Страница 7 из 14 · 43%

Qəssab Alı ahu-zarda qalıbdı,
Bala dərdi onu oda salıbdı.
Görəydim, namərdmi tora salıbdı,
Yoxsa mərd qılıncı soya gəlibdi?!

Qəssab Alı sözünü tamam elədi. Özünü toxtatdı. Baxdı ki, Koroğlunun
halı hal döyül, başınnan duman qalxır. Onun qolunnan tutdu:
– Koroğlu! Sən dünya görmüş adamsan. Özün bilirsən ki, təqdirə
tədbir yoxdu. İşdi, olub keçib. Atalar deyib ki, su sənəyi suda sınar. İyid
yaranıb ki, qalda yaralana, davada ölə. Hələ Allahın yazısını pozan olmuyub.
Bizimki də belə yazılıbmış. İnsan gərəkdi ki, naşükür olmuya!
Şükür xudanın dərgahına! Budu, Kürdoğlu qabağdadı. Qoy indi o olsun
ikimizin də oğlumuz. Xiffətnən heç nə hasil eləmək olmaz. Tapşırıq
ver! Sür atını qabağa! Aparaq meyidimizi qoyaq haqq öyünə!..
Koroğlu dinməz-söyləməz, sürdü atını qabağa. Qəssab Alı da göstərişdər
verib, atını sürdü onun atının yanına...
De çatdı xəbər Çənlibelə!.. Hamı dəydi bir-birinə. Bircə anda qızıl
qan ağ buxaqlarda çiçək açdı. Fəryad Çənlibeli yırğalamağa başladı!..
Cənazə yaxınlaşanda, Aşıq Cünun qabağa yeridi, əlini qulağına verdi:

Mən aşığam, ala bax,
Yaşıla bax, ala bax.
Yüz il al işdədən ər
Bu gün düşüb ala, bax!

Mən aşığam, yanana,
Ya nəməkə, ya nana,
Eyvaza ox dəyibdi,
Ağla, qardaş, yan, ana!

Nigar xanım əlləri qoynunda, batmış səsnən deyirdi:

Əzizim Eyvaz hanı?
Xan balam Eyvaz hanı?
Başım yaman ağrıyır,
Çağırın Eyvaz xanı!..

Biçarə Zərqələm huşa gələn kimi olmuşdu. Oturduğu qara kəcavənin içində əllərini qabağa uzadıb yalvarırdı:

Əzizim, amanata,
At verməz aman ata,
Koroğlu, xayın olma,
Verdiyim amanata!

Eləmi, yarı gəlsin,
Sürülər yarı gəlsin,
Qoxusun onnan allam
Balamın yarı gəlsin!

Qəssab Alı baxdı belə getsə, meyidin götürülməsi ləngiyəsidi, yenə Koroğluya üz tutdu:
– Koroğlu! Sana dedim ahu-zar eləməyin faydası yoxdu. Meyidin
ləngiməsi yaxşı deyil. Axı ölüm çoxdandı. Tapşırıq ver, qoy meyid götürülsün.
Koroğlu tapşırıqlar verdi. Meyidi götürdülər.
Tabut qəbristannığa yetdi. Elə ki, onu məzara sallamalı oldular, Qəssab
Alının ürəyi tab gətirmədi. Özünü saxlaya bilməyib şikayətləndi:

Zalım fələk mənnən düşdü bərəstə,
Meydanda üz-üzə durdu, ay haray!
Namərdlik elədi, alnan apardı,
Qolumda torunu qurdu, ay haray!

Bədbəxtlikdə canım dünyada təkdi,
Gündə mana yedirdiyi kötəkdi.
Oxunu düzəltdi, yayını çəkdi,
Sinəmin başınnan vurdu, ay haray!

Eyvaz, məni yalqız qoyma, amandı,
Axı bala dərdi çəkmək yamandı?
Qəssab Alı köçür, axır zamandı,
Bala dərdi onu yordu, ay haray!

Bu zaman Hürü xanım qəflətən atdı özünü tabutun üstünə, yanayana dedi:

Heç kim belə insafsızlıq eləməz,
Bəs sən eyləyirsən nədən, ay Eyvaz?
Bu fələk zülmünə, haqq sitəminə
Tab etməz, əriyər bədən, ay Eyvaz!

Fələk şuxluğumu əlimnən aldı,
Ahıma baxmadı, göyə ucaldı.
Pərvaz eyləməmiş torpağa saldı,
Eylədi bağrımı zədən, ay Eyvaz!

