Əlavə, 4
Səhifə 2 / 2 · 50%
یکی از فرمانفرمایان هند، در کاغذ رسمی، میگوید: «من هیچ دلیلی نمیبینم که مانع لشکرکشی دشمن هند باشد. بنابراین، بر ما لازم است که مراسم حزم و احتیاط را از دست ندهیم و از تدارک مقابلهٔ آن غفلت ننماییم.»
یک فرمانروای دیگر میگوید: «به واسطهٔ سفر افغانستان ما خودمان به دشمنان خود راه هند را یاد و نشان دادیم و آشکار کردیم که راه هند چهقدر آسان است.»
یک صاحبمنصب انگلیس میگوید: «اوایل گمان میکردند که مایهٔ اشکال کلی لشکرکشی خارجه به سمت هند ممالک افغان خواهد بود و تا چند سال قبل این اعتقاد راست بود، اما خود دولت انگلیس زحمتها کشید و پولها و جانها تلف کرد تا اینکه به واسطهٔ لشکرکشی خود در افغانستان آن اشکالات متصوره را از میان برداشت و همه کس فهمیدند که عبور لشکر گرانی از افغانستان به سوی هند در نهایت آسانی ممکن است.»
یک مهندس فرانسوی میگوید: «امکان عبور لشکر روس بر ساحل رود اتل مدتها محل گفتوگو بوده است اما از وقتیکه دریاچهٔ آرال به تصرف روس افتاده، اولیای دولت روس حواس خودشان را صرف سمت ترکستان کرده، در امکان این سفر و از سهولت آن برای هیچ مهندس نظامی جای تردیدی باقی نمانده است و هر کس حقیقت حالت لشکر هند را تحقیق کرده است نمیتواند خیال خود را بری بکند از آن شکست عظیم که بر لشکر هند وارد خواهد آمد، در آن روزی که در قلب آسیا لشکر هند با لشکریان روس به مقام مقابله برآیند.»
یکی از دانشمندان مشهور -که مدتها در هند مشغول تفحص اسباب حفظ این ممالک بوده و در باب طرح لشکرکشی خارجه تفاصیل معروفه نوشته- میگوید: «آن روزی که یکی از دول خارجه بر ساحل رود اتل اردویی حاضر کند که مساوی آن لشکر باشد که دولت انگلیس در همان محل حاضر تواند کرد، آن روز عمر دولت انگلیس تمام است. مملکت هند یک عرصهٔ وسیعی است که خرابیهای دولت زیاد و طبقات ملل کثیره را روی هم ریختهاند. یک حرکت جزئی و یک ضرب واحد کافی خواهد بود که این طبقات مختلفه را زیر و زبر نماید و از میان این مجموعهٔ غریب ترکیبات غیرمترقبه بیرون بیاورد. یک آدم قابل با یک اتفاق جزئی میتواند در خود هند عساکر متعدده برای مخالفت انگلیس برپا نماید. تدابیر انگلیس تا به حال ظهور این حادثه را به تأخیر انداخته است اما آن روزی که در سرحدات افغانستان برای دولت انگلیس مدعی مقتدر ظهور نماید، دولت انگلیس عوض اینکه در ممالک هند اسباب تقویت برای خود ببیند هندوستان را در مقابل خود مدعی و مستقل خواهد دید و آن همه سطوت و قدرت انگلیس در زیر عظمت خود منهدم خواهد ماند؛ و به واسطهٔ این سرعت انهدام، خود مدعی نیز تعجب خواهد نمود.»
دانشمند مومیالیه میگوید: «این اعتقاد و بیانات من حرف هوایی نیست. ما مستندات کافی در دست داریم که به واسطهٔ آنها میتوانیم پیش از وقت معین بکنیم که دولت انگلیس چهقدر لشکر و چه درجه قدرت میتواند به مقابل دشمن بیاورد.»
مصنف مشارالیه جمیع دقایق قدرت عسکریهٔ دولت انگلیس را میشکافد و به واسطهٔ شواهد زیاد و تحقیقات مفصل -که ذکر آنها از گنجایش این کتابچه خارج است- مبرهن میسازد که دولت انگلیس در هیچ مقام نمیتواند بیش از شصت و یک هزار نفر سپاه، که فقط پانزده هزارش انگلیسی باشد، بر سرحدات غربی هند جمع نماید. دانشمند مزبور با وصف این تحقیقات خود، باز در آخر میگوید: «اما اجتماع اینقدر عسکر را هم از برای دولت انگلیس غیرممکن میبینم و در صورتی که این منتهای تخمین خود را قبول بکنم باز محققاً حکم باید کرد که هر وقت هفتاد هزار سرباز فرنگی از درهٔ خیبر سر دربیاورند، کافی خواهد بود که بساط انگلیس را از یک سرحد هند تا سر دیگر برچینند، بیآنکه در مقابل خود از جانب مدعی اسباب مدافعه و معطلی ببینند.»
