Prose
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
در شعر و شاعری طبعش خالی از انگیزی نبود این مطلع از اوست :منم پیش خدنگ دلگشایش چون نشان مانده
Xan hünəriİçib keflənmək və kefli halda at minib fəqir-füqəranın evinə soxulmaq, oğul-uşağı qorxutmaq və hətta övrətləri təhqir etmək – bunlar qədim əsrdə xan hünəri hesab olunardı. Və çünki mən özüm qədim əsrin adamıyam, xanların bu hünərini mən öz gözümlə görmüşəm. Amma indi dəxi bu işlər rədd oldu getdi. İndi dəxi “xan qalmadı”...Ay sən öləsən!..
Töhfeyi-Sami, bölmə 404مردی لاابالی و بی قید بود و از بی قیدی اکثر اوقات در شرابخانه بسر می برد این دو مطلع از اوست :دوش ایدل دیوانه بدان مست رسیدی
Traktor və əli şiəsiTraktor ibarətdir elə bir maşından ki, onun dalına bir neçə kotan dəmirini bağlayırsan, bir saatın müddətində az qalır bir desyatin yeri əkib çıxsın başa.Əli şiəsi də ibarətdir elə bir yaranmışdan ki, onun gecə-gündüz fikri-zikri cənnətin qəbzini mollalardan yalvarıb istəməkdir.
Töhfeyi-Sami, bölmə 405در صاحب حسنی شاعر شد و او را مدد میکردند لاجرم ریشش سربزد و دیگر از شعر دم نزد . آخر پایمال استخفاف گشته بخفافی قرار گرفت . این دو مطلع از اوست :غایب مشو ای نور دو چشم از نظر ما
Od və suİngiltərə hökuməti ilə Şuralar ittifaqının pozuluşması təbiidir: necə ki, od ilə suyun yola getməməyi təbiidir.İndi oxucularımız bunu bilmək istəyəcəklər ki, bu iki tərəfin hansını biz od adlandırırıq və hansını su?
Töhfeyi-Sami, bölmə 406بنقاشی و لا ژورد شوری اوقات میگذراند، این مطلع از اوست :عکس رخسار، آن پریرو، تا، در آب انداخته
Yuxum gəlirGecələri yatmaq mümkün deyil, hava xeyli istiləşib, bu şoğərib taxtabitilər də bir yandan!..Bircə ümid yerim bəzi müdirlərin intizar otağıdır ki, yumşaq kreslo döşəyinin üstə oturursan ki, növbə gözləyəsən. Bircə burada canın rahat olur: çünki burada şoğərib taxtabiti olmur.
Töhfeyi-Sami, bölmə 408برادر مولانا انوار است مدتی اوقات بکتابت میگذرانید دیگر رسوای عالم شده در عاشقی، از آنجهت قلندری اختیار کرد، این رباعی از اوست :رسوایی از این دامگه پر آشوب
Qızdırma müalicəsiQızdırma bir yaman azardır ki, indiyədək ona bir yaxşı dərman tapa bilməyiblər.Doğrudur, qızdırmanı genə dərmanı ilə müalicə edirlər. Amma bir fayda bağışlamır.
Töhfeyi-Sami, bölmə 409عاشق پیشه و لوند مشرب است این مطلع زاده ی طبع اوست :بکش خنجر که جان بهر تو ای نامهربان دارم
İki möcüzBiri vaqe olub min üç yüz il bundan qabaq İraq səhrasında, o biri də vaqe olub həmin iyun ayının 16-da gecə saat 11-də, Kürdəmir vağzalında.Qabaqkı möcüzün təfsili belədir: zəmani ki, həzrət İmam Hüseyn başladı İraq davasına hazırlaşmağa, Ümmisəlimə çox yalvar-yaxar elədi ki, “bala, getmə İraqa, səni orada şəhid edəcəklər!”. İmam bu sözə çox təəccüb elədi və soruşdu ki, “Ey mənim anam! Sən haradan bunu bilirsən ki, məni orada şəhid edəcəklər?”.
Töhfeyi-Sami, bölmə 411بسیار چرکین و بی طهارت و خمار بود، این مطلع از اوست :رمضان خوش است ای دل که شبی به بینوایی
Ruzi-aşuraAğama ərz olsun ki, məhərrəmül-həram ayının onuncu günü aşura günüdür və həmin gün – illərin və ayların ən müəzzəm günüdür; ondan ötrü ki, aşura günü İmam Hüseyn qətlə yetişibdir. Həmin günün dəxi də bir neçə fəziləti var ki, bu gün matəmi-İmam Hüseyn münasibətilə aşuranı möhtərəm qarelərimizə tərif etməyi fərz bilirik.Əvvələn, tarixi-müqəddəsə müraciət edib görürük ki, məhərrəmül-həramın onuncu gününə bari pərvərdigarın qədimdən iltifatı var imiş. Belə ki, Adəm peyğəmbərin tövbəsini Allah həzrətləri o qədər qəbul etmədi ki, məhərrəmin onu daxil oldu və məhz onuncu günü qəbul etdi.
Töhfeyi-Sami, bölmə 424از مشک فروشان شهر مذکور است و بعضی اوقات در خدمت یکی از وزرای صاحبقران مغفور بود و قصاید بسیار میگفت چون معنی از وی می پرسیدند بجوابی زبان می گشود که نمیتوان گفت بهمه حال این مطلع زاده ی طبع اوست :در شب هجران چراغم غیر شمع ماه نیست
Pak neft və murdar neftİngiltərə vaizi ser Deterdinq öz moizələrinin birində irad edirmiş ki, dünyada neft iki qismdir: bir qismi murdar və bir qismi pakdır.Vaizin mülahizəsincə murdar neftlərin cərgəsinə Şuralar nefti də daxildir.
