst,

Thinking the fatal day might comeFor him to share an equal doom;

And therefore, by a dexterous scheme,His life endeavoured to redeem.

Unseen, by night, he often stoodAnd fed the hounds with savoury food;

And well their bounteous friend they knewAnd in their hearts attachment grew;

When, just as he, prophetic, thought,The king his death unfeeling sought;

Sternly his good old courtier blamed,And to the ravenous dogs condemned.

'Twas night when in the den he castHis victim for a dog's repast:

Next morn, unshamed by such a deed(Dooming the innocent to bleed),

He sent a page to look for him.Torn, he expected, limb from limb:

The wondering keeper, who obeyedThe king, and not a trice delayed,

Now, hastening to the presence, cried,'O king! his virtue has been tried;

He bears an angel's blessed charm,And God protects his life from harm:

Untouched, though fettered fast, I found him,The dogs all fondly fawning round him!'

The king was struck with wondermentAt this miraculous event;

And seeing, in that horrid cell,The guiltless courtier safe and well,

He asked, with tears profusely shed,By what strange spell he was not dead?

'No juggling words had I to say;I fed the bloodhounds every day;

And thence their gratitude arose,Which saved me from my cruel foes.

But I have served thee many a year,And for it thou hast sent me here!

A dog has feeling — thou hast none —A dog is thankful for a bone;

But thou, with hands in blood imbrued,Hast not one spark of gratitude.'

Abashed the despot saw his crimes,And changed his frightful course betimes.

Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение

Случайное стихотворение

Другие произведения автора

Стихи других поэтов