İkinci pərdə
Səhifə 5 / 7 · 57%
Yeddinci şəkil
Qapının zəngi çalınır. Dilşad o biri otaqdan gəlib qapını açır. Zabitə daxil olur.
Zabitə
Salaməleyküm.
Dilşad
Salam. Nə olub, Zabitə?
Zabitə
Nə olacaq, Ağasəlimi də, Xuduşu da tutdular.
Dilşad
Nə vaxt?
Zabitə
Bir az bundan qabaq... Heç bilmirəm neyləyək? Yazıq uşağın barı bir təqsiri ola, adamı yandırmaz.
Dilşad
Uşaq kimdir?
Zabitə
Bizim başıküllü Ağasəlimi deyirəm də. Qızılı ayağının altına töksən, gözünün ucu ilə baxmaz!.. Di gəl ki, bəxti yoxdur... (Yavaş səslə) Bacı canı, elə Şahsuvarov özü də Ağasəlimə qardaş kimiydi. Di gəl ki, indi üzü yaman dönüb... Elə bil, heç o Şahsuvarov deyil. Bu gün idarəsinin qabağında nə qədər dayandım, məni qəbul eləmədi.
Dilşad
Onda təqsir yoxdur, Zabitə, qorxur. Bu saat şəhərdə böyük komissiya işləyir...
Zabitə
Güman yerimiz sizsiniz, Dilşad xanım, gərək bir təhər çəkəsiniz. Axı, siz neçə adamı bu cür çətinliklərdən qurtarmısınız...
Xosrov Atayev əsəbi halda daxil olaraq Zabitənin son sözlərini eşidir... Zabitə özünü yığışdırır.
Zabitə
Salaməleyküm.
Atayev cavab verməyərək, şlyapasını çıxarıb asır.
Dilşad (Zabitəyə işarə edərək)
Yaxşı, ay qız, sabahda-zadda gələrsən söhbət edərik...
Zabitə
Neynək... Neynək... (Çıxır)
Xosrov Atayev (sərt)
Bu kimdir?
Dilşad
Belə nə üçün soruşursan? Adamdır, mənim yanıma gəlib.
Xosrov Atayev
Mən onun sənə dediyi axırıncı sözləri eşitdim...
Dilşad
Nə olsun?
Xosrov Atayev
Yadındadırmı, bir dəfə sən bir adam haqqında məndən xahiş etmişdin... O zaman mən də səndən təvəqqe eləmişdim ki, bir də elə işlərə qarışmayasan?!
Dilşad
Mən sənin üçün evdə oturub bozbaş bişirən arvadlardan deyiləm! Mən də sənin kimi bir vətəndaşam!
Xosrov Atayev
Doğrudur, ancaq vətəndaşın borcu xalqı müdafiə eləməkdir, ona xəyanət edənləri yox! Sən nə haqla prokurora zəng edib oğruları, quldurları təmizə çıxarmağı ona təklif edirsən?
Dilşad
Mənim yeznəmin heç bir təqsiri yoxdur!.. Bu Cahangir kimi stolbazların özlərini gözə dürtmək üçün düzəltdikləri fitnədir!
Xosrov Atayev
Sən bunu sübut edə bilərsənmi?
Dilşad
Bunu sübut etmək sənin borcundur. Mən sənin arvadınam! (Pauza) İldırım ayağını qapıya qoyan kimi, mən bildim ki, evdə yenə bir tufan qopacaq...
Xosrov Atayev (dərin bir kədər içində)
İldırım haqlı imiş.
Dilşad (odlanaraq)
Əlbəttə, haqlı olar! Çünki sənin qardaşındır. Mən isə yad qızıyam... Amma bu on ildə gecə-gündüz sənin qulluğunda duran, sənə yanan mən olmuşam, qardaşın yox! Sənin çətin günlərinə mən dözmüşəm... (Ağlayır) Mən səndən savayı bir kişiyə gözümün ucu ilə baxmamışam.
Xosrov Atayev
Yaxşı, sakit ol...
Dilşad (ağlayır)
Mən elə güman etmişəm ki, sən məni istəyirsən... Amma indi baxıb görürəm ki, bəd ayaqda yenə qardaşın yaxşı olur, mən pis! Haqqın var... yaşı qırxa çatan sonsuz bir arvad daha sənin nəyinə lazımdır...
Xosrov Atayev
Ağlama!
