Mirza Alakbar Sabir: Enlightenment
[ÇAPMA ATINI, GİRMƏ BU MEYDANƏ, A MOLLA!]Çapma atını, girmə bu meydanə, a Molla!
Madam ki, hamiyani-zülmətMadam ki, hamiyani-zülmətXoşlar ki, dəvam edə cəhalət;
Füzuliyə bənzətməMəndə ar olsaydı, ölmək ixtiyar etməzmidim?Abrunun nolduğun bilsəydim, ar etməzmidim?
Giley yaxud umu-küsü ("Get-gedə, "Zənbur" ağa, sən də çaşırsan deyəsən?!")GİLEY YAXUD UMU-KÜSÜ**Get-gedə, “Zənbur” ağa, sən də çaşırsan deyəsən?!
Ey fələk zülmün əyandırEy fələk, zülmün əyandır, bu necə dövri-zəmandır ki, işim ahu fəğandır, məni yandırma amandır, gözümün əşki rəvandır, ürəyim dopdolu qandır, hamı qəmdən bu yamandır ki, neçə əhli-qələmlər, buraxıb canıma qəmlər, qarışıb dərd bəhəmlər, ürəyim indi vərəmlər, qazetə, jurnala bu küfrişiyəmlər necə cürətlə rəqəmlər yazılıb, islamə sitəmlər eləyirlər ki, gərək aləmi-islamdə, hər ölkədə, hər şəhrdə, dinarü dirəmlər saçılıb, məktəbi-nisvan açılıb, qız balalar məktəbə hazır olalar, elmdə mahir olalar, fəzldə bahir olalar, başdan-ayağə geyələr don, gedələr məktəbə on-on, dutalar şiveyi-bidət, oxuyub nəhvlə hikmət, alalar dərsi-təbabət, bilələr cümlə kitabət, edələr yazmağa adət, itə ismət, bata iffət… aman, ey vah! Ay allah! Bu qövm oldu nə gümrah! Bu nə şiveyi-ikrah! Bu nə zümreyi-bədxah! Salıb aləmə pərxaş, bular lal ola kaş, düşə başlarına daş! Xudaya, bu nə güftar, nə rəftar, nə murdar, nə biar, fəna karə bizi sövq eləmək fikrinə amadə olublar! Qıza lazımdır əgər bilmək: o da ev işi, paltar tikişi, köhnə yumaq, yun daramaq, don yamamaq, səhnü səranı süpürüb, kasəni, qabı üfürüb, küftə, kələm dolması, mət halvası, ət bozbaşı, ya lobyalı aş, bir dəxi təndir lavaşı eyləməyindəndir ibarət ki, əgər bunları bilməsə eyb eləməz, ancaq qıza ən lazıməli bir, iki, üç məsələni bilməyidir, bilsə olur əmrə kifayət: biri oldur ki, gəlin getdiyi evdə bacarıb qaynataya, qaynanaya çımxıra bilsin ki, ona söz deməyə bir kimsə də olmaya curət, biri də qaynı ilə sahibi mabeyninə bir hadiseyi-təfriqədir kim, ona dair edə hiylət ki, beş-üç gündə çox ildən qazanılmış bu qədər mehrü məhəbbət ola təbdili-ədavət; biri, həm axırı, ən ümdəsi damdabacanın, həm xoxunun, xortdanın adlarını bilməkdə gərək səy edə övrət, nə qədər faidəsi var bu işin gər ola diqqət ki, əgər ağlaya, yainki dəcəllik edə bir tifl, nəhayət anası söyləsə bu adları filfövr edər övladını rahət və qalar əqli səlamət, başı çəkməz də məlamət…Budur aləmi-nisvan!
Qorxuram ("Payi-piyadə düşürəm çöllərə")Payi-piyadə düşürəm çöllərə, –Xari-müğilan görürəm, qorxmuram.
Nolur şirinməzaq etsə məni həlvayi-hürriyyətNolur şirinməzaq etsə məni həlvayi-hürriyyət,Yesəm bir löqmə ondan, söyləsəm oxqay, hürriyyət!
Nəfsin qərəzi, əqlin mərəziEy nəfs, fərz bildiyim üçün niyayişin,Daim edəm gərək gecə-gündüz sitayişin;
Ey əzizim, xələfimEy əzizim, xələfim, mayeyi-izzü şərəfim, ruhi-rəvan, munisi-can, tabü təvan,tazə cəvanım ki, on ildən bəridir ömri-giranmayəmi, yalqız demirəm dinimi,
Xəsisin heyfi, varisin keyfiXəsisin heyfi, varisin keyfiŞeirlər - M. A. Sabir. Hophopnamədən: Satiralar.
Səradan bir dəli şeytan deyər: insanlar, insanlar!Səradən bir dəli şeytan deyər: insanlar, insanlar!Nədir dünyanı dutmuş elmlər, irfanlar, insanlar!?
Amalımız, əfkarımız ifnayi-vətəndirAmalımız, əfkarımız ifnayi-vətəndir,Kinü qərəzü hirs bizə ziynəti-təndir,
SərhesabSəs ucalaşdı, qoymayın!Millət oyaşdı, qoymayın!
Ağlaşma ("Nə rəvadır əğniyalər baxa ac qalanə, ya rəb!")Nə rəvadır əğniyalər baxa ac qalanə, ya rəb!Bu nə söz ki, ac qalanə oluna ianə, ya rəb!
Tö’meyi-nəharÇığırma, yat, ay ac toyuq, yuxunda çoxca darı gör!Sus, ay yazıq, fəzadəki üqabi-canşikarı gör!
Vay, vay! Nə yaman müşgülə düşdü işim, Allah!Vay, vay! Nə yaman müşgülə düşdü işim, Allah!Fəryadimə yet kim, yanıram atəşə, billah!
Övradımız, əzkarımız əfsaneyi-zəndirÖvradımız, əzkarımız əfsaneyi-zəndir,Əfsaneyi-zən nuri-dilü ruhi-bədəndir,
HƏ, DE GÖRÜM, NƏ OLDU BƏS, AY BALAM, İDDƏALARIN?HƏ, DE GÖRÜM, NƏ OLDU BƏS, AY BALAM, İDDƏALARIN?**Hə, de görüm, nə oldu bəs, ay balam, iddəaların?
Eyki guyi şərəfi-nəfs be ədləstü be cudEyki guyi şərəfi-nəfs be ədləstü be cud**Ey ki guyi şərəfi-nəfs beədləstü becud,
Fə’lə, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!Fə’lə, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Təni-adəmi şərifəst be nani-adəmiyyətTəni-adəmi şərifəst be nani-adəmiyyət,Nə həmin kəmalü fəzləst nişani-adəmiyyət.
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!**Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Pah atonnan, nə ağır yatdı bu oğlan, ölübə!Pah atonnan, nə ağır yatdı bu oğlan, ölübə!Nə də tərpənməyir üstündəki yorğan, ölübə!..
Təraneyi-əsilanəNə soxulmusan arayə, a başı bəlalı fə’lə?!Na xəyal ilə olubsan belə iddialı, fə’lə?!
Tags are assigned automatically from keywords and refined by editors.