Mirzə Ələkbər Sabir: Maarifçilik dövrü
Çıxdı günəş, doldu cəhan nur ilə,Cütçü sürür tarlada cüt şur ilə.
Bura say! ("Cəmaət: Zilli-Sultan, bura say döydürüb aldıqlarını!")C ə m a ə tZilli-Sultan, bura say döydürüb aldıqlarını!
Çatlayır, Xanbacı, qəmdən ürəyimÇatlayır, Xanbacı, qəmdən ürəyim,Qavışıb lap acığımdan kürəyim.
Daş qəlbli insanları neylərdin, İlahi?!Daş qəlbli insanları neylərdin, ilahi?!Bizdə bu soyuq qanları neylərdin, ilahi?!
Doğrudan da, Məmdəli, qeyrət həlal olsun sənə!Doğrudan da, Məmdəli, qeyrət həlal olsun sənə!Baği-şəhdə etdiyin işrət həlal olsun sənə!
Dərda ki, razi-pünhan, xahəd şod aşikara"Dil mirəvəd zidəstəm, sahib dilan xudara!Dərda ki, razi-pünhan, xahəd şod aşikara!"
Eylə bilirdin ki, dəxi sübh olubEylə bilirdim ki, dəxi sübh olub,Mürği-səhər tək bir ağız banladım.
Əhvalpürsanlıq, yaxud qonuşma— Nə xəbər var, məşədi?— Sağlığın!
ƏninUçdun, ey ruhi-pürfütuhi – Həsən!Uçuşun iztirari-təndənmi?
XaqaniUlularımızdan eşitdiyimiz*Şirvan xaqanlarından, xaqani-kəbir Mənuçöhr olsa gərək, - bir gün erkən ova getdiyi əsnadə Şamaxının şimal-qərbisində, ən yavıq məhəldə vaqe Məlhəm kəndi kənarından keçərkən, pişvazı üçün kənd əhlindən bir kimsənin gəldiyini görmədiyi halda ancaq çıpırtı yığmaqla məşğul gördüyü bir uşağı yanına çağırıb demiş ki,
FəxriyyəHərçənd əsirani-qüyudati-zəmanız,Hərçənd düçarani-bəliyyati-cəhamz,
Fəhlə, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!Fəhlə, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
FisincanSanma əzdikcə fələk bizləri viranlıq olur.Un təmənnası ilə buğda dəyirmanlıq olur!
Gər istəsən ki, fitneyi-aləm oyanmasınGər istəsən ki, fitneyi-aləm oyanmasın,Dövri-qəmərdə əqrəbi-zülfün dolanmasın,
İstəsən könlüm kimi zülfün pərişanİstəsən könlüm kimi zülfün pərişan olmasın,Ol qədər cövr et mənə ah etmək imkan olmasın!
İstiqbal bizimdir!Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
Hamısını tapa bilirəm, birin tapa bilmirəmBir belə məsel vardır ki, “doğru danışanın papağının qulağı yırtıq olur”. Mən bu barədə çox fikirləşmişəm ki, əcəba, doğru danışanın papağının qulağı niyə gərək yırtıq olsun? Fikirləşirəm, fikirləşirəm… axırda yəqin edirəm ki, hələ gərək belə də olsun.Məsələn, götürək ki, Məhəmməd Cəfər ağa vəfat edir, bir qədər pulu, mülki, malı və neçə nəfər uşaqları da qalır.
HəvəsHəvəs sövq eylər insanı həyatə,Ətalət cəlb edər şəxsi məmatə;
Hörümçək və ipək qurduBir hörümçək özün çəkib durdu,Dedi fəxr ilə:-Ey ipək qurdu!
Kuyini xunabeyi-çeşmimlə nəmnak eylərəmKuyini xunabeyi-çeşmimlə nəmnak eylərəm,Kipriyimlə asitanın gərdini pak eylərəm.
Qoyma gələ, saqiya, zahidi meyxanəyəQoyma gələ, saqiya, zahidi meyxanəyə,Dönməyə meyxanəmiz məscidi-viranəyə
Məftuni-səri-zülfüne qüllab gərəkməzMəftuni-səri-zülfüne qüllab gərəkməz,Rəncuri-ləbi-ləlinə innab gərəkməz.
Mən belə əsrarı qana bilmirəmMən belə əsrarı qana bilmirəm,Qanmaz olub da dolana bilmirəm!..
Müxtəlif parçalarTutdum orucu irəmazanda,Qaldı iki gözlərim qazanda,
Teqlər açar sözlərə görə avtomatik verilib və redaktorlar tərəfindən dəqiqləşdirilir.