آیا تو کجا و ما کجاییمتو زانِ که‌ای و ما تراییم

ماییم و نوای بی‌نواییبسم‌الله اگر حریف مایی

افلاس‌خرانِ جان‌فروشیمخز پاره‌کن و پلاس پوشیم

از بندگی زمانه آزادغم شاد به ما و ما به غم شاد

تشنه جگر و غریق آبیمشب‌کور و ندیم آفتابیم

گمراه و سخن ز رهنماییدر ده نه و لاف کدخدایی

ده رانده و دهخدای نامیمچون ماه به نیمهٔ تمامیم

بی‌مهره و دیده‌، حُقه بازیمبی‌پا و رکیب رخش تازیم

جز در غم تو قدم نداریمغم‌دار توییم و غم نداریم

در عالم اگرچه سست خیزیمدر کوچ‌گَهِ رحیل تیزیم

گویی که بمیر در غمم زارهستم ز غم تو اندرین کار

آخر بزنم به وقت حالیبر طبل رحیل خود دوالی

گرگ از دمه گر هراس داردبا خود نمد و پلاس دارد

شب‌خوش مکنم که نیست دلکشبی‌تو شب ما و آنگهی خوش

نا آمده رفتن این چه ساز است؟ناکِشته درودن این چه راز است؟

با جان منت قدم نسازدیعنی که دو جان بهم نسازد

تا جان نرود ز خانه بیروننایی تو از این بهانه بیرون

جانی به هزار بار نامهمعزول کنش ز کار‌نامه

جانی به از این بیار در دهپایی به از این به کار در نه

هر جان که نه از لب تو آیدآید به لب و مرا نشاید

وان جان که لب تواَش خزانه‌ستگنجینهٔ عمر جاودانه‌ست

بسیار کسان ترا غلام‌انداما نه چو من مطیع نام‌اند

تا هست ز هستی تو یادمآسوده و تن‌درست و شادم

وانگه که ز دل نیارمت یادباشم به دلی که دشمنت باد

زین پس تو و من، من و تو زین پسیک دل به میان ما دو تن بس

وان دل دل تو چنین صواب استیعنی دل من دلی خراب است

صبحی تو و با تو زیست نتوانالا به یکی دل و دو صد جان

در خود کشمت که رشته یکتاستتا این دو عدد شود یکی راست

چون سکهٔ ما یگانه گرددنقش دویی از میانه گردد

بادام که سکه نغز داردیک تن بود و دو مغز دارد

من با توام آنچه مانده بر جایکفشی است برون فتاده از پای

آنچ آن من است با تو نور استدورم من از آنچه از تو دور است

تن کیست که اندرین مقامشبر سکهٔ تو زنند نامش

سر نزلِ غم تو را نشایدزیرِ عَلمِ تو را نشاید

جانی‌ست جریده در میان چستوان نیز نه با من است با تست

تو سگدل و پاسبانْت سگ‌رویمن خاک ره سگان آن کوی

سگبانی تو همی‌گزینمدر جنب سگان از آن نشینم

یعنی ددگان مرا به دنبالهستند سگان تیز چنگال

تو با زر و با درم همه سالخالت درم و زر است خلخال

تا خال درم‌وش تو دیدمخلخال ترا درم خریدم

ابر از پی نوبهار بگریستمجنون ز پی تو زار بگریست

چرخ از رخ مه جمال گیردمجنون به رخ تو فال گیرد

هندوی سیاه پاسبان استمجنون به بر تو همچنان است

بلبل ز هوای گل به گَرد استمجنون ز فراق تو به درد است

خلق از پی لعل می‌کند کانمجنون ز پی تو می‌کند جان

یارب چه خوش اتّفاق باشد!گر با منت اشتیاق باشد

مهتاب‌شبی چو روز روشنتنها من و تو میان گلشن

من با تو نشسته گوش در گوشبا من تو کشیده نوش در نوش

در بر کشمت چو رود در چنگپنهان کنمت چو لعل در سنگ

گردم ز خمار نرگست مستمستانه کشم به سنبلت دست

بر هم شکنم شکنج گیسوتتا گوش کشم کمان ابروت

با نارِ برت نشست گیرمسیب زنخت به دست گیرم

گه نار ترا چو سیب سایمگه سیب تو را چو نار خایم

گه زلف برافکنم به دوشتگه حلقه برون کنم ز گوشت

گاه از قصبت صحیفه شویمگه با رطبت بدیهه گویم

گه گِرد گُلت بنفشه کارمگاهی ز بنفشه گل برآرم

گه در بر خود کنم نشستتگه نامهٔ غم دهم به دستت

یار اکنون شو، که عمر یار استکار است به وقت و وقت کار است

چشمه منما چو آفتابممفریب ز دور چون سرابم

از تشنگی جمالت ای جانجو جو شده‌ام چو خالت ای جان