Dilşad (ağlayır)
Mənim oğlum-qızım olsaydı, qohum-əqrəbam olsaydı, xətrim əziz olardı... Amma indi... yiyəsiz, kimsəsiz... (Ürəyi xarab olur. Xosrov Atayev təlaş içində ona dərman içirdir. Nəhayət, Dilşad özünə gəlir)
Xosrov Atayev (onun əlindən tutaraq)
Dilşad!
Dilşad
Yaxşı... Bağışla...
Pauza. Dilşad saçlarını düzəldir. Sadıqov həyəcanlı halda daxil olur. Xosrov Atayev onun gəlişindən narazı halda o biri otağa keçir...
Dilşad
Nə olub? Niyə belə tövşüyürsən?
Sadıqov
Liliçka belimi sındırdı... Məni dost-düşmən yanında xar elədi...
Dilşad
Necə? Necə?
Sadıqov
Yarım saat bundan qabaq bir nəfər şəxs məni aparıb düz müstəntiqin evinin qapısına. İçəri girib nə görmüşəm?! Liliçka ilə Cahangir əyləşiblər qabaq-qabağa. Deyirəm, balam, sən mənim arvadımsan, burada nə işin var? Deyir, onun sənə dəxli yoxdur. İndi başlayıb ki, daha səninlə yaşamıram. Şeylərini yığışdırır ki, çıxıb getsin. (Kövrəlir) Dərdimi götürüb sizin yanınıza qaçmışam.
Dilşad
A kişi, sən dəli olmusan, nədir, bu nə sözlərdir danışırsan?
Sadıqov
Yaxşı ki, Şahsuvarov özü də gəlib əhvalatın üstünə çıxdı. Yoxsa, elə deyərdim ki, dəli olmuşam. Ax, belə iş olar? Siz Allah, bircə gedin, Liliçkanı qoymayın çıxıb getsin...
Dilşad (qəzəblə)
Qoy hara cəhənnəm olub gedir-getsin.
Sadıqov
Sevirəm. Əl çəkə bilmirəm... (Gözünün yaşını silir)
Dilşad
Yaxşı, yaxşı, yekə kişisən!
Şahsuvarov gəlir.
Dilşad
Bu nə məsələdir, Ziyad?!
Şahsuvarov
Heç soruşmayın, Dilşad xanım... Bütün şəhərdə biabır olmuşuq. (Sadıqova) Axı, mən sənə dedim ki, səs-küy qaldırıb aləmə bildirmə...
Sadıqov
Canım, axı, mən necə susaydım?
Şahsuvarov
Biabırçılıqdır.
Dilşad
Bəs, niyə Lilyadan soruşmadınız ki, bu subay oğlanın evində nə gəzirsən?
Şahsuvarov
Açıq danışdığım üçün üzr istəyirəm... Mən içəri girəndə onların ikisi də özlərini elə itirmişdilər ki, artıq bir kəlmə izahata ehtiyac yox idi.
Dilşad (qəzəblə)
Ay ləçər!
Şahsuvarov
Əgər, məsələni dərindən götürsəniz, mən bu işdə Lilyanı təqsirləndirmirəm... Sadıqov da məni bağışlasın. Lilya əlli beş yaşlı kişiyə getmiş gənc, gözəl bir qadındır.
Dilşad
Bütün günah Cahangirdədir!
Sadıqov
Tamamilə haqlısınız. Doğrudan da... Əgər, sən – müstəntiq məni xalqa, dövlətə xəyanətdə təqsirləndirirsənsə, onda, icazə ver soruşum ki, mənim arvadımın sənin evində nə işi var?
Sadıqov "ah" çəkir.
Dilşad
Demək, bir tərəfdən Xosrov Atayevin qızını almaq istəyir... O biri tərəfdən də...
Şahsuvarov
İnsan nə qədər avantürist olmalıdır ki, bu cür işlər tutsun...
Dilşad
Mən deyəndə Reyhan xanım az qalırdı hirsindən çatlaya. Qoy indi eşitsin, ləzzət aparsın. (Şahsuvarova) Siz müstəntiqin bu dözülməz hərəkəti barədə prokurora yazdınızmı?
Şahsuvarov
Mən onu biabır etmək istəmədim. Nə qədər olsa, camaat onu Atayevin qızının nişanlısı hesab edir.
Dilşad
Sən qəribə söz danışırsan, Ziyad! Demək, Cahangiri müstəntiq qoyublar ki, xalqın cavan arvadını yoldan çıxarıb, evini dağıtsın, özünü də dolaşdırıb həbsə alsın?