Hürünün əlinnən getdi ixtiyar,
Nə vaxtacan ah eyliyər, ağlıyar?
Amandı! Məni də özünnən apar,
Üz döndərib yalqız gedən, ay Eyvaz!

Yazıq qız balaca xəncərini sinəsinə çaxanda tutdular. İncavara yara az oldu. Koroğlu bu yerdə lap qeyzə gəlib dedi:

Koroğlu bu günnən keçir başınnan,
Bu xəbər hər yerə yazılsın gərək.
Talan düşsün paşaların varına,
Əlləri əllərdən üzülsün gərək!

Yeriyin, iyidlər, meydan başına,
Zəhər qatın siz xotkarın aşına.
Əl uzadın torpağına, daşına,
Onun cahcalalı pozulsun gərək!

Koroğlu ölməyib, yaşayır hələ,
Hoydu, dəlilərim verin əl-ələ,
Eyvazın qatili tez keçsin ələ,
Gözdərinə millər düzülsün gərək!

Koroğlunun səsi dağları, daşları lərzəyə salsa da, olan olmuşdu.
Noolasıydı, meyiti tapşırdılar məzara.
İzdiham yavaş-yavaş qəbirstanlıqdan çəkilirdi. Yolda Bəlli Əhməd
yanaşdı Dəmirçioğluna:
– Ayə, Dəmirçioğlu, bir sirr mənim qarnımı yırtır axı!..
Dəmirçioğlu qəmli-qəmli baxdı onun üzünə:
– O nə sirrdi elə, Bəlli Əhməd?
Bəlli Əhməd duruxdu. Dəmirçioğlu onun gözdərinin içinə baxanda
dedi:
– Acığın tutmaz ki?
– Niyə tutur, de.
Bəlli Əhməd udqundu. Dəmirçioğlu qaşdarını çatdı:
– Oxunu atıb yayını niyə gizdədirsən?
– Vallah, ay qardaş, məni qınama...
Dəmirçioğlunun səbri tükəndi:
– Di, din görüm!
Bəlli Əhməd gözdərini onun gözünə dirədi:
– Belə, biz ki, bu qəbrə tapşırdıq, bu, Eyvaz deyildi!..
Dəmirçioğlunun gözdərinə qaranlıq çökdü. Bir xeyli dinə bilmədi.
Gecdən-gec dedi:
– Bu nə sözdü, Əhməd! Ağlın başındadı?!
Bəlli Əhməd onu belə əzaba salmağına, dərdini artırmağına peşman
olsa da dedi:
– Vallah, qardaş, nə deyirsən de, bu qəbrə qoyulan Eyvaz deyildi.
Yadındamı, durna teli gətirməyə gedəndə Bağdad bağlarında bulağın
başında oturmuşduq. Eyvaz qollarını çırmalayıb kabab çəkirdi. Sən dedin
ki, Əhməd, görürsənmi, Allah qüdrət qələmini birinci dəfə çəkəndə
Eyvaza ziynət verib! Gör o biləyindəki qoşa xal ona nə yaraşıq verir?!
Dəmirçioğlunun qaşları lap çatıldı:
– Noolsun ki?
– Dayan də! Meyit yuyulanda suyu mən tökürdüm, o xallardan bir
nişana yoxuydu.
Dəmirçioğlu köks ötürdü:
– Ağzına su al! Koroğlu bu sözü eşitsə bağrı çatdar. El səni daşqalaq
elər. Əvvəla, bu söz gecdi. İkincisi də, sənin fəhminə nə gəlib?
Bəyəm baxmadın ki, meyit qapqara yanmışdı? Belə görünür ki,
əvvəlcə asıblar, sonra başını kəsiblər. Asılan bədəndə ağ yer qalarmı
onda xal bilinə?
Bu sözdər Bəlli Əhmədi susdurdu. Deməyə sözü olmadı...
Deyillər, Çənnibeldə çöp başı qalmadı, hər yeri qara bəzədilər. O
gecə səhərəcən dəlilərin zümzüməsinnən, Cünunun bayatısınnan,
xanımların ağusunnan, atdarın kişnəməsinnən yer-göy bir-birinə
qovuşub ləbbey dedi, təkcə Koroğlunun səsi çıxmadı.
Səhər açıldı. Səhər həmişə üzünüzə xeyirriynnən açılsın. Hamı
yığılmışdı Koroğlunun başına. Qəssab Alı da, Aşıq Cünun da
tapşırmışdı ki, bəlkə onu dindirə biləsiniz...
Dəli Həsənnən Dəmirçioğlu gördü ki, ehtiyatsızlıq eliyiblər,
axşamnan bəri bərə-bəndərgahın hamısı boş qalıb. Düşmən gəlib ayaq
almazmı?..
Onlar məsləhətdəşib dəlilərdən bir neçəsini göndərdilər qaravulxanalara.
Tüpdağıdan da Ağqayaya getməli oldu. O, başı sinəsində
qəmli-qəmli gedirdi. Bir də o zaman qaldırdı ki, budu, At düzündə
yəhərri-yüyənni atdar görünür. Qədəmlərini bərkidib o zaman çatdı
ki, bəs budurana bir mələkdi, hürüdü, pəridi, qılmandı, nədi bilmirəm
oturub Eyvazın başını alıb dizinin üstünə, bir div gövdəli pəhləvan da
onun üzünə su səpir. Quruyub qaldı yerində. Baxdı ki, ürəyi az qalır
ağzınnan çıxa! Allah, bu nə sirr ola! Birdən ağlına gəldi ki, bu yuxudu,
Eyvazı yuxuda görür. Baxdı ki, Eyvaz ayrı paltardadı, qolu da sarıqlıdı,
yaraq-yasağı da yoxdu. Gözdərini gəzdirdi ki, Ərəbat da atdarın içində
yoxdu. Əlyəqin elədi ki, yuxuda görür Eyvazı. İndi qorxusunnan
gözünü qırpmırdı ki, yuxum dəyişər. Eyvaza doyuncan baxmağa
çalışırdı. Birdən baxdı ki, Eyvaz yavaş-yavaş gözdərini açdı, başını
tərpətdi, qalxmaq istədi, Tüpdağıdanın ürəyi də tərpənib telləndi, özözünə dedi:

Ay ağalar, Eyvaz belə,
Sağ olaydı, ayılaydı.
Görünəydi günəş üzü,
Çənlibelə yayılaydı.

Gecə dönəydi gündüzə,
Gözdərim baxaydı gözə,
Başdıyaydı şirin sözə,
Yenə biznən sayılaydı!

Tüpdağıdan həsrət çəkər,
Eyvaza qurban olsun sər.
Beləcə duraydı səhər,
Mənim bağrım oyulaydı!

Səsə Eyvaz durub oturdu. Ayağa qalxmaq istəyəndə pəhləvan
zamın oldu. Qalxıb asta-asta yeridi Tüpdağıdana tərəf. Tüpdağıdan
kirpiyini qırpdı, gözünü açdı ki, Eyvazdı. Gözlərini silib baxdı ki,
Eyvazdı, yeriyir ona sarı. Birdən geri dönüb başdadı qaçmağa...
Bu yanda bir də gördülər ki, Tüpdağıdan “Eyvaz! Eyvaz!” deyədeyə
elə gəlir, elə bil boğanaq gəlir.
O, yetirib özünü atdı Koroğlunun üstünə. Deyillər, Koroğlunun
gözündə iki damcı yaş da onda görünüb. Koroğlu belə hesab elədi ki,
Tüpdağıdan dəli olub. Tüpdağıdan həsəkliyə-həsəkliyə soruşdu:
– Koroğlu, gecədi, ya gündüz?
Koroğlunun dili açıldı:
– Gündüzdü, oğlum! Özünü toxtat! Bax, hamı yanındadı...
Tüpdağıdan tüpürüyünü uddu:
– Mən At düzünnənmi gəlirəm?
– Bəli, sən At düzünnən gəlirsən...
Tüpdağıdan dikəldi, gözünü dolandırdı dəlilərin üzündə, özünü
saxlaya bilmədi, hönkürə-hönkürə dedi:
– Əyəm gündüzdüsə, mən At düzünnən gəlirəmsə, Eyvaz odu At
düzündə!
Hamı peşman oldu. Əlyəqin elədilər ki, başına hava gəlib. O baxdı ki,
hamı sevinmək əvəzinə peşman oldu, birdən atılıb tərpəndi At düzünə
tərəf. Koroğlu hay vurdu ki, qoymayın, özünü daş-qayadan atacaq!..
Dəlilərdən bir neçəsi düşdü onun dalınca.
Aşıq Cünun onların dalınca baxa-baxa əlini verdi qulağına:

Aman Allah! Yoxsa cəlal pozulur,
Koroğlunun baxdı yatır, nədi bu?
Niyə birdən əllər əldən üzülür,
Çənlibelin sonu çatır, nədi bu?