یک جو ندهی دلم در این کارخوناب دلم دهی به خروار

غم خوردنِ بی‌تو می‌توانممی خوردن با تو نیز دانم

در بزم تو می‌ خجسته فال استیعنی به بهشت، می حلال است

این گفت و گرفت راه صحراخون در دل و در دماغ صفرا

وان سرو رونده زان چمن‌گاهشد روی‌گرفته سوی خرگاه

Где ты? Где я? О том не знаю,Чья ты? Ничья? О том не знаю.

Взял только песню в дальний путь.Во имя бога — не забудь!

За ворох бед я душу продал,Шелка за грязный ворох отдал,

Зато не стал ничьим рабомИ в горе радуюсь любом.

Повсюду зван в друзья и в гости.Не надо мне игральной кости,

Не надо зрителей вокруг —Дивить их ловкостию рук.

Не надо мне коня в дороге.Печаль несет меня в дороге.

Но не печальна та печаль.Где ты? Не знаю — и не жаль.

Как я ни медленно кочую,Но на стоянках не ночую.

И скоро знак мне будет дан, —Ударю в смертный барабан.

Не говори мне «доброй ночи».Раз нет зари — нет доброй ночи:

Не приходя, ушла навек,Так и не тронув сонных век.

С твоим приходом я в разладе,С твоей душой моя в разладе.

Из тела выйти ей пора, —Тогда ты выйдешь из шатра.

Но ты и я — едины оба.И нам достаточно до гроба

Двух тел для сердца одного.Да будет свято их родство!

Одним лучом рассветным брызни,И проживу я сотню жизней.

Как вслед за утром белый день,Мы вечно рядом — с тенью тень.

Нас две стрелы смертельных ранят.На двух монетах нас чеканят.

Но разницы меж нами нет:Века сотрут чекан монет.

Я ослеплен в твоем сиянье.Но на далеком расстоянье

Я гибну, с тленьем не борясь, —Башмак, с ноги упавший в грязь.

Я — войско, мчащееся к бою,Когда-то послан был тобою,

И вот в погоне до сих пор,Трубя в рога, скликаю сбор.

Весна в дождях несносных плачет,Меджнун о ранних веснах плачет.

Ночь в лунных славится лучах.Меджнун живет в твоих очах.

Я — черный раб, индус на страже,Ты — пальма в солнечном мираже.

Я — опьяненный соловей,В слезах над розою своей.

О, если бы не в отдаленьеСо мной делила ты томленье,

И в лунной пламенной тениМы — ты и я — вдвоем, одни,

Щека к щеке прижались нежно,Глаза в глаза впились прилежно,

И в лунном пламенном пленуТебя я тронул, как струну!

И кольца кос твоих ласкал бы,И влажных губ твоих искал бы,

Пылал огнем и вновь желал,И в скалах прятал, словно лал.

Не в одиночестве печальном,Но на пиру твоем венчальном

Я пил бы сладкое вино.Оно в раю разрешено».

Так спел Меджнун и вновь бежал в пустыню,Без благодарности, без благостыни.

И та, кто тайно слушала, в слезахУшла назад, привета не сказав.

Əsl mətnGanjoor (yeni pəncərədə açılır)

TərcüməçiПавел Антокольский, 1968Internet Archive (yeni pəncərədə açılır)

QeydПеревод П. Антокольского, по изданию: Низами Гянджеви. Пять поэм. М.: Художественная литература, 1968 (Библиотека всемирной литературы, т. 25). Издание сокращённое: на месте глав, которые в книге пересказаны прозой, стоит «[…]».

Tərcümə təklif edin

← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir

Təsadüfi şeir

Müəllifin digər əsərləri

Başqa şairlərin şeirləri