Mirzə Ələkbər Sabir: Maarifçilik dövrü
Və’z etdiyin inandı, sən amma inanmadın!Ya lil’əcəb, məgər yorulub bir usanmadın?!
Asudəlik bu saət yerdən göyə cəhanda"Dil mirəvəd zidəstəm, sahib dilan xudara,Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara!"1
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!Üzün oldisə gər külfət yanında qarə, səbr eylə!
Sonya, ey dilbəri-pakizə əda!Sonya, ey dilbəri-pakizə əda!Sənə bu Naqdı bəyin canı fəda!
Neçin məktəbə rəğbətim olmayır?Neçin məktəbə rəğbətim olmayır? –Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Qaç, at basdı! ("Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! millət gəlir!")Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!Ötüşdən çıxan bir cəmaət gəlir!
Görüncə şəxs bir ərbabi-sərvətin üzünüGörüncə şəxs bir ərbabi-sərvətin üzünü –Görür mücəssəm olan bir ləamətin üzünü!
Dindirir əsr bizi,-dinməyirizDindirir əsr bizi, – dinməyiriz,Açılan toplara diksinməyiriz;
Əksimə ("Zahidin əksimə düşcək nəzəri-xudbini")Zahidin əksimə düşcək nəzəri-xudbini –Görür ayineyi-safımda o bir bidini;
Əhli-İranda, pah oğlan, yenə hümmət görünür!Əhli-İranda, pah oğlan, yenə hümmət görünür!Yenə hər guşədə bir tazə cəmaət görünür!
Dün cəhənnəm vəsfini zahiddən eylərdim sualDün cəhənnəm vəsfini zahiddən eylərdim sual,Cənnəti ağzın açıb etdi mənə vəsfi-sifat;
Kürd çaldıqca boru çingənə oynar, derlərKürd çaldıqca boru çingənə oynar, derlər, –Bir məsəldir ki, demiş Türkiyə iz’anlıları.
Yıldırımlar yağsa göydən titrəməz ruhum mənimYıldırımlar yağsa göydən, titrəməz ruhum mənim,Dağlar atəş püskürərsə kargir olmaz bana;
Bizi aldatma, xacə, hər sözünəBizi aldatma, xacə, hər sözünə,Bizə yox, get nəsihət et özünə!
Şanlı gördükcə məni sanki edir qövr fələkŞanlı gördükcə məni sanki edir qövr fələk,Min kələk çidə edir başıma filfövr fələk.
Arif çalışır ki, millət azad olsunArif çalışır ki, millət azad olsun,Zahid çığırır ki, məscid abad olsun.
Dün yatıb Mir Haşımı rö’yadə gördüm, söylədimDün yatıb Mir Haşımı rö’yadə gördüm, söylədim:Seyyidim, hicrində ərzi-şurişi-həşr eylərəm.
Deyir ("Oylə səngindir ki, əsqali-təəssübdən yüküm")Oylə səngindir ki, əsqali-təəssübdən yüküm, –Gündə min tərpənsə yer, tərpənməz əsla bir tüküm!
Yatmısan, Molla əmu, gürcülər içrə hələ sən!Yatmısan, Molla əmu, gürcülər içrə hələ sən!Nə olur ta bu müsəlmanlığa da bir gələsən,
Tapdım!.. ("Qoy sağ olsun başımız, düşməsin əsla ayağa")Qoy sağ olsun başımız, düşməsin əsla ayağa,O bizi torğa qoyub, gərçi satıb yandırdı;
Hankı alçaq bir əlin qeyd etdiyi xətdir o kiHankı alçaq bir əlin qeyd etdiyi xətdir o ki,Büsbütün təqdirə şayan xətlərin ə’lasıdır?
Yoldaşım, yatmışmısan?– Yoldaşım, yatmışmısan?– Yox, bir sözün varsa, buyur!
Başqa millətdən hüququn almaq üçün hər zamanBaşqa millətdən hüququn almaq üçün hər zamanInqilabiyyun, səlahiyyun, rəşadiyyun çıxar!
Dün oxurkən bir müdiri-məktəbin məktubunuDün oxurkən bir müdiri-məktəbin məktubunuMin qələt gördüm qarışmış bir vərəq imlasına;
Teqlər açar sözlərə görə avtomatik verilib və redaktorlar tərəfindən dəqiqləşdirilir.