Qabımızdan şərbətimiz çalanır,
Bağrımızda sönməz ocaq qalanır,
Xəzan vurur, güllərimiz talanır,
Gəmimizmi suda batır, nədi bu?

Клавиши ← → для перехода, R — случайное стихотворение

Случайное стихотворение

Другие произведения автора

Salur Qazanın evi yağmalandığı boyı bəyan edər

Bir gün Ulaş oğlı, Tulu quşun yavnsı, bizə miskin umudı, Amit soyının aslanı, Qaracuğın qaplanı, qonur atın iyəsi, xan Uruzun ağası, Bayındır xanın güyəgisi, Qalın Oğuzun dövləti,qalmış yigit arxası Salur Qazan yerindən durmışdı. Toqsan başlu ban evlərin qara yerin üzərinə dikdirmişdi. Toqsan yerdə ala qalı-ipək döşəmişdi. Səksən yerdə badyalar qurılmışdı. Altun ayaq sürahilər düzilmişdi. Doquz qara gözlü, xub yüzlü, saçı ardına örilü, köksi qızıl dügməli, əlləri biləgindən qınalı, barmaqları nigarlı məhbub kafir qızları Qalın Oğuz bəglərinə sağraq sürüb içərlərdi.İçüb-içüb Ulaş oğlı Salur Qazanın alnına şərabın itisi çıqdı. Qaba dizi üzərinə çökdi, ayıtdı: “Ünüm anlan bəglər, sözüm dinlən bəglər! Yata-yata yanımız ağrıdı, dura-dura belimiz qurıdı; yüriyəlim, a bəglər, av avlayalım, quş quşlayalım, sığın-keyik yıqalım, qayıdalım otağımıza düşəlim, yeyəlim-içəlim, xoş keçəlim!” Qıyan Selcük oğlu Dəlü Dondar aydır: “Bəli, xan Qazan, məsləhətdir”. Qaragünə oğlı Qarabudaq aydır: “Ağam Qazan, məsləhətdir”.

18 мин
Qam Börənin oğlı Bamsı Beyrək boyını bəyan edər

QAM BÖRƏNİN OĞLI BAMSI BEYRƏK BOYINI BƏYAN EDƏR, XANIM, HEY...Qam Gan oğlı xan Baymdır yerindən durmışdı. Qara yerin üstinə ağ ban evin dikdirmişdi. Ala sayvan gög yüzinə

33 мин
Qazan bəg oğlı Uruz bəgin tutsaq oldığı boyı bəyan edər

QAZAN BƏG OĞLI URUZ BƏGİN TUTSAQ OLDIĞI BOYI BƏYAN EDƏR, XANIM, HEY!Bir gün Ulaş oğlı Qazan bəg yerindən durmışdı. Qara yerin üzərinə otaxlarm tikdirmişdi. Bin yerdə ipək xalıcası döşətmişdi. Ala sayvan gög yüzinə aşanmışdı. Doqsan tümən gənc oğuz söhbətinə dərilmişdi. Ağzı böyük xümrələr ortalığa salınmışdı. Doquz yerdə badyalar qurılmışdı. Altun ayaq, surahilər dizilmişdi. Doquz qara gözli, örmə saçlı, əlləri biləgindən qınalı, parmaqları nigarlı, boğazları birər qarış kafir qızları al şərabı altun ayağla Qalın Oğuz bəglərinə gəzdirirlərdi. Hər birindən Ulaş oğlı Salur Qazan içmüşdi. Çırğab-çırğab çadır, otaq bağışlardı. Qatar-qatar dəvələr bağışlardı. Oğlı Uruz qarşusında yay söykənib durardı. Sağ yanında qardaşı Qaragünə oturmışdı. Sol yanında dayısı Aruz oturmışdı.

19 мин
Duxa Qoca oğlı Dəli Domrul boyını bəyan edər

DUXA QOCA OĞLI DƏLİ DOMRUL BOYINI BƏYAN EDƏR, XANIM HEY!Məgər xanım, Oğuzda Duxa qoca oğlı Dəli Domrul deyərlərdi, bir ər var idi. Bir quru çayın üzərinə bir köpri yapdırmışdı. Keçənindən otuz üç aqça alurdı, keçməyənindən dögə-dögə qırq aqça alurdı. Bunı neçün böylə edərdi? Anunçun ki, “Məndən dəli, məndən gücli ər varmıdır ki, çıqa mənfimlə savaşa, - derdi; mənim ərligim, bəhadirligim, cılasunligim, yigitligim Ruma, Şama gedə çavlana”, - derdi.

9 мин

Стихи других поэтов