Məhəmməd Füzuli
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Həva bərki-xəzani bağ içində tökmədə lərzan,Olur hər yan yaşıl otların üstü sanki zərəfşan.
Qəsidə 43Dil yaxşıdır ki, Allahın birliyini söyləsin,Əgər elə olmasa, ağızda dil olmasa yeydir.
ŞikayətnaməMaliki-mülkarayi-aləm və hakimi-hikmətfəzayi-əqalimi-hikem mə'mureyi-cəhani vəqfi-ərbabi-istirzaq edib, tövliyətin müluki-ədalətşüar və hükkami-merhəmətdisarə təfvİz etdikcə və xanogah-təngnayi-ersəyi-İmkanda asari-ərbabHstehqaq olub, hər fərdinə miqdarmca xəzaneyi-qeybdən vəzifeyİ-müstəmirrə yetdikcə, ol mümliyi-ərqami-dvvam-xilafətin qələmİ-mişkbarlan miftahi-künuzi-ərzaqi-əshabİ-istehqaq ola. Ve ol naqili-ə'lam istehkami-bünyani-səltənətin rəqəmi-ənbərnisarlarmda hədayiqi-əhdaqi-ərbabi-nəzər bəsarət bula. Şərhi-şəmmeyi-səna və rəfi-şiymeyi-duadan sonra:Ərz edər xakisari-bimiqdar,
DibaçəDİBAÇƏYa Rəb, rəhi-eşqində bəni şeyda qıl,
Qəsidə 18Gül gəldi, yenə gülşəndə cənnət lətafəti var,Yer tər otdan səma rəngi almışdır.
Qəsidə 24Qışın günündə səhər başlayıb soyuq ruzgar,Ağacların canına sanki qorxu, lərzə salar,
Qəsidə 42Qalx, ey dövran yerişli, fələk gövdəli dəvə Ki, ayağının pəncəsi bədirlənmiş ay, boynun hilal kimidir.Ey yerişi dövran kimi olub, lakin onun kimi rəhmsiz olmayan,
Qəsidə 14Zəmanin həftəsinə uyma kim, yetər zərəri,Xəzinə zənn eləmə əjdahayi-həftəsəri
Qəsidə 41Nə vaxtadək qoşa zülfün mənə qeydi-cəfa olsun,Nəsibim dərdü möhnət, məskənim dami-bəla olsun?
Qəsidə 23Əhsən, hər bir vaxt zülfünün rayihəsilə zövqüm xoş olur,dimağım təzələnir,
Qəsidə 32Dedim dilbərimdən əl üzüm daha,Bu iş çox çətindir görürəm əmma.
Qəsidə 1Bu vəfasız dəhrdə biz dərdə olduq mübtəla,Dərdə adət etmişik, axtarmarıq hərgiz dəva.
Qəsidə 25Səhər çağı açılarkən qovuşdu leylü nəhar,Üfüq açıldı, seçildi qoyun ilə canavar.
Qəsidə 46Öldüm xədəngi həsrəti ilə onun, aman,Gecikmə, yardan mənə ox çatdır, ey kəman.
Hədisi-ərbəinMüqəddiməNasixi-əqavili-mənqulə və ətəmmi-əhadisi-məqbulə ki, əshabi-fəsahət nəqşi-səhifeyi-e'tibar edib, ərbabi-bəlağət tərzi-cərideyi-ixtiyar edərlər ol münşiyi-ərqarai-hikmət və mümliyi-əhkami-qüdrət həmdidir ki, kəlimati-nəsayeh məzmun və nükati-məaniyi-məknun möcizbəyani-rəsulinə cari edib dəsturül-əməli-sükkani-səradiq tə'yin və nəsbül-eyni-ümmali-məsalihiddin etmiş. Səlləllahi əleyhi ve alihi və əshabihi əyyidnən mim həmləti ə'lami ulumihi və nəqlət ehkami adabihi.
Bu, Leyliyə Məcnun güzərdə müqabil olduğudur və gün müqabilində hilali-mehri bədri-kamil olduğudurBir gün ki, bahari-aləməfruzVermişdi cəhanə feyzi-novruz,
Bəngü-Badə (III hissə)SİFƏTİ-BƏNGİ-ZİŞTÜ BƏDFƏRCAMSöylə məndən kim: ey füsürdə mizac
TərkibbəndNecə xoş günlər idi bilməz idim yaxşı, yaman,Yar qəmi çəkməz idim, qorxmaz idim düşmandan.