و نیز او میگوید: «ناپلیون هم برای سفر هند از شصتهزار آدم بیشتر لازم نشمرده بود و حال اینکه آنوقت سفر هند و لشکرکشی بدان صوب موانع کلی داشت؛ خصوصاً وضع افغانستان مانع مهیب به نظر میآمد. چون از نقشهٔ این ملک سایرین اطلاعی نداشتند، لهذا آنوقت طوایف افغان حکماً اسباب صدمات کلیه میتوانستند بشوند. ولی امروز یا فردا یا بعد از صد سال دیگر، دور نیست که تمام ملک افغان به یک آواز انتقام مثل نفس واحد بر ضد انگلیس برخیزند، محرک این آواز انتقام خواه از جانب دولت ایران باشد و خواه از جانب روس؛ و دیگر اینکه آنوقت دولت انگلیس در هند هواخواهان متعدد داشت و بعضی از رؤسا را میتوانست اسباب دفاع خود بسازد اما حال دولت انگلیس به کلی تنها و عرصهٔ مدافعهٔ او منحصر بر دریای کهن طوایف است.»
منصف مشارالیه، در باب طرح حرکات نظامی سردار روس در سمت هند و در خصوص سایر لوازم این سفر، شروح مفصله نوشته است که من به ملاحظهٔ اختصار کتابچه ترجمه نمیکنم. مثلاً میگوید: «سردار روس در باب آذوقه نباید اصلاً تشویشی داشته باشد. چیزی که لازم دارد این است که کیسهٔ او از ایمپریال همیشه پر باشد. در آن صورت، نقشهٔ تدابیر کافی است.»
مثلاً اظهار اینکه آذوقهٔ لشکر از این قرار جمع خواهد شد و عبور از رود اتل به فلان دلایل هیچ اشکالی ندارد و باید به فلان طور گذشت بس است. سلطان محمود غزنوی هفت بار با عساکر بیشمار از همین راه گذشت. امیرتیمور، بابرشاه، همایونشاه، نادرشاه و خود سرداران انگلیس در اوقات جنگ افغان -به فلان تفصیل- از همین راه عبور کردهاند. از این قبیل تفصیلات زیاد نوشته است. بنابراین سرمشقهای گذشته، لابد باید اقرار بکنیم که سختی اراضی به هیچ وجه مانع پیشرفت عساکر دشمن در این سرزمین نتواند شد. آنچه که امروزه میتواند هند را حفظ نماید اردوهای بسیار منظم است و بس. لشکر انگلیس در مقابل لشکر فرنگی همینکه یک دفعه مغلوب شد، تمام قدرت انگلیس منهدم است. زیرا که لشکر خارجی پس از شکست انگلیس یک سیلی خواهد شد که جمیع سیلهای اطراف را به خود ملحق خواهد کرد و تمام هند را فرو خواهد گرفت.»
Kitabxana.az · https://kitabxana.az/works/zeynalabdin-maragayi-1-elave-4
← → düymələri ilə keçid, R — təsadüfi şeir
Müəllifin digər əsərləri
مکن کس را به اندک ظن باطل عقوبت، تا پشیمانی نیارد!که چون شک در یقین گردد هویدا پشیمان کرده را سودی نیارد
Mikado nitqinin tərcüməsiترجمهٔ نطق اعلیحضرت «میکادو»ایمپراتور ژاپون در اول روز تأسیس مجلس پارلمان، اعلان مشروطیت به ملت خوشعاقبت و ترک استقلال [استبداد] و شمهای از وطنپرستی و جوانمردی ژنرال نوژو در جنگ «پورآرتور» و فدا کردن دو فرزند خود و پاداش مرحمتهای پادشاه جوانبخت که به ملت مشهود فرموده بودند.