Şahsuvarov
Ona görə də, gəlmişəm yoldaş Atayevlə danışım, görək nə etmək lazımdır.
Dilşad
Get danış! Qoy, hamıya nümunə göstərdiyi cavan oğlanın əslində kim olduğunu bilsin!
Şahsuvarov o biri otağa keçir.
Sadıqov
Siz Allah, bircə gedin Liliçkanı qoymayın çıxıb getsin. Mən sonra onu geri qaytara bilmərəm.
Dilşad
O məndən icazəsiz heç yerə gedə bilməz.
Reyhan daxil olur.
Reyhan
O... Sadıqov... Siz burdaymışsınız...
Sadıqov
Necə məyər?
Reyhan
Heç... dedilər siz bir az bundan qabaq bizim yeni parkda qəribə bir komediya oynayırmışsınız.
Sadıqov
Yıxılana gülməzlər, Reyhan xanım!..
Reyhan
Nə üçün yıxılırsınız, sizin ki, əliniz böyüklərin ətəyindədir...
Sadıqov
Yoxsa, siz mənim gedib öz gözlərimlə gördüklərimə inanmırsınız?
Reyhan
Siz hər kimə inanırsınız inanın, ancaq öz gözlərinizə yox...
Sadıqov
Qəribədir. Nə üçün axı?
Reyhan
Çünki sizin gözləriniz qaradan başqa ayrı bir rəng seçmir!
Dilşad
Sənin seçdiyin oğlanı gördük...
Reyhan
Əgər, Cahangir hamının xoşuna gələn bir oğlan olsaydı, daha mən niyə onu sevirdim ki!
Dilşad
Sən bu istehzalarına son qoyacaqsan, ya yox?
Reyhan
Təəccüb edirəm... Nə üçün siz həqiqəti istehza kimi başa düşürsünüz?!
Dilşad
Sənin yerinə ayrı qız olsaydı, utandığından heç kimin üzünə baxa bilməzdi...
Reyhan
Böyüklərdən nümunə götürmək borcumuzdur. Siz ki, hamının üzünə şax baxırsınız?!
Dilşad (qışqırır)
Həddini keçmə!
Reyhan
Siz nə danışırsınız, Dilşad xanım... Əgər, biz hədləri vurub keçməsəydik, bu qədər böyük işlər görə bilərdikmi?
Dilşad
Bu xarabadan baş götürüb getməkdən başqa ayrı çarə yoxdur...
Cahangir gəlir... Gərgin pauza... Dilşad əsəbi halda o biri otağa keçir, Sadıqov da onu təqib edir.
Cahangir
Deyəsən, mən bu dəfə çağırılmamış qonaq oldum... Sən bir saat bundan qabaq baş vermiş əhvalatı bilirsənmi?
Reyhan
Bilirəm. Hamısını bilirəm... (Onun əlindən tutaraq) Mənim əzizim, gəl əyləş... Mən səni ilk dəfə gördüyüm o konsert axşamı birlikdə qulaq asdığımız “Yasəmənlər açılanda” sonatasını çalmaq istəyirəm...
Cahangiri çəkərək öz yanında oturdur, coşğun bir ruhla çalmağa başlayır...
Reyhan
Niyə bikefsən? Yoxsa, hörümçəklərin toru səni təşvişə salmışdır?
Cahangir
Hörümçəklər öz torlarının uclarını bəzən elə yerlərə bağlayırlar ki...
[Mənbənin skanında burada mətn itib.]
Reyhan
Sən qızdırmalı adamlara oxşayırsan, Mehrican. Xəstə deyilsən ki?
Mehrican
Xəstə? (Gülür) Əksinə!.. Mən indi özümü hər zamankından gümrah hiss edirəm. Mənə elə gəlir ki, bu saat dağı dağ üstünə qoya bilərəm. Bilirsinizmi, kədər – məğlubiyyət əlamətidir. Mən isə, güclü insanları sevirəm! (İldırım Atayev gəlir. Mehrican əlindəki yasəmənlərdən birini ona verir) Buyurun, mən bunu sizin səkkiz il bundan qabaq əkmiş olduğunuz ağacdan qoparmışam.