Töhfeyi-Sami, bölmə 429به حکاکی مبادرت میکند و گاهی بگفتن اشعار زبان می گشاید این مطلع از اوست :سر زباده ی عشق بتی دگر گرم است
“Kusi-rehlət”Oktyabr inqilabı bayramı münasibətilə*Xəcil onkəs ki, rəft kar nəsaxt,
Töhfeyi-Sami, bölmə 430در اوایل جوانی ترک وطن کرده در خدمت بعضی حضرات بود بعد از آنکه لیاقت نوکریش نماند شاعر شد و بشروان افتاد میگویند که در آنجا در جنگ سیاه بورک کشته شد این مطلع از اوست :از جلوه ی آن قامت رعنا خبرت نیست
Üzr istəyirəmSənayeləşmə istiqrazı barəsində mən keçən həftə üzümü müsəlman qardaşlara tutub təklifdə bulunmuşdum. Yazmışdım ki, hər bir vətən evladının borcudur öz hökumətinin məmləkətinin təmiri yolunda ona əl uzatsın və hal-hazırda da hər bir şuralar vətəndaşının borcudur ki, sənaye istiqrazına yazılmaqla Şuralar hökumətinin səsinə səs versin.Bu xüsusda idarəmizə bir çox yerdən cavablar gəldi. Bu cavablar iki qisimdir: bir qismi zəhmətkeşlər tərəfindən gələn cavablardır. Bir qismi də iman əhllərindən gələn cavablardır.
Töhfeyi-Sami, bölmə 431از شعرای شهر لاهیجانست این مطلع از اوست :پیشه ام عشق است و روز و شب در این اندیشه ام
Müxbirlərİndi bu saat kənd müxbirlərinin qəzet və jurnallara yazdıqları rəvayətlər qədim əsrdə Əbuhərirənin rəvayətlərini yada salır.Əbuhərirə deyəndə də islamın birinci əsri, o gözəl əsri yada düşür, haman əsri ki, gözəl islam dini az qalmışdı ki, tamam yer üzünü tutsun.
Töhfeyi-Sami, bölmə 432بکفشدوزی اوقات صرف میکند این دو مطلع از اوست :چون غنچه عاشقان همه در خون نشسته اند
Həmmalül-müqəddəsHəmin nömrənin səhifəsində çəkilən bir həmmalın dalındakı namaz tayları barəsində, söz yox, bəzi oxucular ola bilər ki, əhvalatdan müxbir olmayalar. Onunçün də burada bu barədə mətləbə şərh verməyi lüzumdan xali görmədik.Bu bəndeyi-xuda bir mömün islam ümməti və Əli şiəsidir, gün, yövmiyə dua və sənada razü niyaz əhlidir və demək olar ki, bir gün də vacibi namazlarını qəzaya qoymayıbdır, sonra bu mömin Allah bəndəsini əcəl dərk eləyir və bu da darülfünadan darülbəqaya rehlət edib çıxıb gedir.
Töhfeyi-Sami, bölmə 433مولویتی دارد اما نه چنانکه بکار آید این مطلع از اوست :من که چون مجنون دل از جان و جهان برکنده ام
“Sülhi-əbədi”Qəzetlərdə nəzərimizə çatdı ki, Amerika hökuməti yer üzündə əqvam arasında, bir “sülhi-əbədi” binasını qoymaq tədbirindədir. Ax, nə gözəl tədbir?!“Sülhi-əbədi”, – yəni türkcəyə çöndərsək, “həmişəlik barışıq” deməkdir. Onun üçün də mən yuxarıda bu tədbirə “gözəl” ad qoyuram; çünki dünyada sülh və asayişdən gözəl nə ola bilər? Amma, di gəl görək, Amerika hökuməti cənabları bu müqəddəs tədbiri nə yol ilə, nə vasitələrlə həyata keçirmək istəyir? Çün bu barədə qəzetlər də bir söz yazmır – mən də bilmirəm ki, Amerika hökuməti bu xeyir işin baş tutması yolunda nə metodlar işlədir və nə çarələr qurur.
Töhfeyi-Sami, bölmə 434در شهر تبریز بخرده فروشی اوقات میگذراند این مطلع از اوست :باز آن شوخ مؤذن چو بقامت برخاست
Qış xəbərləriFarslar deyirlər: hərdən bizim bağdan təzə-təzə meyvələr gəlir.Bizim də Azərbaycan bağımızdan təzə-təzə qış xəbərləri gəlir.
Töhfeyi-Sami, bölmə 435از سبزوار بوده و در هرات بصنعت آهنگری قیام مینمود این مطلع از اوست :آنکه دو لعل لبش، روح روان منست
Teatr konfransıKeçən bazar ertəsi günü firqə klubunda teatr konfransı çağrılmışdı. Konfrans bəzi səbəblərə görə təxirə düşdü və dübarə üzümüzə gələn bazar ertəsinə təyin olundu.Mən bir qoca kişiyəm və teatr işlərindən də o qədər xəbərdarlığım yoxdur. Onunçün də konfrans söhbətini qəzetlərdə oxuyanda, heç bilmədim, bu nə konfransdır və orada nə danışacaqlar, teatrın hansı bir nöqsanını göstərəcəklər və hansı mühəssənatını təsdiq edəcəklər.