Yaponiyanın tərəqqisi və yapon qadınlarıاز این چند بیت مثنوی، از هزار یک تعریف و تمجید این ملت جوانبخت خوشعاقبت ژاپون، آنچه شاید و باید ثمرهٔ نطق اعلیحضرت «مقادو» چه درجه سبب ترقی محیرالعقول این ملت گشت مفهوم نمیشود، دریغ آمدم که در این موقع شمهای از هزار یک ترقیات فوقالعادهٔ این گروه خوشبخت را ذکر ننمایم.چون مقام اوج این طایفهٔ خلقالساعه گشته، زیرا که چهل سال پیش نه از ایشان اسمی و نه رسمی بود، مجهول عالم بودند، در اندک زمان چنان اوج کردند که عبرة للناظرین گشتند و سرانگشت عموم سیاسیون روی زمین به دندان حیرت گذاشتند، جهت عبرت هر قوم و ملت کرورها کتب تصنیف و تألیف کرده در مطبوعات عالم -بهغیر از ایران- بابالتجارای مفتوح شد؛ هر صاحب غیرت و حمیت جلدی خریده با کمال میل و رغبت به مطالعهاش میپردازد و این ملت به حدی در شرق و غرب عالم نام بلند حاصل کردند که اگر چنانچه «اویاما» سردار بری و «توغو» امیرالبحر را در پایتختهای امریک و اروپ به یک اطاق بگذارند و اعلان کنند که دیدار «توغو» و «اویاما» را نشان میدهیم به دخولهٔ یک تومان، از خُرد و بزرگ رغبت کرده دخولیه را داده و ایشان را میبینند و تماشا میکنند که در چه هیکل و قیافه هستند و ملیونها از اینرو ثروت میتوان اندوخت و حال آنکه غیر از جوهر بنیآدم چیز دیگر نیستند و کسانی هستند که پانصد تومان میدهند که نیم ساعت با ایشان مصاحبت نمایند و اشخاصی هستند که چندین هزار تومان مایه گذاشته اینها را دعوت میکنند به مهمانی. این شهرت و عزت حاصل نشده مگر از شاهپرستی و وطندوستی و از حسن تربیت و علم اخلاق و دیانت و امانت ایشان که در نزد دوست و دشمن عزیز و محترم داشته نام نیکو در جهان به یادگار گذاشتند. چون از بنی نوع ما هستند، لازم آمد که ترجمهٔ حال ایشان تذکره شود به نام انسانیت، والاّ ما مأمور نیستیم اخلاق حسنه را در بیدینی دیده بپوشانیم. آیین و مذهب امری است که
Vətənə niyaz və nəsihətlərارباب دانش میدانند که در میان این ملت ز زن، مرد، غنی، فقیر، عالم، جاهل، شیخ و شاب چه شورش و غوغاست، چه دست و پا میزنند، عشق وطن پروانهوار چهسانشان به دور شمع سلطنت و حفظ استقلالیت دولت میگرداند. در کاغذ خود مادام اویاما میگوید: «۱۷۰۰۰۰ زن تربیت کردم که در پرستاری مجروحین مشغولاند.» معلوم است اعضای هیئت خیریه که مرکب از دویست و پنجاه هزار زنان است، هیچیک به مفت اسم خودشان را اعضا نتوانند نهاد، از ده تا صد تومان باید پول بدهند تا آنکه نامشان قید به دفتر و مفتخر شوند. بلی! در مقابل عشق حقیقی وطن هیچجای تعجب نیست. این اعضا تمام درس خوانده و عالمه و از زنان کبار ملتاند. از طبقهٔ فقرا و همت و حمیت آنها یکی را جهت نمونه ذکر نماییم: وقتی اعلان جنگ شد، یک نفر دهاتی رفت به دیوانخانه عرض نمود: «من میخواهم سرباز داوطلب باشم، جنگ بروم.» بعد از رسیدگی، جوابش دادند: «قانون اجازه نمیدهد و تو را قبول نتوانیم کرد، جهت آن که مادر پیری داری و تو را لازم است مواظبت حال مادر پیرت کنی.» هر چه اصرار کرد، ردش نمودند. مأیوس و غمین برگشت، در حالت یأس و گریه به مادر خود کیفیت را گفت: «چه شدی برادرم زنده بودی که من محروم از این فیض نماندمی؟ تمام رفقایم رفته فیض ثواب شهادت را در راه وطن دریافته، مرا به بهانهٔ آنکه مادرت بیپرستار است محروم از این شرف ابدی نمودند.» این را میگفت و به های های میگریست، مادرش در اطاق دگر رفته کارد تیزی را حواله به دل پاک که از حب وطن پر بود مینماید و فریاد میزند: «بیا پسر جان! آن وجود که مانع از آرزوی قلبی تو بود از میان برخاست. بعد از مرگ من، عذری دیگر برای قبولی در سرای تر نماد. برو با دشمن وطن بجنگ!»بالجمله، اینها نه خودنمایی و نه برای مکافات دنیوی است، بلکه مذهب وطنپرستی و شاهپرستی ایشان است.
Başqa şairlərin şeirləri
Hər gün kötük üstündə təzə bir qan var.
Ey büti-tutizəban, gəl ki, məqalın istərəmEy büti-tutizəban, gəl ki, məqalın istərəm,Təşneyi-didarinəm, abi-zülalın istərəm.
AğlaramÇərx fələk məni qıldın divanəAyrı saldın yarı anıb ağlaram
DardanelI– Ayın başında, maaş cədvəlinə qol çəkib neçə yüz manat alırsınız, elə bilirsiniz ki, bir igidlik elədiniz?