Сокровищница тайн, глава 58
Что такое маснави?
Маснави: длинная поэма, где каждый бейт рифмуется внутри себя; обычно эпос или повесть.
ما که به خود دست برافشاندهایمبر سر خاکی چه فروماندهایم
صحبت این خاک ترا خار کردخاک چنین تعبیه بسیار کرد
عمر همه رفت و به پسکستریمقافله از قافله واپس تریم
این دو فرشته شده در بند مادیو ز بدنامی پیوند ما
گرمرو سرد چو گلخن گریمسردپی گرم چو خاکستریم
نور دل و روشنی سینه کو؟راحت و آسایش پارینه کو؟
صبح شباهنگ قیامت دمیدشد علم صبحروان ناپدید
خنده غفلت به دهان درشکستآرزوی عمر به جان درشکست
از کف این خاک به افسونگریچاره آن ساز که چون جان بری
بر پَر ازین دام که خونخوارهایستزیرکی از بهر چنین چارهایست
گرگ ز روباه به دندان تراستروبه از آن رَست که به دان تراست
جهد بر آن کن که وفا را شویخود نپرستی و خدا را شوی
خاک دلی شو که وفایی در اوستوز گل انصاف گیایی در اوست
هر هنری کان ز دل آموختندبر زه منسوج وفا دوختند
گر هنری در تن مردم بودچون نپسندی گهری گم بود
گر بپسندیش دگر سان شودچشمه آن آب دو چندان شود
مردم پرورده به جان پرورندگر هنری در طرفی بنگرند
خاک زمین جز به هنر پاک نیستوین هنر امروز درین خاک نیست
گر هنری سر ز میان برزندبیهنری دست بدان درزند
کار هنرمند به جان آورندتا هنرش را به زیان آورند
حمل ریاضت به تماشا کنندنسبت اندیشه به سودا کنند
نام کرم ساخته مشتی زیاناسم وفا، بندگی رایگان
گفته سخا را قدری ریشخندخوانده سخن را طرفی لورکند
نقش وفا بر سر یخ میزنندبر مه و خورشید زنخ میزنند
گر نَفَسی مرهم راحت بودبر دل این قوم جراحت بود
گر ز لبی شربت شیرین چشنددست به شیرینه به رویش کشند
بر جگر پخته انجیر فامسرکه فروشند چو انگور خام
چشم هنر بین نه کسی را درستجز خلل و عیب ندانند جست
حاصل دریا نه همه در بودیک هنر از طبع کسی پر بود
دجله بود قطرهای از چشم کورپای ملخ پر بود از دست مور
عیبخَرَند این دو سه ناموسگربیهنر و بر هنر افسوسگر
تیرهتر از گوهر گل در گلندتلختر از غصه دل بر دلند
دود شوند ار به دماغی رسندباد شوند ار به چراغی رسند
حال جهان بین که سرانش کهاندنامزد و نامورانش کهاند
این دو سه بدنام کهن مهد خویشمیشکنندم همه، چون عهد خویش
من به صفت چون مه گردون شومنشکنم ار بشکنم افزون شوم
رنج گرفتم ز حد افزون برندبا فلک این رقعه بهسر چون برند؟
بر سخن تازهتر از باغ روحمنکر دیرینه چو اصحاب نوح
ای عَلَم خضر غزایی بکنوی نَفَس نوح دعایی بکن
دل که ندارد سر بیدادشانباد فرامُش، کند ار یادشان
با بدشان کان نه باندازهایستخامشی من قوی آوازهایست
حقه پر آواز به یک دُر بودگنگ شود چون شکمش پر بود
خنبره نیمه برآرد خروشلیک چو پر گردد گردد خموش
گر پُری از دانش، خاموش باشتَرک زبان گوی و همه گوش باش
Biz ki, bilirik ölüb gedəcəyik bir zaman,Səbəb nədir dörd əllə tutmuşuq bu torpaqdan?
Bu torpaqla dost olmaq səni xar etdi, bir bax,Sənin tək çoxlarını örtdü bu qara torpaq.
Ən alçaq sayılırıq, ömür keçəndən bəri,Qalmışdır qafiləmiz qafilələrdən geri.
Bizim zəncirimizdə qaldı bu iki mələk,Bədnamlıqda şeytanla yaxın olduq şeytan tək.
Külxançı tək istiykən, soyuğuq təbiətdə,Kül kimi istiləşib sönürük nəhayətdə.
Ürəkdə ziya hanı, könüldə işıq hanı?Keçmiş dinclik, rahatlıq, keçmişdir artıq, hanı?
Qiyamətin gecəyə bənzəyən səhər çağı,Yetişdi, gələnlərin görünməyir bayrağı.
Ağızda sındı qaldı qəflət içində gülmək,Ömrün arzusu canda sındı, açmadı çiçək.
Canını qurtarmağa bu torpağın əlindən,Düşünüb bir hiylə qur, bəhrə al əməlindən.
Durma, qaçıb can qurtar bu qaniçən duzaqdan,Bununçün də zirəklik gərəkdir hər bir zaman.
Canavarın tülküdən itidirsə də dişi,Bilik ilə düzəlir tülkünün bütün işi.