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/ilyas-efendiyev-atayevler-ailesi-ikinci-perde
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
... Onun son vaxtlar mənə həddindən artıq qayğı göstərdiyini, hər cür vəziyyətdən istifadə edərək mənə xoş sözlər deməyə çalışdığını hiss edirdim... Bu isə məni hər şeydən çox acıqlandırırdı. Çünki mən uşaqlıqdan ikiüzlülüyə, qorxaqlığa nifrət edirəm... Biz körpüsalanlar öz kiçik briqadamızda söz qoymuşduq ki, ürəyimizdən keçənləri bir-birimizdən gizlətməyək.Bəs ər-arvad necə?
QəribcanMən Səriyyənin gətirdiyi tor köynəklərdən birini geyərkən özümdə qeyri-adi bir fərəh hiss elədim. Səriyyə bizim iş yoldaşımızdır. Bizim briqadanın üzvüdür. O, ayağımı kəsilməyə qoymayaraq, məni götürüb Bakıya qaçdığı kimi, burada mənə lazım olan şeyləri də alıb gətirə bilərdi. Burada təəccüblü heç nə yox idi. Bununla bərabər, tor köynəyi geyərkən mən özümdə qeyri-adi bir fərəh hiss elədim. Elə bil ki, mənə fövqəladə səadət üz vermişdi. Elə bil ki, mən daha xoşbəxt bir dünyaya qədəm qoymuşdum. Tor köynəyin təması məndə tamam yeni bir duyğunun yaranmasına səbəb olurdu.Mən xəstə yoldaşlarımla gülür, zarafat edir, tez-tez yaralı ayağıma toxunaraq, ağrıyıb-ağrımamasını bilmək istəyirdim.
Sən həmişə mənimləsən, yaxud "Boy çiçəyi"İştirak edirlərHəsənzadə – zavod direktoru*
Xan qızı Gülsənubərlə tarzən Sadıqcanın nağılıÜçüncü yay gecəsi idi ki, şəhərin sakitliyi içində Xan qızı Gülsənubər tarda çalınan o muğamı eşidirdi. Və üçüncü yay gecəsi idi ki, Xan qızı Gülsənubərin yuxusu göyə çəkilmişdi. O tarçalan oğlanın gözlərindəki qəribə ifadə ilə çaldığı muğamın söylədiyi hekayət arasında ayrılmaz bir bənzərlik var idi. O hekayətin nədən ibarət olduğunu qız dərk eləyə bilmirdi. Lakin hiss edirdi ki, bu, nə isə, uzaqlarda və uzaq zamanlarda olub getmiş bir hekayət idi. Bəs, onda nə üçün o əhvalatı indi tarında hekayə edərkən oğlanın baxışları bu qədər pərişan, bu qədər əlacsız olurdu? Qız onu da hiss edirdi ki, muğamın danışdığı o əhvalatda nəhayətsiz bir kədər, bəlkə də, dünyada heç kəsin duya bilmədiyi bir nisgil var. Və indi bu cavan tarzən o pərişan, o nisgilli əhvalatı çaldığı muğamın gücü ilə hamıya nəql etmək istəyirdi. O qəmli əhvalatın sirri, yəqin ki, bu oğlana aydın idi. Yoxsa böyük Allahın onun gözlərinə bəxş etdiyi işıq muğamı çalmağa başladığı zaman birdən-birə bu qədər gözəl, bu qədər cazibədar, bu qədər dərin görünə bilməzdi.Güllərin, çiçəklərin ətriylə dolu bu aylı gecənin nəhayətsizliyi harada, hansı yalçın qayalıqda isə qurtarırdı. Lakin cavan tarzənin gözlərindəki o işıqlı, anlaşılmaz dünya, muğamı çaldıqca, həm dərinləşir, həm də əsrarəngiz və qavranılmaz olurdu... Və qız, bütün bu düşündüklərinin, hiss etdiklərinin boş bir xəyal olduğuna özünü nə qədər inandırmaq istəyirdisə, ürəyini o aləmdən qoparıb, o cavan tarzəni özündən uzaqlaşdıra bilmirdi...
Başqa şairlərin şeirləri
Eşqin şəhərində dəllal olmuşam,Bilmirəm yar üçün nə aləm indi.
YoxsulBir yoxsul, bir zaman gedib hamama,Soyunub, əl atıb çanağa, caına,
Gəncənin qırğınıEy qazilər, gəldi qəzadan bəla,Bir olmaz müsibət dövran eylədi,
Mürəbbə: Huş ilə sevdiyim, dinlə zarımıHuş ilə sevdiyim, dinlə zarımı,Heç bundan ziyadə ah-zar olmaz.