Qəsidə 17باز گلزار صفای رخ جانان داردهر طرف زینتی از سنبل و ریحان دارد
Qəsidə 26Bilur qədəhdə səhər lə’l tək mey içsən əgər,Odur piyaleyi-kafur, şərbəti-kövsər.
Qəsidə 40منم به بادیهٔ نیستی نهاده قدمبه حرف قید ز کلک فنا کشیده رقم
Qəsidə 45Ey üzü, qəddi, ləbi, xətti cahanə şur salan,Sərv qədsən, lalə üz, reyhan xətü, qönçə dəhan.
Bu, Məcnundan Leyliyə bir nameyi-itabamizdir və peyğami-şikayətəngizdir"Dibaçeyi-namə nami-Mə'bud,Qəyyumü qədimü həyyü mövcud.
Bəngü-Badə (IV hissə)BƏRŞ HƏM MÜTTƏBE ŞÜDƏ ƏKNUNBərşə çün düşdü söz, dedi:
Söhbətül ƏsmarQəvvasi-bəvahiri-rivayət,Səyyahi-bəvadiyi-hekayət
Fəsli-ibtilayi-XəlilullahDiyari-bəla müsafirləri və əqari-əna mücavirlərinün cümləsindən biri məhbubi-Maliki-Cəlil Həzrəti-İbrahim Xəlildür ki, ta xəl’ətixilqətlə sərəfraz olduvə xəlvəti-xüllətdə şərəfi-məhrəmiyyət buldu, hərgiz hücumi-bəladan əman bulmadı və süduri-hadisədən fariğ olmadı. Cümlə bəladan biri oldur ki, Nəmrudi-mərdudun atəşi-istilası zəbanə çəküb və səhabi-təsəllüti barani-bəla töküb istid’a qıldı ki, ol təlayi-təmam-əyarə atəşi-suzanla tab verə və ol şəm’i-şəbistani yaxud, zülmətsərayi-küfrinə nuri-sürur yetürə. Əlqissə, Həzrəti İbrahim məncəniqə girdikdə və məlaikə anı atəşə mütəvəccih gördükdə münacat etdilər ki: "Ya Rəb, cəmi’i-bəni-Adəmdən bir kimsənədir ki, sənün əhədiyyətinə mö’tərifdür və ibadətünlə müttəsifdür, anı yandırmaq istərlər. Rüxsət ver ki, müavinət qılub anı bu təhlükədən xilas edəlim". Həzrəti-İzzətdən xitab gəldi ki: "Mülazimətinə gedün, əgər müavinət istərsə, mələd edün". Bu işarətlə Mələküssəhab hazır olub ayıtdı: "Ey Xəlil, rüsxət versən seylabi-siyasətlə ə’danın naireyi-fəsadın müntəfi qılub, binayiinadın fənayə verməyə hazır olmuşam". Və mələkül-ərz ayıtdı: "Əgər işarət olsa qövmi-Nəmrudi Qarun kibi təhtüs-sərayə çəkməyə əzimət qılmışam". Həzrəti-Xəlil ayıtdı: "Ey ümmali-karxaneyidünya və ey hüffazi-qəvanini-nizami-əşya! Səlahi-behbudimdə bənim ixtiyarım və dostdan gələn dərdin dərmaninə bənim iqtidarım yoxdur". Şe’r:
Bu, inkar ilə Leyli anasına cavab verdigidir və sərayi-möhnətə girdigidirLeyli bu itabı çün eşitdi,Öz könlündə müqərrər etdi
Bu, Məcnunu atası səhrada bulduğudur və nəsihətlə islahından aciz olduğudurTəhrir qılanda əhli-inşaBöylə bu misalə çəkdi tuğra
Bu, Məcnunun sidq ilə münacat etdigidir və navəki-duası hədəfi-icabətə yetdigidirBir gecə ki, zülməti-ziyasuzZülfi-şəbi etdi bürqeyi-ruz,
Bu, İbni Səlamın Leyli vəslinə rağib olduğudur və bu də'vada sübhi-ümidi kazib olduğudurSaqi, bizə rahəti-rəvan ver,Cansızlara himmət eylə, can ver!