Sə’y edib doğru yol tap olmaqçün vəfa əhli,Özünə tapınmasan olarsan səfa əhli.
Bir qəlbə torpaq ol ki, onda vəfa var, gerçək,İnsaf palçığından ol, ondadır bitki, çiçək.
Ürəkdən öyrənilən hünəri başdan-başaTikdilər qaytan kimi vəfa adlı qumaşa.
Bir adamda görərkən böyük bir hünəri sən,Həmən hünər azalar get-gedə, bəyənməsən.
Əgər onu bəyənsən onda iş başqalaşar,O çeşmədən axan su ikiqat olub daşar.
Təcrübəli insanlar görsələr səndə hünər,Hörmət eləyib sənə, bil ki, candan sevərlər.
Hünərlə pak olmuşdur yerin torpağı ancaq,Bu hünərdən uzaqdır bu gün bu qara torpaq.
Baş qaldırarsa əgər bir hünərli aradan.Bir hünərsiz əlini qaldırıb verməz aman.
Hünərsizlər gətirir hünərliləri cana,Bağrı hünərlilərin dönüb hər zaman qana.
Riyazəti sanarkən tamaşadan ibarət,Verərlər təfəkkürü onlar sövdaya nisbət.
Səxavətli olmağı hesab edərlər ziyan,Deyərlər vəfadara: „Müftə qulluqçu“ hər an.
Sallanar səxavətə onların qaş-qabağı,Kəlamə ad verərlər qurumuş sel yatağı.
Vəfa nəqşi çəkərlər daim buzun üstünə,Baxaraq lağ edərlər göydəki aya, günə.
Əgər bir adam olsa rahatlığa bir çarə,O adam bu tayfanın olur qəlbinə yara.
Şirin şərbət alanda onlar hər bir dodaqdanTəşəkkür əvəzinə yara vurar hər zaman.
Əncir kimi bitişmiş, bişkin adama, bəlli.Üzüm yerinə sirkə verərlər ikiəlli.
Kimsədə hünər görən, dürüst, dost bir göz yoxdur,Eyib, nöqsan axtaran gözlərsə xeyli çoxdur.
Dəryadakı şeylərin hamısı olmaz ki dürr,Təb’ində hünər olmaq insana kifayətdir.
Kor gözə bir damcı tək görünər Dəclə hər an,Ağlar qarınca əli, çəyirtkə ayağından.
Eyib müştərisidir bu bir, iki, üç nəfər;Hünərsiz, hünərliyə hey təəssüf eyləyər.
Palçıq içindədir lə’l, palçıqdandır kökləri,Doldururlar çox acı qüssəylə ürəkləri.
Onlar tüstü olurlar yetişsələr dimağa,Bir küləyə dönürlər çatan kimi çırağa.
Gör kimdir başçıları, dünyanın halına bax,Adlıların yerini gör kim istəyir tutmaq?
Gəl bu əsrin bir neçə bədnamına qıl nəzər,Onlar ilqarları tək məni sındırmaq istər.
Mən simaca göydəki ay kimiyəm hər zaman,Yox, sınmaram, sınsam da qiymətim artar, inan,
Tutaq ki, zəhmət çəkib gəldilər artıq coşa,Fələklə bu şahmatı necə vurarlar başa?
Mənim ruh bağı kimi sözlərimdir təzə, tər,Onlar Nuh qövmü kimi çoxdan inkar edərlər.
Sən ey Xızrın ələmi, dayanma, cahada çıx,Sən ey Nuhun nəfəsi, gəl bir dua et! Artıq
Yox qəlbimdə onlarla savaşmağa bir həvəs;Onları yada salsam məni unutsun hər kəs.
Onların bu həyasız pislikləri yerinə,Mənim bu xamuşluğum böyük şöhrətdir yenə.
Boş dürr atsan hoqqaya salar gurultu dərhal,Mə’dəsi dolan kimi görürsən ki, oldu lal.
Balaca bir küp coşar olsa əgər yarımçıq,Dolsa ağzına qədər görərsən susdu artıq.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/ru/works/nizami-sirler-xezinesi-58
Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение
Другие произведения автора
بیا ساقی آن جام زرین بیارکه ماند از فریدون و جم یادگار
Шараф-наме, глава 40Дай с расплавленным золотом чащу, — оноКрасной серой становится. Мудро вино.
Шараф-наме, глава 41چنین بود در نامهٔ شاه رومبه لفظی کزو گشت خارا چو موم
Шараф-наме, глава 42Дай мне, кравчий, вина! Цвет вина — аргаван.Дряхлый старец, испив его, юностью пьян.
Стихи других поэтов
Gözəllərin şahı, şuxu nazənin,Yetişibdi hökmun kulli-cəhanə,
GörmüşəmGözəllikdə sən təki pəri tapılmazMən Misri, İslambulu, Şamı görmüşəm
BirAbı çeşmin göllərdə sona da bir, qaz da bir,Süsən sünbül, mor bənövşə, bülbül ötər yazda bir.
TəcnisQəni Mövlam, budur səndən diləkim,Gələ bir gün bu diyarə sevdiyim,